ไปเมืองเลยดูงานจัดการ 'ป่าต้นน้ำ' | คมชัดลึก

                      "เมืองแห่งทะเลภูเขา หนาวสุดในสยาม ดอกไม้งามสามฤดู" สโลแกนเมืองแห่งจิตนาการที่สมญาว่า "เลย" ในช่วงเทศกาลปีใหม่ของทุกปีจะคลาคล่ำไปด้วยนักท่องเที่ยวที่ต้องการสัมผัสไอหนาวบนยอดภูและดอกไม้นานาชนิดที่เริ่มออกดอกผลิบานเพื่อต้องรับผู้มาเยือน

                      "ท่องโลกเกษตร" อาทิตย์สุดท้ายก่อนอำลาปีงูใหญ่ย่างสู่ปีงูเล็กตามคณะผู้บริหารกรมป่าไม้ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม นำโดย "ชนาธิป กุลดิลก" ผู้อำนวยการสำนักส่งเสริมปลูกป่าและคณะไปดูการเพาะกล้าไม้ สร้างฝายเพื่อรักษาป่าต้นน้ำในพื้นที่ จ.เลย ซึ่งเป็นป่าต้นน้ำที่สำคัญของลำน้ำน้อยใหญ่ที่ไหลลงสู่เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ อ.พัฒนานิคม จ.ลพบุรีและเขื่อนแควน้อย บำรุงแดน อ.วัดโบสถ์ จ.พิษณุโลก

                      เริ่มจากการเยี่ยมชมแปลงเพาะกล้าพันธุ์ไม้ของสวนป่าดงน้อย-ปากปวน ต.ศรีสงคราม อ.วังสะพุง จ.เลย เพื่อเตรียมความพร้อมในการนำไปปลูกช่วงต้นฤดูฝนปีหน้า (ปี 2556) ตามโครงการฟื้นฟู การอนุรักษ์ป่าและดิน การทำฝาย ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ ลุ่มน้ำป่าสักสาขาห้วยน้ำพุง โดยภายในสวนมีการเตรียมแปลงเพาะชำกล้าไม้ไว้หลายชนิด อาทิ สัก แดง กระดู่ มะค่า เต็ง รัง และไม้ยืนต้นอื่นๆ จำนวน 1,680,000 กล้า และเพาะหญ้าแฝกอีก 1,750,000 กล้า รวมถึงการจัดทำฝายถาวรจำนวน 57 แห่งและกึ่งถาวร 296 แห่ง รวมเป็นเงินทั้งสิ้น 21,477,700 บาท

                      "แต่ถ้าเป็นโครงการภาพรวมทั้งประเทศ ซึ่งครอบคลุมพื้นที่ลุ่มน้ำสาขา 12 สาขารวม 8 จังหวัดในพื้นที่ต้นน้ำ ได้แก่ เชียงใหม่ ลำปาง ตาก แพร่ น่าน อุตรดิตถ์ อุทัยธานีและเลย จะแบ่งเป็นเพาะชำกล้าไม้จำนวน 82.6 ล้านกล้าและเพาะชำหญ้าแฝกจำนวน 20 ล้านกล้า สร้างฝายถาวร 610 แห่งและกึ่งถาวร 2,200 แห่ง ตอนนี้กล้าไม้ตอนนี้เราเตรียมพร้อมไว้หมดแล้ว เหลือแต่งบประมาณในการปลูกและดูแลรักษาปีนี้ (งบปี 2556) ถ้าเป็นงบปกติปีนี้ถูกตัดออก ไม่มี แต่จะไปรวมอยู่ในงบ กบอ.(คณะกรรมการบริหารจัดการน้ำและอุทกภัยหรือ กบอ.) ซึ่งตอนนี้ยังไม่ได้รับการอนุมัติแต่อย่างใด"

                      หลังรับฟังบรรยายสรุปถึงนโยบายการส่งเสริมปลูกป่าในปีงบประมาณหน้า(2556) จากผู้อำนวยการสำนักส่งเสริมปลูกป่า "ชนาธิป กุลดิลก" จากนั้นก็เดินตระเวนเยี่ยมชมแปลงเพาะชำกล้าไม้ตามจุดต่างๆ พอสมควรจากนั้นก็เดินทางต่อไปยังพื้นที่สร้างฝายชะลอน้ำในพื้นที่ ลุ่มน้ำสาขาห้วยน้ำพุงที่ 11 จ.เลย ต.โป่ง อ.ด่านซ้าย จ.เลย เพื่อติดตามดูงานการสร้างฝายถาวรและฝายกึ่งถาวร

                      ตรงจุดนี้มีอธิบดีกรมป่า "บุญชอบ สุทธมนัสวงษ์" และคณะมาร่วมสมทบ พร้อมพูดนโยบายการทำงานของกรมป่าไม้ในปี 2556 ว่าจะเน้นการมีส่วนร่วมของประชาชนเป็นสำคัญ โดยกรมป่าไม้จะทำหน้าที่คอยเป็นพี่เลี้ยงให้พี่น้องประชาชนที่จะต้องช่วยกันดูแลรักษาป่า โดยเฉพาะนโยบายเร่งด่วนที่จะเริ่มทันทีในปีหน้าคือการป้องกันและหยุดยั้งการเกิดไฟป่าในพื้นที่ป่าต้นน้ำให้ได้

                      "ผมได้ให้นโยบายไปทุกหน่วยแล้วว่าจะต้องทำงานแบบบูรณาการกัน ร่วมมือกันทั้งในภายในองค์กรและหน่วยงานภายนอก เพิ่งไปคุยกับผู้ว่าฯ ในหลายจังหวัดภาคเหนือแล้ว ท่านก็เห็นด้วยที่จะร่วมมือกัน ต่อไปเราจะไม่จับชาวบ้านที่บุกรุกเผาป่า แต่จะสืบหาต้นตอผู้จ้างวานเลย อย่างเผาป่าเพื่อหาที่ปลูกยางพาราก็ต้องไปสืบหากันว่ายางที่ปลูกเป็นของใคร" บุญชอบประกาศกร้าวสำหรับผู้คิดทำลายป่าต้นน้ำที่เปรียบเสมือนคนบ่อนทำลายชาติ ซึ่งจะต้องดำเนินการตามกฎหมายอย่างเฉียบขาด ขณะเดียวกันก็จะร่วมกับภาคประชาชนและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการเร่งฟื้นฟูป่าต้นน้ำด้วยการดูแลรักษาป่าและฝายชะลอน้ำอย่างต่อเนื่องด้วย

                      ฉลาด ศรีคำภา ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 3 ต.โป่ง อ.ด่านซ้าย ยอมรับว่าหลังกรมป่าไม้สร้างฝายชะลอน้ำขึ้นหลายแห่งในพื้นที่ป่าต้นน้ำของลุ่มน้ำสาขาห้วยน้ำพุง ทำให้ปีนี้นอกจากจะช่วยลดการเกิดขึ้นของอุทกภัย ดินถล่มแล้วยังมีน้ำใช้ประโยชน์ตลอดทั้งปี ซึ่งปกติในช่วงหน้าแล้งน้ำในห้วยจะแห้งขอด ในขณะที่ช่วงหน้าฝนน้ำจะไหลพุ่งแรงมากสร้างความเสียหายเกิดขึ้นทุกปี

                      "ชาวบ้านที่นี่มีอาชีพปลูกข้าวโพด ข้าวเหนียว แต่ก่อนช่วงหน้าแล้งปลูกอะไรไม่ได้เลย เขาก็จะไปหางานรับจ้างข้างนอก พอมีฝายเกิดขึ้นน้ำในห้วยมีตลอดทั้งปี ทุกวันนี้ทำการเกษตรได้ตลอดทั้งปี บางคนปลูกข้าวโพด ข้างเหนียว สลับพืชตระกูลถั่ว คือขอให้มีน้ำเท่านั้น ทำได้หมด" ผู้ใหญ่ฉลาดกล่าวด้วยความดีใจ หลังมีฝายชะลอน้ำเกิดขึ้น พร้อมทั้งย้ำว่าชาวบ้านที่ยังช่วยกันดูแลรักษาฝายตลอดเวลา โดยสับเปลี่ยนหมุนเวียนกันมาดูแลรักษาฝายเพื่อให้อยู่กับชุมชนแห่งนี้ให้นานที่สุด

                      การเพาะชำพันธุ์กล้า ปลูกป่า สร้างฝาย นับเป็นการช่วยฟื้นฟูป่าต้นน้ำที่ไม่เพียงแค่การอนุรักษ์ป่าและดินเท่านั้น แต่ยังช่วยป้องกันอุทกภัยและแก้ไขปัญหาดินถล่ม ตลอดจนมีน้ำใช้เพื่อประโยชน์ในภาคการเกษตรอีกด้วย

 

 

--------------------

(ท่องโลกเกษตร : ไปเมืองเลยดูงานจัดการ 'ป่าต้นน้ำ' วิธีเพาะกล้าสวนป่าดงน้อย-ปากปวน : โดย...สุรัตน์ อัตตะ)