'ภูคาโมเดล'กินอยู่พอเพียง! | คมชัดลึก

                     การทำเกษตรกรรมยุคปัจจุบันประสบปัญหาเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศที่ค่อนข้างรุนแรง การรุกคืบของพืชเศรษฐกิจที่จำเป็นต้องใช้ปุ๋ยและยาฆ่าแมลง อีกทั้งการถูกจำกัดพื้นที่ทำกินในขณะที่จำนวนประชากรเพิ่มสูงขึ้น เหล่านี้ทำให้เกิดการรวมตัวของชุมชนเกษตรกรรมบนพื้นที่สูงในการร่วมกันหาแนวทางเพื่อสร้างความเป็นอยู่ที่ดี และเพื่อสร้างความมั่นคงด้านอาหาร

                     ชุมชนชาวลัวะ บนพื้นที่สูงบ้านปางยาง ต.ภูคา อ.ปัว จ.น่าน เป็นอีกกลุ่มที่มีแนวคิดพึ่งพาตนเอง โดยได้ริเริ่มที่ปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตจากการทำไร่เลื่อนลอยมาสู่การทำนาแบบขั้นบันได และพลิกแพลงมาปลูกพืชผักสวนครัว เป้าหมายเพื่อการบริโภค โดยเฉพาะช่วงที่พื้นที่ว่างจากการทำนา

                     อรุณ หวายคำ ที่ปรึกษาเครือข่ายเกษตรกรรมยั่งยืนภาคเหนือตอนบน กล่าวว่า หมู่บ้านปางยางเป็นอีกชุมชนที่ได้นำแนวคิดการทำเกษตรอินทรีย์มาใช้ ซึ่งลดการใช้สารเคมีที่จะเกิดผลกระทบต่อคนที่อยู่ปลายน้ำ อีกทั้งมีการจัดการกับพื้นที่ที่มีอยู่อย่างจำกัดได้เหมาะสม

                     "จะเห็นได้ว่าในแต่ละแปลงนาจะมีบ่อน้ำ เพื่อเก็บน้ำไว้ใช้ในการเกษตร ส่วนรอบๆ ก็มีพืชผักสวนครัว และช่วงที่แปลงนาว่างหลังฤดูเก็บเกี่ยวก็จะปลูกพริก ถั่ว มะต๋าว ไว้กินเมื่อเหลือกินก็นำไปขายทำให้มีรายได้เสริมอีกด้วย" อรุณ กล่าวพร้อมย้ำถึงแนวคิดนี้ว่า กำลังกระจายตัวไปทั้ง 13 หมู่บ้าน ในพื้นที่ ต.ภูคา ภายใต้ชื่อ “ภูคา โมเดล”

                     อีกทั้งยอมรับว่าแนวคิดภูคาโมเดลนี้ นอกจากจะช่วยให้เครือข่ายชุมชนบนพื้นที่สูงพึ่งพาตนเองแล้ว ยังช่วยกระตุ้นให้เกษตรกรของชุมชนได้เห็นถึงคุณค่าของพันธุกรรมข้าวพื้นบ้านที่มีอยู่หลากสายพันธุ์ อีกทั้งวิธีการเก็บรักษาเมล็ดพันธุ์อย่างถูกต้องเพื่อร่วมกันอนุรักษ์ไว้

                     ขณะที่ สมหมาย พนะสัน ผู้ประสานงานเครือข่ายเกษตรกรรมยั่งยืนบนพื้นที่สูง จ.น่าน กล่าวว่า โดยส่วนตัวแล้วเชื่อว่าชาวนาทุกพื้นที่ย่อมเห็นความสำคัญของเมล็ดพันธุ์ข้าวพื้นบ้านด้วยกันทั้งนั้น โดยเฉพาะชุมชนชาวลัวะในพื้นที่ ต.ภูคา 

                     "การทำนาปลูกข้าวบนพื้นที่สูง ต้องอาศัยเมล็ดพันธุ์ข้าวที่เหมาะสมกับพื้นที่และภูมิอากาศ เราจึงเลือกใช้เมล็ดพันธุ์ที่ถ่ายทอดมาจากรุ่นปู่รุ่นย่า ถือเป็นภูมิปัญญาพื้นถิ่นที่สร้างความมั่นคงด้านอาหารไปสู่รุ่นลูกรุ่นหลาน ซึ่งโมเดลนี้นอกจากจะช่วยให้คนในชุมชนรักและผูกพันต่อเมล็ดพันธุ์ข้าวขึ้นแล้ว ยังเป็นการทำเกษตรแบบยั่งยืนให้แก่คนบนพื้นที่สูงได้”

                     จากการเห็นความสำคัญเรื่องการพัฒนาการเกษตรกรรมยั่งยืน และต้องการเผยแพร่องค์ความรู้สู่เกษตรกรบนพื้นที่สูงและสังคมทั่วไป โดยคาดหวังว่าแนวคิดดีๆ ควรได้รับการรับรู้และส่งเสริมจากสังคม โครงการเรดบูลล์ สปิริต โดยบริษัท เครื่องดื่มกระทิงแดง จำกัด ได้สนับสนุนแนวคิดของเครือข่ายเกษตรกรรมยั่งยืนบนพื้นที่สูง ด้วยการนำทีมนิสิต นักศึกษาที่เข้าร่วมโครงการ ลงพื้นที่ร่วมเรียนรู้สัมผัสวิถีชีวิตของชาวชุมชนชาวลัวะ ณ เครือข่ายเกษตรกรรม บ้านปางยาง ต.ภูคา อ.ปัว จ.น่าน ดังกล่าว

                     สมคิด รุจีปกรณ์ ผู้จัดการแผนกกิจกรรมเพื่อสังคม บริษัท เครื่องดื่มกระทิงแดง จำกัด กล่าวว่า ด้วยข้าวถือเป็นพืชที่แสดงถึงความมั่นคงด้านอาหารที่สำคัญของคนไทยมาแต่โบราณ แต่การทำนาปัจจุบันได้เปลี่ยนแปลงไปโดยเฉพาะผลิตผลที่ได้รับในเวลาต่อมานั้น ได้ผ่านการใช้ปุ๋ย ใช้สารเคมี ที่สำคัญผลพวงนั้นได้ทำลายสุขภาพตัวเกษตรกรเองด้วย อีกทั้งได้สร้างหนี้สินตามมา

                     "โครงการซึ่งสนับสนุนแนวความคิดการทำเกษตรกรรมยั่งยืน จึงนำอาสาสมัครมาร่วมลงแรง เสริมกำลังใจ และเรียนรู้เพื่อสัมผัสวิถีชีวิตของชาวนาผ่านกิจกรรมที่จัดขึ้น" สมคิด กล่าว

 

 

--------------------

('ภูคาโมเดล' กินอยู่พอเพียง วิถียั่งยืนพื้นที่สูง 'ชุมชนชาวลัวะ' : โดย...ธานี กุลแพทย์)