สายน้ำ...ฉ่ำห้วยแก้ว | คมชัดลึก

               เทือกเขาสูง คดเคี้ยว ทางชัน สุดเขตแดนจังหวัดเชียงใหม่ ที่ตำบลห้วยแก้ว อำเภอแม่ออน เพียงข้ามเขาไปอีกฝั่งก็เป็นเขตอำเภอแจ้ซ้อน จังหวัดลำปาง ซะแล้ว อย่างไม่น่าเชื่อว่าจะใกล้กันแค่พลิกฝ่ามือ เอ๊ย...แค่ข้ามเขา

                ตำบลห้วยแก้ว ประกอบด้วย 8 หมู่บ้าน คือ บ้านป๊อก, บ้านแม่เลน, บ้านแม่กำปอง, บ้านแม่เตาดิน, บ้านห้วยแก้ว, บ้านปางก๋อง, บ้านปางจุมปี และบ้านธารทอง มีพื้นที่ทั้งหมดเป็นภูเขา มีที่ราบส่วนมากเป็นที่อยู่อาศัยของราษฎร ตั้งอยู่สูงกว่าระดับน้ำทะเล ประมาณ 600-1,000 เมตร

                จริงๆ ถ้าบอกว่าตำบลห้วยแก้ว คนคงไม่ค่อยรู้จักว่าอยู่ตรงส่วนไหน แต่ถ้าพูดถึงบ้านแม่กำปอง ซึ่งเป็นหนึ่งในหมู่บ้านของตำบลนี้ คนส่วนใหญ่มักจะร้องอ๋อ เพราะบ้านแม่กำปองเป็นที่รู้จักในหมู่นักท่องเที่ยว ทั้งชาวไทยและต่างชาติ ขึ้นชื่อทั้งเรื่องโฮมสเตย์ และแหล่งท่องเที่ยวทั้งน้ำตกแม่กำปอง หรือใครชอบผจญภัยก็อาจจะไปห้อยโหนเป็นชะนีผ่านผืนป่ากับ Flight of The gibbon ก็สนุกสนานไปอีกแบบ

                ด้วยความที่ตำบลห้วยแก้ว อยู่กับธรรมชาติ ทั้งภูเขาและสายน้ำ สิ่งที่คนในพื้นที่ต้องร่วมมือกันคือ "รักษาธรรมชาติ" ให้คงอยู่ตราบนานเท่านาน จะได้ไม่ต้องคอยหวาดหวั่นว่า จะเกิดดินถล่ม หรือจะเกิดน้ำท่วมใหญ่ เหมือนกับหลายๆ พื้นที่

                สิ่งหนึ่งที่จะสร้างความร่วมมือ และปลูกจิตสำนึกก็ต้องทำเป็นรูปธรรม อย่างเช่น "พิธีสืบชะตาน้ำ" ผู้ใหญ่บ้าน "บ้านป๊อก" มาเป็นแม่งานและพิธีกรในการจัดงานสืบชะตาน้ำ บอกว่า การจัดพิธีนี้เป็นเหมือนกลยุทธ์ในการดึงลูกหลาน และชุมชนให้ตระหนักถึงความรัก หวงแหนและจิตสำนึกในการดูแลรักษาต้นน้ำลำธารที่หล่อเลี้ยง ต.ห้วยแก้ว เพราะสายน้ำนี้ไม่เคยเหือดแห้ง ขณะเดียวกันก็ไม่เคยท่วมใหญ่สร้างความเสียหายแก่พื้นที่

                พิธีสืบชะตาน้ำที่ห้วยแก้ว จัดไปแล้วเมื่อกลางเดือนตุลาคมที่ผ่านมา โดยจะหมุนเวียนเป็นเจ้าภาพไปทีละหมู่บ้าน ครั้งนี้เป็นคิวของ บ้านธารทอง สถานที่ทำพิธีอยู่ริมธารน้ำ ด้านหลัง "ธารทองลอดจ์" ที่พักและร้านอาหารที่สวยงามกลมกลืนไปกับธรรมชาติ ทันทีที่รถผ่านไปถึงบ้านธารทองก็จะเห็นสายสิญจน์ ผูกโยงจากสถานที่ทำพิธี โยงไปตามบ้านทุกหลังทั้งสองฝั่งถนน

                บริเวณที่ทำพิธีจะมีการตั้งศาลอุปคุต มีพิธีกรรมในการไหว้เทวดาชั้นฟ้า ชั้นดิน ซึ่งจะมีการจัดพานดอกไม้ ข้าวสุก-ข้าวห่อ น้ำดื่ม ธูป เทียน สำหรับกราบไหว้ มีการบอกกล่าวขอขมาสายน้ำ รวมถึงการช่วยกันดูแล นิมนต์พระสงฆ์มาสวดมนต์ และปิดพิธีด้วยการปล่อยปลาลงสู่สายน้ำ

                และสิ่งที่บ่งบอกถึงความสามัคคีกันในหมู่บ้าน ก็คือการทำบุญที่แต่ละบ้านจะนำอาหารมารวมกัน หลังจากทำบุญเสร็จก็จะนำอาหารเหล่านั้นมาแบ่งกันกินฉันพี่น้อง ในงานบุญครั้งนี้ มีทั้งผู้เฒ่าผู้แก่ เด็กและเยาวชนมาร่วม ทั้งพระสงฆ์และฆราวาสต่างร่วมมือกันเป็นอย่างดี

                กลยุทธ์ไม่ยาก แต่ก็ไม่ง่ายในการจัดการดูแลสายน้ำ สำคัญที่หมู่บ้านไหน ตำบลใดมีความรัก ความสามัคคี การจะทำงานใดๆ ก็ย่อมสัมฤทธิ์ผลด้วยดี

 

.....................................

(สายน้ำ ...ฉ่ำห้วยแก้ว  : คอลัมน์ถิ่นไทยงาม : โดย...เรื่อง/ภาพ : นพพร วิจิตร์วงษ์)