มช.วิจัยวัคซีนป้องกันไข้เลือดออกสำเร็จ | คมชัดลึก

          29 ต.ค. 55  รศ.นพ.นพพร สิทธิสมบัติ อาจารย์ประจำภาควิชาจุลชีววิทยา คณะแพทย์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เปิดเผยว่า โรคไข้เลือดออกและโรคอื่นที่เกิดจากการติดเชื้อไวรัสเด็งกี่เป็นปัญหาสำคัญของประเทศในเขตร้อน และประเทศไทยก็ประสบปัญหาดังกล่าว เนื่องจากปัจจุบันยังไม่มีวัคซีนป้องกัน มีเพียงวัคซีนทดสอบที่มีความปลอดภัยในระดับหนึ่งเท่านั้น ซึ่งที่ผ่านมามีประเทศที่พัฒนาแล้วผลิตวัคซีนทดสอบดังกล่าวหลายรูปแบบ แต่ยังไม่ทราบประสิทธิผลในการป้องกันโรคในมนุษย์ที่ชัดเจนและมีราคาค่อนข้างสูง 

          ดังนั้น ทีมวิจัยจึงได้พัฒนาวัคซีนทดสอบสำหรับป้องกันไข้เลือดออกไวรัสเด็งกี่ขึ้น จนได้ชุดวัคซีนทดสอบชนิดเชื้อตัวเป็นอ่อนฤทธิ์ลูกผสมครบทั้ง 4 ชนิด ทั้งนี้ เชื้อไวรัสเด็งกี่ในธรรมชาติที่อาจทำให้เกิดโรคไข้เลือดออกนั้นมีอยู่ถึง 4 ชนิด (Serotype) เรียกว่า ชนิดที่ 1, 2, 3 และ 4 ข้อมูลทางการแพทย์พบว่าเชื้อไวรัสเด็งกี่ทั้ง 4 ชนิดนั้นเป็นเชื้อที่ก่อให้เกิดอาการของไข้เลือดออกที่รุนแรง จึงได้นำเทคโนโลยีพันธุวิศวกรรมมาใช้ตัดต่อยีนและสร้างไวรัสพันธุ์ผสมขึ้นมา ด้วยการพัฒนาระบบ พลาสมิด (plasmid) ซึ่งเป็นโมเลกุลดีเอนเอ (DNA) อิสระที่อยู่ในเซลล์แบคทีเรีย มีขนาดแตกต่างกันและมีคุณสมบัติที่สำคัญคือสามารถแบ่งตัวเพิ่มจำนวนได้เป็นจำนวนมากในเซลล์แบคทีเรีย

          โดยกลุ่มวิจัยได้ทำการพัฒนาระบบพลาสมิดที่บรรจุสารพันธุกรรมทั้งหมดของเชื้อไวรัสเด็งกี่ชนิดที่ 2 ขึ้นใช้เองในประเทศไทย โดยอาศัยพื้นฐานองค์ความรู้ทางอณูชีววิทยาระดับโมเลกุลของเชื้อไวรัส จากนั้นทำการกลายพันธุ์และแลกเปลี่ยนยีนที่สำคัญกับเชื้อไวรัสเด็งกี่ชนิดอื่นที่มีผู้เพาะเลี้ยงได้จากผู้ป่วยโรคไข้เลือดออก ด้วยเหตุนี้เองระบบพลาสมิดจึงเป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างชุดวัคซีนทดสอบที่ประกอบด้วยเชื้อไวรัสลูกผสม (chimeric virus) จำนวน 4 สายพันธุ์ ที่ได้ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในเชื้อไวรัสเดิมที่มีฤทธิ์รุนแรงให้อ่อนฤทธิ์ลง ทำให้ได้ชุดวัคซีนตัวเลือกที่อาจสามารถป้องกันโรคที่เกิดจากเชื้อไวรัสเด็งกี่ทั้ง 4 ชนิดได้ในอนาคต

          รศ.นพ.นพพร กล่าวอีกว่า ผลจากงานวิจัยชุดวัคซีนตัวเลือกแบบเชื้อไวรัสตัวเป็นอ่อนฤทธิ์สำหรับการกระตุ้นภูมิคุ้มกันต่อเชื้อไวรัสเด็งกี่ทั้ง 4 ชนิดชุดแรกได้ถูกนำไปใช้เป็นต้นแบบเพื่อการพัฒนาวัคซีนไข้เลือดออกในระดับอุตสาหกรรมแล้ว โดยสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) มหาวิทยาลัยเชียงใหม่และมหาวิทยาลัยมหิดล ได้เห็นชอบร่วมกันให้สิทธิ์แก่บริษัท BioNet Asia เพื่อนำชุดไวรัสวัคซีนตัวเลือกไปพัฒนาต่อเป็นวัคซีนป้องกันโรคไข้เลือดออกเพื่อผลิตในเชิงพาณิชย์ต่อไป

          "การทดสอบประสิทธิภาพวัคซีนตัวเลือกในสัตว์ทดลองพบว่ามีผลน่าพอใจ สัตว์ทดลองไม่เป็นโรคและสามารถสร้างภูมิคุ้มกันต่อเชื้อไวรัสไข้เลือดออกได้ดี ซึ่งคาดว่าอีกประมาณ 10 ปี จะสามารถศึกษาและพัฒนาวัคซีนชนิดนี้ในมนุษย์ได้เป็นผลสำเร็จ ทั้งนี้ งานวิจัยดังกล่าวได้รับรางวัลนักเทคโนโลยีดีเด่น ประเภทบุคคล ประจำปี 2555 จากมูลนิธิส่งเสริมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในพระบรมราชูปถัมภ์อีกด้วย"