พาลูกเที่ยว'นครวัด-นครธม' | คมชัดลึก

 

๑.

‘See Angkor Wat and Die!’

                          เคยได้ยินว่า อาร์โนลด์  ทอยน์บี นักประวัติศาสตร์ชาวอังกฤษ  กล่าวเช่นนั้น มีผู้แปลไว้ว่า 'ได้เห็นนครวัดเสียก่อนแล้วค่อยตาย'

                          แม้เป็นคนเกิดแถวสามจังหวัดชายแดนอีสานใต้  ได้ยินได้รับรู้เรื่องราวของ ‘นครวัด-นครธม’ มานาน  กระทั่งมีเพื่อนฝูงชวนไปเที่ยวหลายครั้ง  ก็ไม่คิดว่าจะได้ไปประเทศนี้ง่ายๆ  แต่อยู่ๆ ก็มีภาคบังคับต้องไปเที่ยวเสียมเรียบ  ที่ว่าภาคบังคับเพราะภรรยาต้องไปดูงานที่เสียมเรียบกับคณะครูบาอาจารย์  ผมกับลูกชายเลยต้องกลายเป็นผู้ติดตามไปด้วย

                          แรกๆ ก็กลัวๆ แหละครับ  บรรยากาศทางการเมืองไทย-เขมร มันไม่ค่อยจะโสภาสถาพร  รู้สึกไม่ชอบใครและอะไรหลายอย่าง  แต่เมื่อต้องไปก็ไป  โดยส่วนตัวจิตใจก็โน้มเอียงไปทางวัฒนธรรมเขมรอยู่แล้ว  ภาษาแรกในชีวิตก็คือภาษา ‘ขะแมรเลอ’ แบบคนสุรินทร์, บุรีรัมย์, ศรีสะเกษ  เพียงแต่เวลาฟังคน ‘ขะแมรกรอม’ เขาพูด  ก็ฟังออกบ้างไม่ออกบ้าง  สำเนียงของเขาจะเร็วและออกไปทางสำเนียงภาษาฝรั่งเศส 

                          เช่นคำว่า ‘สวัสดี’ ที่มาจากภาษาบางลี-สันสกฤต  คนแถวบ้านผมก็ออกเสียง ‘ซะวัดดี’ ธรรมดา  แต่คนเขมรเสียมเรียบออกเสียงเป็น ‘ซัวซไดย’  หรือคำว่า ‘เขต’ เขาอาจออกเสียง ‘แขต’  คำว่า ‘เปรต’  อาจออกเสียง ‘แปรต’ คำว่า ‘พระอาทิตย์’  เขาอาจออกเสียง ‘เปรี๊ยะอาตึ๊ด’ หรือ ‘เปรี๊ยะอาแต๊ด’  ชื่อของนายกรัฐมนตรี ‘ฮุน เซน’ ของเขา  ยังอาจออกเสียงเป็น ‘ฮุน แสน’ หรือ ‘ฮุน แซน’

                          ระหว่างทางจากช่องสะงำ-เสียมเรียบ  ผมนั่งอ่านแผ่นแปลกภาษาไทย-เขมรที่มัคคุเทศก์แจกให้  พบว่ามีหลายต่อหลายคำที่สะกดการออกเสียงเพี้ยนไปไกล เช่น คำว่า ‘เท่าไหร่’  ก็คือคำว่า ‘ประมาณ’  แต่พอสะกดคำอ่านออกมากลายเป็น ‘ปันหม้าน’  บางทีคนเขมรนั้น  เวลาออกเสียงสามัญมักกลายเป็นเสียงโท หรือเสียงตรี  หลายคำที่คนไทย-เขมร  ใช้ทับศัพท์ภาษาบาลี-สันสกฤตเหมือนกัน  แต่ออกเสียงไม่ตรงกัน  การสะกดเสียงอ่านจากปากคนเขมร  จึงต้องมีการเปรียบเทียบเสียงเพื่อหารากศัพท์ด้วย

                          มัคคุเทศก์ยังบอกว่า  คำว่า ‘นครวัด-นครธม’ นั้น  เรียกอีกอย่างว่า  ‘อังกอร์วัด-อังกอร์ธม’  แล้ว ‘อังกอร์’ มาจากไหน?  เขาว่าเดิมทีเป็น ‘นอกอร์วัด-นอกอร์ธม’   คำว่า ‘นอกอร์’ หรือ ‘นกอร์’ ก็มาจากคำว่า ‘นคร’  แต่ฝรั่งไปสะกดคำจากคนเขมร  เพี้ยนเป็น ‘อังกอร์’  แล้วคนก็พากันใช้ตามฝรั่ง

                          จังหวัดต่างๆ ในประเทศไทย  ที่มีคำว่า ‘นคร’  คนเขมรออกก็จะออกเสียง ‘อังกอร์’ หรือ ‘นอกอร์’ เช่น ‘กรุงเทพมหานคร’ ก็เรียก ‘กรุงเทพมหานอกอร์’ 

 

๒.

 

‘โม ปี แขต ซแร็น’

                          นอกจากตื่นเต้นอัศจรรย์ใจกับ ‘นครวัด-นครธม’  ผมมีความสุขกับภาษาและวัฒนธรรม  ไม่ว่าจะเป็นมัคคุเทศก์, คนขับตุ๊กตุ๊ก, คนขายของ, พนักงานโรงแรม  พอรู้ว่ามาจากเขตสุรินทร์  ท่าทีเขาจะยิ้มแย้มเป็นมิตรมากขึ้น  เหมือนญาติพี่น้องได้เจอกัน  คนเสียมเรียบกับสุรินทร์  หรือคนที่ใช้ภาษา ‘ขะแมรเลอ’ ในเขตสามจังหวัดชายแดนอีสานใต้  คงไปมาหาสู่กันช้านาน ด้วยลักษณะพิเศษทางวัฒนธรรม  หลายครั้งที่ผมมีโอกาสได้ไปร่วมอ่านบทกวีกับคณะเจรียง-กันตรึมที่มาจากเสียมเรียบ แถวจังหวัดสุรินทร์, ศรีสะเกษ  พี่น้องหลายคนแถวสุรินทร์  ก็ข้ามแดนไปเสียมเรียบเหมือนไปหาญาติ

 

๓.

 

‘มูย  ปีร  เบ็อย  บูน  ปรัม  ปรัมมูย  ปรัมปีร  ปรัมเบ็อย  ปรัมบูน  ด๊อบ’

                          ลูกชายผม  นอกจากท่อง...หนึ่ง  สอง  สาม...วัน  ทู  ทรี...แล้ว  ยังท่อง...มูย  ปีร  เบ็อย...เขาได้เที่ยวชม ‘นครวัด-นครธม’ พร้อมกับพ่อแม่  และ ‘amazing คนโบราณ’  ตั้งแต่เด็ก  แต่ในเวลาอันจำกัด ๓ วัน ๒ คืนนั้น  คงยังไม่เพียงพอ  ยังต้องไปเที่ยวอีกหลายครั้ง  โดยการสัมผัสวัดใจในครั้งแรก  ถือว่าประทับใจยิ่ง

                          จะเล่าอีกครับ...แต่คงไม่ใช่แบบภาษาฝรั่ง encore ที่เขาออกเสียง ‘อังกอร์’ และแปลว่า ‘อยากฟังซ้ำ’ หรือ ‘เอาอีก’ นะครับ! 

 

 

----------------------

(หนังสือที่เธอถือมา : พาลูกเที่ยว นครวัด-นครธม : โดย...ไพวรินทร์ ขาวงาม)