รองเท้านารี : สวนแม่ฟ้าหลวง | คมชัดลึก

               ใครเดินทางไปเที่ยว จ.เชียงราย น้อยคนจะละโอกาสเดินทางไปเยี่ยมชม สวนแม่ฟ้าหลวง พระตำหนักดอยตุง ที่อยู่ใน อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย เพราะที่นี่มีพันธุ์ไม้มากมาย การจัดแต่งสวนในสไตล์สวิตเซอร์แลนด์ ดูสวยงาม ร่มรื่นด้วยไม้ใหญ่ สวยงามด้วยไม้ดอก ที่จัดแต่งเป็นกระถาง เป็นพุ่ม เป็นซุ้ม หรือเป็นไม้แขวน และมีพื้นที่ว่างสำหรับสนามหญ้ากว้างๆ และประติมากรรม

               และหนึ่งในไม้ดอกที่สวยงาม หายาก แต่มีรวบรวมไว้ที่นี่มากมายหลากหลายสายพันธุ์ย่อย นั่นก็คือ "กล้วยไม้รองเท้านารี" ที่สวนแม่ฟ้าหลวง สร้างเป็นโรงเพาะกล้วยไม้รองเท้านารีโดยเฉพาะ แถมบางสายพันธุ์เคยคว้ารางวัลในงานประกวดกล้วยไม้มาแล้วด้วย

               สกุลรองเท้านารี (Paphiopedilum) เป็นกล้วยไม้ ที่ตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ.2429 โดยนักพฤกษศาสตร์ชาวเยอรมัน มาจากรากศัพท์ภาษากรีก คือ Paphia หมายถึงเทพธิดาแห่งความรักและความงาม และ pedilon หมายถึงรองเท้าของผู้หญิง ซึ่งหมายถึงลักษณะกลีบดอกที่เป็นถุงลึกหรือกระเปาะที่คล้ายรองเท้า บางชนิดดูไปดูมาเหมือนกับรองเท้าไม้ของชาวดัตช์

               กล้วยไม้รองเท้านารี มีแหล่งกำเนิดอยู่ในเขตอบอุ่น ประเทศไทยก็มีอยู่หลายชนิด แถมมีชื่อเรียกตามจังหวัดต่างๆ ที่ค้นพบด้วย เช่น เหลืองปราจีน, ขาวสตูล, ขาวตรัง, เหลืองกระบี่, ม่วงสงขลา รวมถึงที่ขึ้นชื่ออย่างรองเท้านารีดอยอินทนนท์ และยังมีอีกหลายชนิดที่ไม่ได้เรียกชื่อตามสถานที่ แต่เรียกตามลักษณะของสีและรูปทรง เช่น รองเท้านารีปีกแมลงปอ และรองเท้านารีคางกบใต้ เป็นต้น 

               กล้วยไม้รองเท้านารีที่ขึ้นตามป่าเขา บางชนิดก็ขึ้นอยู่ตามพื้นดิน หรือซอกหิน แต่บางชนิดก็ขึ้นอยู่ตามต้นไม้ เป็นกล้วยไม้ที่แตกกอเหมือนจำพวกหวาย ไม่มีลำลูกกล้วยเหมือนกล้วยไม้ทั่วๆ ไป  โดยมากจะออกดอกเดี่ยวๆ แต่ที่ออกเป็นช่อก็มี กลีบดอกชั้นนอกกลีบบนมีขนาดใหญ่สะดุดตา ส่วนกลีบชั้นนอกคู่ล่างจะเชื่อมติดกัน กางออกไปด้านข้างของดอก และกลีบที่ 3 จะเปลี่ยนเป็น “กระเปาะ” คล้ายรูปรองเท้า

               ว่ากันว่า เจ้ากระเปาะที่หน้าตาเหมือนรองเท้านี่เอง ทำหน้าที่รับน้ำฝนตกลงไปเพื่อชะล้างเกสรตัวผู้ไปติดกับแผ่นเกสรตัวเมีย ที่อยู่ในดอกเดียวกันแต่คนละจุดกัน โดยธรรมชาติของกล้วยไม้สกุลรองเท้านารีทุกชนิด เมื่อออกดอกแล้วก็จะตายไป แต่ก่อนตายจะแตกหน่อทดแทน ซึ่งหน่อนี้ก็จะเจริญงอกงามเป็นต้นใหม่ต่อไป

               ปัจจุบันมีการเพาะเลี้ยงรองเท้านารีหลายพันธุ์เพื่อจำหน่ายกันมากขึ้น รวมถึงกล้วยไม้รองเท้านารีที่โรงเพาะกล้วยไม้ สวนแม่ฟ้าหลวง ก็มีหลากหลายสายพันธุ์ ทั้งพันธุ์ไทยและลูกผสม ดอกใหญ่ๆ สีสัน และรูปทรงสวยงาม ที่เพาะเลี้ยง เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ให้แก่ทุกผู้คน ได้รู้จักและเห็นกล้วยไม้ประเภทนี้มากขึ้น ซึ่งถ้าไปแต่ละช่วง แต่ละฤดูกาล ก็อาจจะเห็นดอกของมันไม่เหมือนกัน เนื่องจากช่วงเวลาออกดอกของแต่ละสายพันธุ์เป็นคนละช่วงเวลากันนั่นเอง

               
............................................

(รองเท้านารี : สวนแม่ฟ้าหลวง : คอลัมน์ถิ่นไทยงาม  )