ศิลป์แห่งแผ่นดิน : 'ชุมแสง'ตลาดร้อยปี
ศิลป์แห่งแผ่นดิน : 'ชุมแสง' ตลาดร้อยปี : โดย...ศักดิ์สิริ มีสมสืบ
“ตลาดร้อยปีชุมแสง” แม้ไม่มีชื่อเสียงโด่งดัง เหมือน “ตลาดสามชุก” “ตลาดลาดชะโด” “ตลาดเก้าห้อง” หรือตลาดจัดตั้งอื่นๆ ในเขตภาคกลาง ผมอยู่ชุมแสงมาตั้งแต่ พ.ศ.2521 มีสำมะโนประชากรอยู่ที่นี่ รู้สึกรักและภูมิใจที่ได้เป็นคนชุมแสง
อำเภอเล็กๆ ที่รุ่งเรืองมาก่อนอำเภออื่น ได้รับการยกระดับเป็นเทศบาล เป็นอำเภอแรกๆ ของนครสวรรค์ ด้วยมีความสำคัญในฐานะ ชุมทางการค้า โดยเฉพาะ “ข้าว”
โรงสีเก่าแก่อายุเกือบร้อยปี บางโรงยังคงเดินเครื่องอยู่ บางโรงยังคงสภาพเดิมแม้จะเลิกกิจการหากยังอยู่เป็นประจักษ์พยานแห่งความรุ่งเรืองในอดีต
ตลาดเก่าห้องแถวเรือนไม้ ส่วนหนึ่งยังคงอยู่คู่ถนนหลายสาย มีศักยภาพเพียงพอ ที่จะพัฒนาตามรอย “ตลาดร้อยปี” ที่โด่งดัง “ติดตลาด”
ขึ้นอยู่กับชาวชุมแสง ปรารถนาจะเดินไปทางนั้นหรือทางไหน
การค้าขายที่ซบเซาไปในช่วง 3 ทศวรรษมานี้ บางทีอาจถึงเวลา หากว่าผู้คนรวมตัวกันได้อย่างแท้จริง เพื่อกำหนดวิถีทางของตนเองอย่างจริงจัง จริงใจ รอบคอบ รอบรู้ ชื่อ “ชุมแสง” สันนิษฐานหนึ่งว่ามาจากชื่อต้นไม้ประจำถิ่น คือต้นชุมแสง เป็นไม้ตระกูลไทร (แต่ไม่มีรากอากาศ) ปัจจุบันเหลืออยู่น้อยในพื้นที่ที่เปลี่ยนแปลงไปเป็นแปลงเกษตรกรรม
ตลาดเล็กๆ ถูกกระหนาบด้วยลำแคว “น่าน” ทางด้านตะวันตก และคันทางรถไฟทางด้านตะวันออก ถนนสายหลักคู่ขนานทางรถไฟทั้ง 2 ด้าน ถนนซอยทุกสายในตลาดเป็นถนนเล็กๆ ที่เหมาะสำหรับเดินเท่านั้น ชุมแสงจึงเป็นเมืองสงบเงียบ สำหรับพ่อค้าแม่ขายในตลาดเก่า อาจรู้สึกเงียบจนวังเวง ยิ่งระยะ 10 ปีหลังนี้ เมืองได้ขยายออกไปทางใต้ ตามแนวลำน้ำ และมีห้างยักษ์ใหญ่ยักษ์เล็กผุดขึ้น.. นั่นทำให้ตลาดเก่าชุมแสงยิ่งเงียบกริบ ขนาดได้ยินเสียงฝีเท้าของตนเอง เวลาเดินฟังดีๆ จะได้ยินเสียงลมหายใจของบรรพบุรุษคนค้าขาย
ผมประทับใจอำเภอชุมแสง จนไม่ย้ายหนีไปไหนแน่ๆ ทุกปีจะมีงานประจำปี เรียกว่า งานเจ้าพ่อเจ้าแม่
ปีนี้กำหนดไว้คือ วันที่ 6-11 ธันวาคม เป็นวันเวลาที่แสนดี ลูกชุมแสงทุกคนจะกลับมาบ้านเกิด ผมยืนยันว่า ทุกคนจะกลับมา... ต่อให้กายมาไม่ได้ ใจก็กลับมา ใคร่ขอเชิญชวน “คนอื่น” มาเที่ยวงานประจำปีชุมแสงกันครับ ผมดีใจที่มีส่วนช่วยประชาสัมพันธ์ในพื้นที่ “ศิลปะแห่งแผ่นดิน” นี้
มาดูภาพงามๆ แห่งความสัมพันธ์ของผู้คนในชุมชน โดยเฉพาะสื่อมวลชน หนังสือพิมพ์ โทรทัศน์ มาเถอะครับ รับรองไม่ผิดหวัง มาเดินชมตลาด สนทนากับคนเก่าคนแก่ มาล่องเรือชมลำแควไปยังจุด ยม น่าน ประสานสาย ไหว้พระบรมธาตุเกยไชยตรงจุดสองแควบรรจบ มาดูดงตาล ดูการปีนตาล ปาดตาล เคี่ยวตาล ที่บ้านปากคลอง ปลายแควยม ผมเคยไปดู “ตาล 5 ยอด” อะเมซิ่งครับ
ตลาดชุมแสงขึ้นชื่อลือชาเรื่อง “ก๋วยเตี๋ยวอร่อย” อย่างน้อยเกือบ 10 เจ้า ที่ไม่ต้องเลือกที่รักมักที่ชังเอ่ยนาม อีกรายการที่พลาดไม่ได้เมื่อมาเที่ยวงานประจำปี คือ หมูสะเต๊ะชุมแสง ไม่ต้องมีสถาบันใดมาชวนชิมหรอกครับ แค่คนกินบอกต่อๆ กันปากต่อปาก ก็ทำไม่ทันขายอยู่แล้ว
ตลาดเล็กๆ ถนนเล็กๆ แต่งานใหญ่นะครับ ขบวนแห่อลังการอย่างหาดูที่ไหนไม่ได้ เฉพาะคณะเอ็งกอ ก็กว่าร้อยชีวิต ทั้งรุ่นใหญ่ เล็ก สืบทอดต่อเนื่องมายาวนาน
ผมอยู่ชุมแสงมา 35 ปี เดินตามขบวนแห่ทุกปี
ปีนี้ก็อีกปีที่ผมจะได้เดินเที่ยวงาน ก็คงเป็นเช่นนี้ไปจนกว่าจะเดินไม่ไหว ขอเชิญมิตรแดนไกล มาเที่ยวอำเภอชุมแสงกันนะครับ 6-11 ธันวาคม เจอกันก็ทักทายกัน ผมจะพากินก๋วยเตี๋ยว และหมูสะเต๊ะชุมแสง แล้วพาไปนั่งเล่นที่เขื่อนริมแควน่านครับผม มีเวลาจะพาล่องเรือด้วย (เดินทางไปชุมแสง โดยรถไฟสะดวกที่สุด มีรถตู้ที่ท่าหมอชิต 2 และอนุสาวรีย์ครับ)
---------------------
(ศิลป์แห่งแผ่นดิน : 'ชุมแสง' ตลาดร้อยปี : โดย...ศักดิ์สิริ มีสมสืบ)