ศิลป์แห่งแผ่นดิน : ถนนคนเดิน
ศิลป์แห่งแผ่นดิน : ถนนคนเดิน : โดย...ศักดิ์สิริ มีสมสืบ
วัฒนธรรมใหม่ ที่คนไทยรับรูปแบบมาจากตะวันตก ซึ่งอันที่จริงถนนทุกสายเริ่มต้นด้วยการเป็นถนนคนเดินทั้งนั้น
“ถนนคนเดิน” ในความหมายปัจจุบัน เป็นที่รู้กันว่า “ที่ใครมีอะไรดีๆ” ก็สรรหาเอามาอวดมาแสดงกันบนถนน
“อะไรดีๆ” ของแต่ละคนนี่แหละ คือสีสันแท้จริงของถนนคนเดิน
มีการพูดถึง อัตลักษณ์ เอกลักษณ์ ประวัติศาสตร์ วิถีชีวิต ศิลปะ ดนตรี
แทบไม่จังหวัดใด ไม่มีการจัดกิจกรรม “ถนนคนเดิน”
ส่วนใหญ่เริ่มจากการตั้งโครงการ มีจุดประสงค์ มีแผนงาน งบประมาณ ที่แน่นอน มีขั้นตอนดำเนินงานชัดเจน
ผมเคยเดิน “ถนนคนเดิน” มาหลายสาย หลายชุมชน อำเภอ จังหวัด มีไม่กี่แห่งหรอกที่ดำเนินถึงขั้น “เป็นวิถี” ส่วนใหญ่ยังเป็นได้แค่ “วิธี”
งบจากองค์กรส่วนหนึ่งถูกจัดสรรกระจายลงมาเกื้อหนุน จนกว่าแต่ละส่วนทุกองค์ประกอบจะแข็งแรง ถนนคนเดินบางแห่งยังอยู่ในขั้นตั้งไข่ ต้องใช้งบประมาณเจือจุนเสมือนว่าจ้างให้มาแสดงบทบาท
“ใครมีอะไรดีๆ” ก็เอามาอวดกัน ที่มีอยู่ในบ้าน ในครัว ในตู้ ในหีบ ใต้ถุนเรือน บนดิน ที่มีมูลค่า มีคุณค่า ค่าทางเงิน ค่าทางใจ ค่าทางความรู้สึก อาจไม่ต้องซื้อขาย แลกเปลี่ยนก็ได้ ทั้งของเก่า ของใหม่ ความแตกต่างหลากหลาย คือเสน่ห์
ถนนสายไหนล่ะ ในชุมชน แต่ละแห่งที่จะถูกเลือกให้ (จัด) เป็นถนนคนเดิน
การปรุงแต่งที่พอดีพองาม มักมีคำถามเรื่อง อัตลักษณ์
สำหรับผม อัตลักษณ์นั้นไม่ต้องแสวงหา ทั้งไม่ต้องรักษา เพียงแต่ดำเนินไปตามปกติ อย่าง “นับถือตนเอง”
ความเปลี่ยนแปลงเป็นของแน่ ไม่มีสิ่งใด ไม่เปลี่ยนแปลง
สำหรับชุมชนที่ยังไม่ได้จัด “ถนนคนเดิน” มักเริ่มต้นด้วยการไป “ดูงาน” ถนนคนเดินที่ตนสนใจ และแล้วความหมายของ “ถนนคนเดิน” ก็กลายเป็น รูปแบบ “พิมพ์นิยม” จนกลายเป็นว่า ถนนคนเดินสายไหนก็ไม่ต่างกัน
ผมชอบเดินถนนคนเดินก็จริงอยู่ แต่ผมก็ชอบ “ถนนที่คนไม่เดิน” ด้วย หรืออาจเรียกว่า ถนนที่คนส่วนใหญ่ไม่ค่อยชอบเดิน ถนนที่คนบางคนชอบเดินเท่านั้น และถนนคนที่บางคนชอบเดินนี่แหละ เหมาะจะจัดเป็นถนนคนเดิน
ชุมชนใด ที่กำลังเริ่มต้นโครงการ “ถนนคนเดิน” ก้าวแรกมักเริ่มต้นจาก คนกลุ่มหนึ่งที่ชอบเดินถนนที่คนไม่ชอบเดินนั้นแหละ
ขณะที่ผู้คนส่วนใหญ่ เดินไปตามถนนสายใหญ่ อันคลาคล่ำครึกครื้น โกลาหล
“ถนนคนเดิน” น่าจะเป็นถนนสายที่แยกตัวออกมาจากถนนสายใหญ่ ไม่ใช่ถนนที่เริ่มต้นจากความไม่นับถือตนเอง เพื่อมุ่งไปสู่ถนนสายหลักกระแสโลก
“ถนนคนเดิน” ที่ให้เราเดินทอดน่อง นั่งทอดหุ่ย พูดคุยกัน แลกเปลี่ยนถ้อยคำความรู้สึก พิจารณารองเท้าคู่เก่า บีบนวดฝ่าเท้าให้กันและกัน สิ่งชำรุดของบางคนอาจเป็นประโยชน์ต่อใครอีกคน
เดินถนนคนเดิน สบตากัน ยิ้มให้กัน ไว้วางใจคนแปลกหน้า
หาก๋วยเตี๋ยวที่ไม่ใส่ผงชูรสกินสักชาม
---------------------
(ศิลป์แห่งแผ่นดิน : ถนนคนเดิน : โดย...ศักดิ์สิริ มีสมสืบ)