'ถั่วเหลืองแผ่น'จากภูมิปัญญาเป็นอาชีพ
รวมกลุ่มผลิต 'ถั่วเหลืองแผ่น' สืบทอดภูมิปัญญาเป็นอาชีพ : โดย...ดลมนัส กาเจ
แม้ "กลุ่มถั่วเหลืองแผ่นชุมชนบ้านทุ่งโป่ง" ต.ทุ่งยาว อ.ปาย จ.แม่ฮ่องสอน หนึ่งในสมาชิกของ "กลุ่มเครือข่ายองค์กรสตรีชุมชนเข้มแข็ง" อ.ปาย หรือ "กลุ่มบ้านป้าแหลง" เพิ่งรวมตัวได้มาเพียง 1 ปีเศษ เพื่อแปรรูปถั่วเหลือง มาเป็น "ถั่วเหลืองแผ่น" หรือ "ถั่วเน่าแค้บ" แต่ปรากฏว่า กลุ่มนี้สามารถรวมตัวอย่างเหนี่ยวแน่น เพื่ออนุรักษ์ผลิตภัณฑ์อาหารท้องถิ่นที่เป็นภูมิปัญญาบรรพบุรุษมาเป็นอาชีพเสริมเลี้ยงครอบครัว
อาภรณ์ แสงโชติ ประธานกลุ่มเครือข่ายองค์กรสตรีชุมชนเข้มแข็ง อ.ปาย บอกว่า การปลูกถั่วเหลืองทองในพื้นที่ อ.ปาย นั้น เป็นอาชีพที่ควบคู่กับชาวบ้านในพื้นที่มายาวนานตั้งแต่บรรพบุรุษ แต่ระยะหลังถั่วเหลืองเริ่มล้นตลาด ทำให้ราคาตกต่ำ ขณะที่ชาวบ้านก็ยังไม่มีอาชีพเสริมอื่นๆ ส่งผลให้ไม่มีรายได้เลี้ยงครอบคัว จึงมีแนวคิดว่า จะนำถั่วเหลืองมาแปรรูปเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม จึงมีการรวมกลุ่มเครือข่ายองค์กรสตรีชุมชนเข้มแข็งขึ้นมา เพื่อให้แต่ละหมู่บ้านมีผลิตภัณฑ์เป็นของตัวเอง ซึ่งรวมแล้วมีหลายกลุ่มด้วยกัน รวมถึงกลุ่มถั่วเหลืองแผ่นชุมชนบ้านทุ่งโป่งด้วย ถือเป็นกลุ่มน้องใหม่ที่ตั้งขึ้นมาเมื่อปี 2554 แต่เพื่อความเข้มแข็งของกลุ่ม ขณะนี้กลุ่มเครือข่ายองค์กรสตรีชุมชนเข้มแข็ง อ.ปาย กำลังเตรียมการเพื่อเข้าสู่ระบบสหกรณ์ต่อไป
"ถั่วเหลืองทองมีคุณค่าทางอาหารสูง ที่ผ่านมาชาวบ้านมีการแปรรูปถั่วเหลืองในรูปแบบของถั่วเหลืองแผ่นทำกินกันภายในครัวเรือนอยู่แล้ว ซึ่งภาษาท้องถิ่นเรียกว่าถั่วเน่าแป๊ค ถือเป็นการถนอมอาหารอีกอย่างหนึ่ง จึงเห็นว่าน่าจะผลิตเพื่อการค้าในรูปแบบของผลิตภัณฑ์ชุมชน จึงมีการจัดตั้งกลุ่มถั่วเหลืองแผ่นชุมชนบ้านทุ่งโป่งขึ้นมา เพื่อชาวบ้านและกลุ่มแม่บ้านให้มีรายได้เสริมเลี้ยงดูครอบครัว" อาภรณ์ กล่าว
ด้าน ศรีพรรณ ยุ้งทอง ประธานกลุ่มถั่วเหลืองแผ่นชุมชนบ้านทุ่งโป่ง บอกว่า ได้มีการรวบรวมแม่บ้านตั้งกลุ่มถั่วเหลืองแผ่นชุมชนบ้านทุ่งโป่งขึ้นมา เมื่อปี 2554 ปัจจุบันมีสมาชิก 15 คน ซึ่ง การผลิตถั่วเหลืองแผ่น ถือเป็นการอนุรักษ์ความเป็นภูมิปัญญาของท้องถิ่นไว้ไห้ลูกหลานสืบต่อ ขณะเดียวกันก็สามารถเสริมสร้างรายได้ให้แก่กลุ่มแม่บ้านที่สนใจได้อีกด้วย เพราะปกติแล้วชาวไทยใหญ่มีการทำถั่วเหลืองแผ่นเป็นอาชีพที่ทุกครัวเรือนทำมาตั้งแต่รุ่นปู่ยาตายาย ถือเป็นการแปรรูปที่ครบวงจรตั้งแต่ปลูก เก็บเกี่ยวและแปรรูปเป็นถั่วเหลืองแผ่น บางครัวเรือนทำกิน บางครัวเรือนก็ทำขาย หลังจากที่รวมกลุ่มแล้วส่วนใหญ่จะทำเพื่อสร้างเป็นอาชีพเสริมเลี้ยงครอบครัว และประการสำคัญเพื่อเป็นการสนองพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ตามโครงการเศรษฐกิจพอเพียง ทำให้ชุมชนสามารถพึ่งพาตนเองได้
สำหรับขั้นตอนการผลิตถั่วเหลืองแผ่น เริ่มจากนำเมล็ดถั่วเหลืองที่คัดแล้วมาต้มจนเมล็ดเปื่อย จากนั้นนำมาใส่กระบุงหรือกระสอบพลาสติก หมักไว้ 2 คืน เพื่อให้น้ำในถั่วที่เหลืองออกจนหมด และเกิดเชื้อราสีขาวๆ เสร็จแล้วนำถั่วเน่ามาโม่ให้ละเอียด แล้วนำมาทำเป็นแผ่นบางๆ โดยใช้ที่หนีบซึ่งทำจากไม้ภายในรองด้วยแผ่นพลาสติกเพื่อป้องกันไม่ให้ถั่วเน่าติดไม้และสะดวกต่อการลอกออก วิธีการนี้จะเหมือนกับทำ กล้วยทับ นอกจากนี้นำถั่วเน่าที่เป็นแผ่นบางๆ ตากในตะแกรงไม้ไผ่ 4-5 ชั่วโมง ก็จะแห้งสนิท
ขั้นตอนสุดท้ายนำใส่บรรจุภัณฑ์ที่ปิดมิดชิดมี 2 ขนาดคือขนาดน้ำหนัก 300 กรัมขายราคาถุง 20 บาท และ 500 กรัมขายถุงละ 30 บาท หากขายส่งจะขายเป็นกิโล ราคากิโลกรัมละ 100 บาท ส่วนมีตลาดหลักส่วนขายที่ทำการกลุ่มบ้านทุ่งโป่ง ต.ทุ่งยาว อ.ปาย อีกส่วนหนึ่งส่งขายไปยัง จ.เชียงใหม่และผลิตตามที่ออเดอร์เข้ามาเดือนละ ราย 200-250 กก. สนใจสอบถามได้ที่โทร.08-6009-9270
-------------------
(รวมกลุ่มผลิต 'ถั่วเหลืองแผ่น' สืบทอดภูมิปัญญาเป็นอาชีพ : โดย...ดลมนัส กาเจ)