ศิลป์แห่งแผ่นดิน:ต่อจาก'ในน้ำมีใจ'
ศิลป์แห่งแผ่นดิน : ต่อเนื่องจาก 'ในน้ำมีใจ' : โดย...ศักดิ์สิริ มีสมสืบ
(“ในน้ำมีใจ” เป็นชื่อหนังสือ โดย กลุ่มสห+ภาพ สนับสนุนโดย กระทรวงวัฒนธรรม)
ผมได้รับเชิญจาก ศูนย์ฝึกอบรมและพัฒนาสุขภาพประชาชน ภาคเหนือ จ.นครสวรรค์ โดยคุณไพศาล เจียนศิริจินดา ผู้อำนวยการศูนย์ ให้ไปเป็นวิทยากร เรื่อง “การเขียน” ตั้งหัวข้อกันไว้หลวมๆ กว้างๆ มาโอบกระชับเอาตอนวันที่เจอกัน บุคลากรของหน่วยงาน รวมทั้งลูกๆ หลานๆ ที่มากับผู้ปกครองจำนวน 30 คน
ไม่คิดไม่ฝันจะเป็นวันที่แสนงดงาม 8-9 กันยายน ผู้เข้าร่วมกิจกรรมจะเรียกว่า “อบรม” ก็ใช่ที่ เรียกว่า “อบร่ำ” น่าจะเหมาะ
จ.นครสวรรค์ ผ่านวิกฤติมหาอุทกภัย เมื่อปีที่แล้วขั้นสาหัส ร้อยละเจ็ดสิบของพื้นที่จมอยู่ใต้น้ำ ไม่รอดพ้นแม้แต่ “หัวใจ” ของนครสวรรค์ คือตัวเมืองซึ่งคนนครสวรรค์ เรียกว่า “ปากน้ำโพ” คนต่างอำเภอเวลาจะเข้าตัวเมืองจะพูดว่า “ไปปากน้ำโพ” หรือ “ไปจังหวัด”
ความทรงจำเกี่ยวกับมหาอุทกภัยที่เพิ่งผ่าน ถูกบันทึกไว้ในรูปความเรียง ขนาดสั้นๆ ของทุกคน บรรยากาศการ “อบร่ำ” ดำเนินไปอย่างราบรื่น ชื่นฉ่ำ ดื่มด่ำ ด้วยองค์ประกอบทุกส่วน ล้วนเกื้อ, เอื้อ, อวย สถานที่ดี ห้องเล็กๆ เหมาะสมกับจำนวนคน ระบบเสียงสมบูรณ์แบบเต็มประสิทธิภาพ เครื่องปรับอากาศเงียบกริบให้ลมเย็นสบายพอดี จนลืมไปว่าอากาศถูกปรับแต่งโดยเครื่อง ผู้เข้า “อบร่ำ” ทุกคน เหมือนเดินทางมาจากดินแดนแห่งความมุ่งมั่น ตั้งอกตั้งใจอะไรขนาดนั้น จนวิทยากรมืออาชีพอย่างผมแทบไม่ต้อง “ปล่อยของ”
ความนิ่งสงบระดับนี้ ไม่ว่าใครก็สามารถเข้าถึงสิ่งงดงามได้โดยง่าย แบบว่าไม่ต้องมี “วิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิ” แบบผมหรอกครับ เพราะ “การเขียน” เป็นเรื่องงดงามได้อย่างง่ายๆ ไม่ต้องใช้คุณวุฒิอะไรมาก ผมเองเป็นนักเขียนได้ด้วยเคล็ดลับ 3 ข้อ ใครปฏิบัติได้ก็เป็นนักเขียนที่ดี (แบบผม) ได้ทุกคน เคล็ดลับที่ไม่ลับ 3 ข้อของผม (เตรียมจดนะครับ ถ้ากลัวจะจำไม่ได้) ข้อที่ 1 คือ เขียน ข้อ 2.เขียน ข้อ 3.และเขียน ครับ
งานเขียนของผู้ใหญ่นั้นน่ายินดีอยู่แล้ว แต่ยังมีเด็กหญิงสองคนอยู่ในห้องด้วย ตั้งแต่เริ่มต้นจนวันสุดท้าย
เด็กหญิง “ออม” ตุลยมาศ โตเทศ อายุ 12 ปี มากับคุณแม่ “เพ็ญศรี โตเทศ” นักวิชาการสาธารณสุขชำนาญการประจำศูนย์แห่งนี้ “ออม” เรียนอยู่โรงเรียนอนุบาลนครสวรรค์ ชอบวาดภาพ อ่านหนังสือ สนใจวิชาวิทยาศาสตร์ เป็นเด็กเงียบๆ ช่างคิด อยู่กับตัวเองได้ดี เข้าขั้นสนิทสนมกับตัวเองเชียวแหละครับ
เมื่อผมได้อ่านต้นฉบับของเธอ ผมรู้สึกว่าเธอเป็นเด็กมีทักษะด้านภาษา และมีสายตา ละเมียด อารมณ์ละเลียด มองเห็นรายละเอียดในภาพใหญ่ๆ ลองอ่านงานเขียนของเธอดูนะครับ
ก่อนน้ำจะเข้าโรงเรียนราว 2 สัปดาห์
ฉันกับเครปเพื่อนสาวร่างท้วมยืนมองกระแสน้ำในแม่น้ำเจ้าพระยาที่ไหลเชี่ยวกราก สายลมพัดเข้ามาวูบหนึ่ง ใบของต้นฉำฉาริมแม่น้ำบางส่วนถูกพัดปลิวไป เศษกระดาษในศาลเจ้าพ่อสันคู ที่ถูกทิ้งไว้เกลื่อนกลาด ก็ถูกพัดตกลงในแม่น้ำบ้าง
เมฆสีเทาขนาดใหญ่ลอยอยู่ไม่ไกล บ่งบอกว่าฝนกำลังจะตก...
คงเป็นเพราะตอนนั้นอยู่ในช่วงเรียนพิเศษ ประกอบกับน้ำได้เข้าท่วมบางพื้นที่ไปบ้างแล้ว จึงทำให้โรงเรียนและร้านค้าต่างๆ เงียบเหงาไปทันตา ในตอนนั้นที่ศาลเจ้ามีแค่ฉันกับ “เครป” และนักเรียนอยู่อีกประปราย แทบไม่มีเสียงใดๆ นอกจากเสียงพูดคุยเบาๆ สลับกับเสียงรถยนต์ของผู้ปกครองที่เข้ามาเตรียมรับลูกหลาน เป็นระยะๆ แมวสีดำยังคงนอนหลับอยู่บนม้าหินอ่อนอย่างมีความสุข สุนัขจรจัด 2-3 ตัว กำลังขู่กันเพียงแค่จะแย่งเศษเนื้อชิ้นเล็กๆ ฉันหยิบหนังสือเล่มโปรดขึ้นมาอ่านแบบเซ็งๆ เปิดข้ามหน้า อ่านแบบผ่านๆ ก่อนที่จะเก็บมันใส่กระเป๋าตามเดิม แล้วล้วงเอาหมากฝรั่งที่ซื้อไว้มาเคี้ยวอย่างไม่สบอารมณ์ ส่วนเครปยังคงมองสายน้ำอยู่เหมือนเดิม ก่อนที่จะถามฉันประโยคหนึ่ง “บ้านเธอน้ำจะท่วมเปล่า” ฉันยิ้มก่อนจะตอบกลับไป “ถ้าบ้านฉันท่วม โรงเรียนเราคงท่วมถึงยอดเสาธงเลยมั้ง” “แล้วบ้านเธอจะท่วมมั้ย” ฉันถาม เครปถอนหายใจนิดหน่อยก่อนตอบว่า “ไม่รู้ซี อาจจะนะ แต่ท่วมก็ดีจะได้เล่นน้ำให้สบายใจ”
“เล่นน้ำมากเดี๋ยวห้องกรงฟุตจะถามหาเอานะ” เรา 2 คนหัวเราะคิกคักก่อนจะมีเสียงแทรกเข้ามา “โอ้ยยยย ไอ้คุณพี่เครปกับคุณพี่ออมคร้าบ จะไม่กลับบ้านใช่ม้าย รถจะออกแล้วน้า” เสียง “แปดหลอด” ของ “ดัง” ตะโกนบอกด้วยน้ำเสียงกับท่าทางยียวน “ได้เวลากลับบ้านแล้ว”
ช่วงเวลานี้ของปีที่แล้วคือช่วงสุดวิกฤติ แต่ปีนี้ยังไม่มีทีท่า มีความกังวลปลายปีนี้ ถึงปีหน้าอาจต้องประสบภัยแล้ง ไม่ว่าจะอย่างไรผมมั่นใจและเชื่อใจ คนนครสวรรค์บ้านผม “เอาอยู่” มหาวิกฤติปีที่ผ่านมาได้พิสูจน์แล้วว่า นครสวรรค์สอบผ่านครับ
โรงเรียนของน้องออมอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา... ปีนี้ไม่น่าจะซ้ำรอยนะ
--------------------
(ศิลป์แห่งแผ่นดิน : ต่อเนื่องจาก 'ในน้ำมีใจ' : โดย...ศักดิ์สิริ มีสมสืบ)