เทคนิคสอนภูมิปัญญาสูงอายุ
สอนตัวต่อตัว-ลงมือปฏิบัติจริง เทคนิคสอนภูมิปัญญาสูงอายุ : โดย...ธรรมรัช กิจฉลอง
ผู้สูงอายุที่มีผลงานการถ่ายทอดภูมิปัญญาดีเด่น 12 คนที่ได้รับโล่รางวัล ”ผู้สูงอายุที่มีผลงานการถ่ายทอดภูมิปัญญาดีเด่น” อายุตั้งแต่ 70 ปีขึ้นไป จาก วิเชียร ชวลิต ปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) ในงานตลาดนัดภูมิปัญญาสร้างอาชีพครั้งที่ 3 เมื่อวันที่ 27-28 กุมภาพันธ์ ที่ศูนย์เยาวชนกรุงเทพมหานคร (ไทย-ญี่ปุ่น) กรุงเทพฯ เป็นสิ่งสะท้อนให้สังคมได้รับรู้ถึงคุณค่าของผู้สูงอายุและการสืบสานภูมิปัญญาไทยให้คงอยู่ต่อไป
ไม่ว่าจะเป็น นายแสวง พูลสมบัติ ด้านภาษาและวรรณคดี วัฒนธรรมและโหราศาสตร์, นางยุวดี ลียะวณิช ด้านอาหารไทย ขนมไทย, น.ส.วนาพร บุญญานุวัตร ด้านผู้นำชุมชนที่เป็นสตรี อาหาร ขนม, ศ.ดร.วิเชียร ตันตระเสนีย์ ด้านภาษายาวี ทำพจนานุกรมภาษาไทย ภาษามาเลเซีย และภาษาอังกฤษ, นางพวงทอง พัฒนศิษฏางกูร ด้านขับร้องเพลงประสานเสียง เทิดทูนชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์, ผศ.จรูญศรี พลเวียง ด้านการเรือน อาหาร
นางสมพิศ วีระนะ ด้านอาหาร ขนมไทย ศิลปะการทำขนมลูกชุบ, น.ส.ขจีรัศม์ ฟักฉิม ด้านศิลปวัฒนธรรม กลุ่มอาชีพ, นางศิริพรรณ จารุดุล ด้านตุ๊กตาเริงระบำ สร้างอาชีพ, นายเสน่ห์ แจ่มจิรารักษ์ ด้านพานแว่นฟ้า ศิลปะไทยโบราณ, นางสะอาด หุตะสังกาศ นักกิจกรรม หารายได้เข้าชมรมด้วยการทำโยเกิร์ตสมุนไพร และนางจันทารัตน์ หล้าปิงเมือง ผู้นำชุมชน นักพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม สร้างชุมชนปลอดสารพิษ
วิเชียร กล่าวว่า พม.ได้รับสนองพระราชดำริของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ที่พระราชทานแนวทางไว้ว่า ผู้สูงอายุเป็นผู้มากด้วยความรู้ความสามารถเป็นกำลังสำคัญที่จะทำประโยชน์ให้แก่บ้านเมือง จึงจัดทำโครงการคลังปัญญาผู้สูงอายุ 77 จังหวัดทั่วประเทศ ปัจจุบันมีสมาชิก 21,517 คน ปีที่ผ่านมาสมาชิกได้ออกไปถ่ายทอดความรู้และมีประชาชนได้รับประโยชน์ 68,2221 คน และพม.ได้มอบรางวัลผู้สูงอายุที่มีผลงานการถ่ายทอดภูมิปัญญาดีเด่นเพื่อสังคมได้เห็นถึงคุณค่าของผู้สูงอายุและสืบสานภูมิปัญญาไทย
คุณตาเสน่ห์ แจ่มจิรารักษ์ วัย 70 ปี ภูมิปัญญาด้านพานแว่นฟ้า เล่าว่า พานแว่นฟ้าเป็นพาน 2 ชั้น มีทั้งแบบประดับมุก ประดับกระจกและเขียนลายรดน้ำสามารถใช้ประโยชน์ได้หลายอย่าง ทั้งวางผ้าไตรในงานบวช ทอดกฐิน และใส่ของต่างๆ ได้ด้วย สืบทอดการทำพานแว่นฟ้ามาจากครอบครัว ซึ่งมีอาชีพทำพุ่มและพานแว่นฟ้าขายอยู่ใน จ.นนทบุรี ตั้งแต่เมื่ออายุ 25 ปี เคยเป็นครูสอนทำพานแว่นฟ้าที่วิทยาลัยในวังชาย ในปี 2549 มีโอกาสรับเสด็จสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ที่เสด็จฯ ไปเยี่ยมชมผลงานของนักศึกษา และทรงตอกหมุดลงในชิ้นงานพานแว่นฟ้าที่ทำขึ้น ทุกวันนี้ยังเก็บพานแว่นฟ้าชิ้นนี้ไว้อย่างดี เพราะเป็นสิ่งมงคลในชีวิต
“คนทำพานแว่นฟ้าได้ดี จะต้องเป็นคนที่มีใจรักงานด้านนี้ มีความอดทน และเขียนลายไทยได้ ผมจะสอนแบบตัวต่อตัว อธิบายและทำให้ดูเป็นตัวอย่างทีละขั้นตอน โดยให้ลูกศิษย์ลงมือทำจริงๆ เพื่อให้เขาจดจำและทำได้" คุณตาเสน่ห์อธิบาย
ด้านคุณยายยุวดี ลียะวณิช วัย 84 ปี ภูมิปัญญาด้านอาหารไทย ขนมไทย บอกว่า หลังเรียนจบได้เรียนการทำอาหารไทยและขนมไทยที่โรงเรียนแม่บ้านทันสมัยและมีโอกาสเป็นลูกศิษย์ของผู้เชี่ยวชาญด้านอาหารไทย ขนมไทย เช่น ม.ล.เติบ ชุมสาย และได้ยึดอาชีพทำขนมไทยขายและส่งตามโรงแรมต่างๆ รับสอนการทำอาหารไทยและขนมไทยให้แก่ผู้ด้อยโอกาสและผู้ที่สนใจ
“สามีของยายรับราชการเป็นหมอ ช่วงปี 2516 อยู่ที่ จ.นครศรีธรรมราช และสมเด็จย่า ในหลวง พระเทพฯ เสด็จฯ มาเยี่ยมราษฎร ก็มีโอกาสทำขนมไทยถวาย รู้สึกภูมิใจมาก การสอนทำขนมไทยยายจะอธิบายทีละขั้นตอน สอนกันตัวต่อตัว และให้รู้จักประยุกต์การทำขนมไทยให้เข้าโลกสมัยใหม่ เช่น การทำขนมชั้น วุ้นหรือข้าวเหนียวตัดเป็นเค้ก” คุณยายยุวดีเล่าอย่างภูมิใจ
ศ.ดร.วิเชียร ตันตระเสนีย์ ภูมิปัญญาด้านภาษายาวีและภาษามาเลเซีย บอกว่า เรียนรู้ภาษายาวีและภาษาบาฮาซาร์ ซึ่งเป็นภาษาประจำชาติของมาเลเซียมาจากแม่ ซึ่งเกิดที่รัฐปีนัง ประเทศมาเลเซีย และมาสร้างครอบครัวที่ จ.นครศรีธรรมราช และเคยเป็นอาจารย์สอนภาษาบาฮาซาร์อยู่ที่มหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งในกรุงกัวลาลัมเปอร์เป็นเวลา 10 ปี ทุกวันนี้รับเป็นวิทยากรอบรมภาษาบาฮาซาร์ให้แก่ทหาร ตำรวจ และข้าราชการหน่วยงานต่างๆ เทคนิคการสอนภาษาบาฮาซาร์จะให้ฝึกฟังและพูดก่อน จากนั้นค่อยหัดอ่านและเขียน เพราะโครงสร้างและไวยากรณ์ของภาษาเหมือนกับภาษาไทย การอ่านคำสะกดอ่านเป็นภาษาอังกฤษใช้เวลาเรียนแค่ 1 เดือน ก็พูดได้แล้ว
ภูมิปัญญาผู้สูงอายุทั้ง 3 ท่านฝากว่า ขอให้คนไทยมีความภูมิใจ ช่วยกันเรียนรู้และรักษาภูมิปัญญาของไทยไว้เพื่อให้คงอยู่ต่อไปเพราะเป็นสิ่งที่แสดงถึงเอกลักษณ์แห่งความเป็นไทย
----------------------
(สอนตัวต่อตัว-ลงมือปฏิบัติจริง เทคนิคสอนภูมิปัญญาสูงอายุ : โดย...ธรรมรัช กิจฉลอง)