เพลิน...ศูนย์ภูมิรักษ์ธรรมชาติ
เพลิน...ศูนย์ภูมิรักษ์ธรรมชาติ : คอลัมน์ถิ่นไทยงาม
ไป จ.นครนายก ก็หลายครั้ง ส่วนใหญ่ท่องไปตามภูเขา และน้ำตก แวะเวียนไปชมเขื่อนขุนด่านปราการชลอยู่บ้าง แต่ยังไม่เคยไปศูนย์เรียนรู้ในพื้นที่สักที คราวนี้เป็นโอกาสดี เมื่อทีมงานคมชัดลึก ไปตั้งเวทีเสวนา "ดีต่อดีแทนคุณแผ่นดิน" ที่ ศูนย์ภูมิรักษ์ธรรมชาติ บ้านท่าด่าน ตำบลหินตั้ง อำเภอเมือง เพราะหนึ่งในคนที่ได้รับรางวัลแทนคุณแผ่นดินที่จะร่วมเวทีด้วยวันนั้น เป็นผู้ดูแลศูนย์แห่งนี้ อ.ปัญญา ปุลิเวคินทร์ จากนายแบงก์มาสู่วิถีชีวิตพอเพียงได้อย่างน่าสนใจ
ฉันไปถึงสถานที่ก่อนเวลานัดหมาย เลยได้เที่ยวชมเล่นไปในศูนย์ฯ เส้นทางเหมือนกับเดินเข้าไปในสวน บอกเล่าเรื่องราวตั้งแต่ภาคเหลือ กลาง อีสาน ใต้ ด้วยแนวคิด "จากภูผาสู่มหานที" หรือจากพื้นที่สูงบนภูเขาทางภาคเหนือ มาถึงโครงการริมชายฝั่งทะเล และแนวความคิดเกี่ยวกับทฤษฎี "เศรษฐกิจพอเพียง" ตามเส้นทางจะมีแปลงสาธิตในโครงการต่างๆ พร้อมกับป้ายสื่อความหมาย พร้อมกับข้อคิดเตือนใจ ซึ่งหากตรองกันดีๆ จะเห็นว่า เป็นจริงทั้งนั้น
"เงินทองเป็นของมายา ข้าวปลาสิของจริง"
"มีคนมาดูงาน บอกผมว่า อาจารย์เขียนผิด ที่ถูกต้องเป็น ข้าวปลาของมายา เงินทองสิของจริง ผมเลยบอกให้ดูเหตุการณ์อุทกภัยปีที่แล้วซิ มีเงินมากมายก็ทำอะไรไม่ได้ ต้องมาแย่งกันกิน แย่งกันใช้..." อ.ปัญญาบอกให้ฟัง จริงๆ ยังมีถ้อยคำอีกยาว แต่นี่แค่ตัวอย่างเล็กๆ ที่หยิบยกมาเล่าสู่กันฟัง
อ.ปัญญาเล่าถึงความเป็นมาของศูนย์ภูมิรักษ์ธรรมชาติให้ฟังด้วยว่า เกิดจากแนวคิดของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ที่เสด็จมาแถวนี้เมื่อ 30 ปีที่แล้ว พบว่า อุดมสมบูรณ์ด้วยธรรมชาติ ป่าเขา จึงรับสั่งว่า เป็นห่วง เพราะแถวนี้มีธรรมชาติสวยงาม อนาคตหากพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยว มีถนนหนทาง โรงแรมที่พักต่างๆ เกิดขึ้น อาจจะกระทบต่อธรรมชาติ จึงรับสั่งอยากมีที่ดินสักผืนใช้เป็นศูนย์เรียนรู้ แสดงแนวคิดของพระองค์ท่านเรื่องการรักษาธรรมชาติ การจัดการดิน จัดการน้ำ จัดการป่า วันข้างหน้าเมื่อบ้านเมืองมีการพัฒนาจะได้มีที่ดินสักผืนทำให้ดูเป็นตัวอย่างว่า ดิน น้ำ และป่า มีความสำคัญอย่างไรกับพวกเขา จึงมีรับสั่งให้มาหาซื้อ และได้ที่ดินบริเวณนี้ เนื้อที่กว่า 14 ไร่ และนำมาสู่การดำเนินกิจกรรมตามโครงการพระราชดำริต่างๆ ภายใต้การนำของ ดร.สุเมธ ตันติเวชกุล นักเรียนเก่าวชิราวุธวิทยาลัยในพระบรมราชูปถัมภ์ ที่ชักชวนเพื่อนนักเรียนเก่ามาร่วมกันพัฒนา
ภายในบริเวณศูนย์ภูมิรักษ์ จะได้เห็นทั้ง โครงการป่า 3 อย่างประโยชน์ 4 อย่าง ไปจนถึงฝายแม้ว การปลูกพืชคลุมดินอย่างหญ้าแฝก, เกษตรทฤษฎีใหม่ โครงการแก้มลิง หรือแม้แต่การแกล้งดิน ห่มดิน การทำไบโอดีเซล การเผาถ่าน หรือแม้แต่บ้านดิน ซึ่งเป็นการทำขึ้นให้เห็นว่า สิ่งต่างๆ เหล่านี้ ไม่ได้เป็นได้แค่แนวคิดหรือเพียงแต่พูด หากแต่เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้จริงๆ โดยที่ไม่ต้องลงทุนอะไรมากไปกว่า การดูแลรักษาสภาพแวดล้อม ดิน น้ำ ป่า และเข้าใจธรรมชาติให้ลึกซึ้ง
อ้อ... ที่นี่มีกิจกรรมที่โรงเรียนต่างๆ พานักเรียนมาเรียนรู้ ลงมือทำ ตั้งแต่ระยะเวลาครึ่งวันไปจนถึง 5 วัน 4 คืนเลยทีเดียว แถมตารางแน่นทุกเดือน
พูดได้ไม่ผิดปากว่า ศูนย์ภูมิรักษ์ธรรมชาติ ไม่เพียงแต่ต่อยอดโครงการพระราชดำริ ด้วยการทำให้เห็นจริงแล้ว ยังเป็นแหล่งเรียนรู้และเล่น ที่ทำให้ได้ทั้งความรู้และสนุกสนาน สมกับหลักการ PLAY + LEARN = PLEARN อีกด้วย
แม้จะไม่ได้พาไปเที่ยวสวนสนุก หรือแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติ หากแต่สถานที่แห่งนี้ ก็ทำให้เราเพลิดเพลินและเสพธรรมชาติรอบตัว ได้อย่างมีความสุข เผลอๆ อาจจะได้ขอแถมติดปัญญากลับไปคิดทำต่อที่บ้านได้ด้วย
.................................................
(เพลิน ... ศูนย์ภูมิรักษ์ธรรมชาติ : คอลัมน์ถิ่นไทยงาม)