'ไม้เท้าขาว'ผู้สร้างชีวิตใหม่ | คมชัดลึก

               “ผู้พิการทางการเห็น” เป็นกลุ่มผู้พิการที่ครอบคลุมทั้ง ตาบอด และตาเห็นเลือนราง เป็นหนึ่งในผู้พิการที่นอกจากจะต้องทนทุกข์กับการมองไม่เห็นแล้ว ยังต้องทนทุกข์กับการที่ออกไปใช้ชีวิตนอกบ้านไม่ได้อย่างคนปกติ ดังนั้น สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) โดยคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ได้มีมติให้ สปสช. ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องฟื้นฟูสมรรถภาพทางการเห็นพัฒนาระบบบริการ O&M (Orientation and  Mobility) หรือ “การทำความคุ้นเคยกับสภาพแวดล้อมและการเคลื่อนไหว” เมื่อปี  2553 เพื่อให้คนพิการทางการเห็นได้รับ “ไม้เท้าขาว” พร้อมกับการฝึกใช้โดยการประสานงานของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด (สสจ.) โรงพยาบาล องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ผลของการดำเนินงานที่ผ่านมาทำให้คนพิการและครอบครัวมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

                ในพื้นที่ “ร้อยแก่นสารสินธุ์” 4 จังหวัด คือ ร้อยเอ็ด ขอนแก่น มหาสารคาม และกาฬสินธุ์ ซึ่งอยู่ในพื้นที่รับผิดชอบของสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เขต 7 ขอนแก่น มีเรื่องเล่าของผู้สร้างความหวัง และกำลังใจในการออกมาใช้ชีวิตเยี่ยงคนตาดี “ผมมากับไม้เท้าของคุณหมอ” ประโยคนี้ประโยคเดียวทำให้ครูฝึกหลักสูตรการทำความคุ้นเคยกับสภาพแวดล้อมและการเคลื่อนไหว มีรอยยิ้มและมีความสุขในการทำงานฟื้นฟูสมรรถภาพผู้พิการทางสายตา ที่ต้องอดทนกับการฝึกให้ผู้พิการได้เรียนรู้การใช้ไม้เท้าขาวเพื่อเป็นสื่อในการนำทางและการใช้ชีวิตเยี่ยงคนตาดี

                ผู้พิการทางการเห็นหลายคนไม่ยอมออกจากบ้านมาฝึกการใช้ไม้เท้าขาวด้วยกลัวว่าจะทำไม่ได้ หรือแม้แต่คิดไปเองว่าครูที่จะพาไปฝึกจะเอาไปเป็นขอทาน แต่หลังจากได้รับการฝึกอบรมเป็นเวลา 10 วันแล้ว ต่างก็บอกเป็นเสียงเดียวกันว่า ระยะเวลาที่ฝึกสั้นเกินไป และขอบคุณครูฝึกด้วยรอยยิ้มที่ทำให้ได้ชีวิตใหม่ ได้มีโอกาสเดินออกจากบ้าน มีอาชีพ และใช้ชีวิตได้อิสระ ไปไหนมาไหนได้อย่างที่ไม่เคยคิดว่าจะทำได้

                จารุณี เมืองงาม จากโรงพยาบาลร้อยเอ็ด ผู้ผ่านการฝึกอบรมหลักสูตรการทำความคุ้นเคยกับสภาพแวดล้อมและการเคลื่อนไหว แล้วมาเป็นครูฝึกอบรมให้แก่ผู้พิการทางการเห็น เล่าว่า หลังจากจบหลักสูตรและได้ไปฝึกอบรมให้แก่ผู้พิการที่ ต.สีแก้ว อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด ได้เจอกับผู้พิการหญิงวัยกลางคน 2 คนพี่น้อง ที่นอกจากจะพิการทางสายตา มองเห็นเลือนรางมากว่า 12 ปีแล้ว ยังหูตึงอีก ทั้งสองคนไม่เคยได้ออกไปไหน ไม่เคยแม้แต่จะก้าวขาออกจากประตูบ้าน

                “หลังอบรมไปได้สักพักเห็นว่าทั้งสองพี่น้องมีการพัฒนาขึ้นตามลำดับ  คือมองเห็นแสงมากขึ้น หูรับรู้เสียงชัดขึ้น ระหว่างที่อบรมก็ได้ให้ทั้งสองคนเดินทำความคุ้ยเคยภายในหมู่บ้าน เมื่อได้พบกับญาติพี่น้องก็มีทั้งคำถาม คำชม แต่มีอยู่คำหนึ่งที่ทุกคนที่ไปด้วยได้ฟังต่างน้ำตาคลอคือ “อีหล่า...แม่นึกว่ามึงตายแล้ว”...เพราะทั้งสองคนไม่ได้ออกจากบ้านมานานกว่า 10 ปี" จารุณีเล่า ตอนนี้ทั้งสองคนพี่น้องได้มีชีวิตใหม่ ที่ไม่มีขอบประตูกั้นไว้แค่ภายในบ้าน แต่ได้ไปถึงแม้แต่ตลาดในตัวเมืองร้อยเอ็ดเลยทีเดียว

                ตรีนุช เสาวรา  โรงพยาบาลชุมแพ จ.ขอนแก่น หนึ่งในครูฝึกเล่าว่า หลังจากที่ได้อบรมให้แก่ผู้พิการทางการเห็นรุ่นแรกไปแล้ว ทำให้ได้เห็นความสำเร็จของการอบรมที่นอกจากคนพิการจะได้ฝึกการใช้ชีวิตด้วยไม้เท้าขาวแล้ว ยังทำให้ได้รู้จักเพื่อนเพิ่มมากขึ้น ครูฝึกก็มีพลังใจที่จะทำงานต่อ จึงได้วางแผนและประสานงานกับภาคีเครือข่ายทั้ง เทศบาล/อบต. เพื่อขอใช้สถานที่ในการฝึก ขอความร่วมมือจากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) อสม. ในการค้นหาผู้พิการมาร่วมโครงการ และยังได้ขยายการฝึกอบรมออกไปต่างอำเภอด้วย

                การฟื้นฟูสมรรถภาพผู้พิการทางสายตาโดยความร่วมมือของ สปสช. สสจ. อปท. อสม. รพ.สต. และโรงพยาบาล เพื่อให้ผู้พิการได้ใช้ชีวิตอิสระนั้นเป็นสิ่งที่ต้องทำต่อไป เพราะยังมีผู้พิการทางสายตาอีกมากที่ยังเข้าไม่ถึงโอกาสในการฝึกอบรม และโครงการนี้จะสำเร็จไม่ได้เลยหากไม่มีคนเล็กแต่หัวใจยิ่งใหญ่อย่างครูฝึกที่ทุ่มเททั้งแรงกาย แรงใจ เพื่อรอยยิ้มของผู้พิการ

..........................................
('ไม้เท้าขาว'ผู้สร้างชีวิตใหม่ ผู้พิการสายตา'ร้อยแก่นสารสินธุ์' : คอลัมน์ท่องโลกการเรียนรู้)