ศิลป์แห่งแผ่นดิน:ในชัชวาลชเวดากอง
ศิลป์แห่งแผ่นดิน : ในชัชวาลชเวดากอง : โดย...ศักดิ์สิริ มีสมสืบ
เมื่อสัปดาห์ที่แล้วได้ขึ้นเวที(เล็กๆ แต่อบอุ่น) ขับขานบทกวี บทเพลงร่วมกับท่านพี่เนาว์ เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์ ในงานเปิดนิทรรศการ และมอบรางวัลการประกวดภายถ่าย Think Asean โดยมี ท่านสมชาย เสียงหลาย ปลัดกระทรวงวัฒนธรรม เป็นประธาน จัดที่ มิวเซียมสยาม
ผมขับร้องเพลงในชุด “สบตาอาเซียน 1” 3 เพลง คือเพลง “รัก ณ ลาว” “อินเล” และเพลง “ดาวในอ้อมเรียวแห่งเสี้ยวจันทร์” แต่ไม่กล้าร้องเพลง “ชเวดากอง” ที่เพิ่งบันทึกเสียงเสร็จไปหยกๆ
ก็เพราะความยิ่งใหญ่ของมหาเจดีย์ชเวดากองนั่นแหละครับ กรณีเล่นของใหญ่แบบนี้ มีตัวอย่าง จิตรกรหลายท่านบ่นกันเรื่อง “เอาไม่อยู่” มีอันอึ้ง จังงังทำอะไรไม่ถูกอยู่หน้าเฟรมผ้าใบ ถือพู่กันค้าง อ้าปากหวอ ทัศนียภาพ “แกรนด์แคนย่อน” ยิ่งใหญ่เกินกว่าจะบังอาจจับมาใส่ไว้ในกรอบสี่เหลี่ยมได้
พูดถึงแกรนด์แคนย่อน มีตำนานท่านพี่เนาว์ กวีรัตนโกสินทร์ “เล่นของใหญ่” ไว้เป็นที่เลื่องลือ จะท่องกลอนบท “แกรนแคนยอน” บทนี้ให้ฟังก็จำได้ไม่หมดจด
“ชเวดากอง” มหาเจดีย์สีทองที่ใครๆ พรรณนาไว้ ไม่ว่าในงานเขียน งานเพลง ภาพวาด กระทั่งภาพถ่าย ต่อให้ถ่ายทอดออกมาได้ยอดเยี่ยมเพียงใด ก็ยังเป็นเพียงส่วนเสี้ยว เพียงบางด้าน บางมุม ไม่อาจครอบคลุมความหมาย อย่าว่าแต่ถ่ายทอดนามธรรมเลย แค่หามุมถ่ายภาพให้สมใจยังเดินเล็งกันทั้งวัน ยิ่งพวกนักวาดภาพก็ยิ่งต้องวาดแล้ววาดเล่า ต้องเอาหลายๆ ภามาเรียงร้อย สำหรับผม เคยตั้งใจจะวาดชเวดากองให้หนำใจ แต่ครั้นเผชิญหน้าชเวดากอง ผมมีอันต้องยอมแพ้ วางพู่กันเก็บจานสี ไม่มีประโยชน์อันใดที่จะวาดจะเขียนในเวลานี้ ดีที่สุดคือนั่งลงกับพื้น สงบจิตใจอยู่ท่ามกลางละอองสีทองอันอุ่นอวล เจิดจรัสชัชวาล
“ศรัทธาสีทอง ละอองอุ่นอวล อาบนวลหน้างาม ยามอธิษฐาน เบิกบานอกเบา ดั่งเราจะลอยว่ายเวิ้งห้วงชัชวาล
ตื่นตาตระการตา หลับตาตระการใจ สงบใจสว่างภายใน ดื่มด่ำธรรมารมณ์ ก้มน้อมกราบนาน แววจักรวาลวูบไวในดวงตา
สูดลมหายใจเข้าอก นกภายในเริงร่า ผ่อนลมหายใจรินออกมา นกก็พรูสู่ฟ้า
ต่างทำประทักษิณา รอบองค์มหาเจดีย์ ระฆังกังสดาล สุวรรณฉัตรอลังการ อาบกายใจวิญญาณในชัชวาลชเวดากอง ชเวดากอง ชเวดากอง”
เนื้อเพลงของผม ถ่ายทอดพร้อมทำนองที่คลี่คลายมาจากเสียงสวดมนต์ ลองอ่านเนื้อเพลงดู ท่านที่เคยไปชเวดากองมาแล้ว ย่อมจะรู้สึกได้ แต่เพลงของผมคงไมสามารถบอกความหมายของชเวดากองสำหรับผู้ที่ยังไม่เคยไปชเวดากองได้เลย
ผมยังอาจหาญวาดรูป เขียน กลอน แต่งเพลง “เล่นของใหญ่” อีกหลายงาน ต้องเผชิญหน้ากับ “อังกอร์วัด” มหาสถูป “บุโรพุทโธ”
จะว่าไป บรรดาศิลปินทั้งหลาย ไมว่าสาขาใดล้วนต้องเผชิญหน้า บ้างเล่นของเล็ก บ้างเล่นของใหญ่ บ้างเล่นของสูง เล็ก ใหญ่ แคบ กว้าง ตื้น ลึก คนทั่วไปไหนเลยจะรู้ว่า “ศิลปิน” เป็นอาชีพที่เหนื่อยยากลำบากลำบน ไม่น้อยกว่าคนตรากตรำทั้งหลายในโลกหน้า
ในห้วงเวลาที่ใครๆ ก็ “อาเซียน” ผมเองก็ “อาเซียน” กับเขาด้วย ทำเพลง “สบตาอาเซียน” ไว้ บันทึกเสียงเสร็จแล้วละ น่าจะได้ฟังกันเร็วๆ นี้ คน “ทำเพลง” นั้นเหนื่อยหนักหนาสาหัสไม่น้อยกว่า “คนทำนา” หรอกนะ
--------------------
(ศิลป์แห่งแผ่นดิน : ในชัชวาลชเวดากอง : โดย...ศักดิ์สิริ มีสมสืบ)