ปลูกผักไร้สารพิษ ชีวิตของเด็กบ้านหาดเค็ด | คมชัดลึก

              การเข้าถึง การเข้าใจ การประเมิน การใช้ความรู้ และการสื่อสาร 5 ขั้นตอนที่เป็นกุญแจสำคัญนำไปสู่การพัฒนาความฉลาดทางสุขภาวะ HL ตามนโยบายของสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) กลายเป็นทฤษฎีที่เป็นกรอบปฏิบัติให้หลายแนวคิด หลากหลายแรงบันดาลใจของแม่พิมพ์ทั่วประเทศที่มีเป้าหมายเดียวกัน คือ ทำประโยชน์และพัฒนาลูกศิษย์ โรงเรียน ชุมชนให้มีความรู้ ความสุขและความปลอดภัย รวมถึง ครูประนอม พุทธวงศ์ ครูโรงเรียนบ้านหาดเค็ด อ.ภูเพียง จ.น่าน ด้วย

               ครูประนอม เริ่มทำกิจกรรม “การเกษตรชีวภาพ” ขึ้น เพื่อเป็นศูนย์รวมแหล่งเรียนรู้ซึ่งเกิดจากความร่วมมือของโรงเรียนภูมิปัญญาท้องถิ่น แหล่งเรียนรู้ในชุมชน และผู้ปกครอง เป็นการเรียนรู้เชิงอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม แก้ปัญหาการใช้สารเคมีในการเกษตร มีประโยชน์โดยตรงต่อนักเรียน ครอบครัว และสิ่งแวดล้อม บูรณาการสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และสาระการเรียนรู้ การงานอาชีพและเทคโนโลยีเข้าด้วยกัน มีขั้นตอนการเรียนรู้ และดำเนินการตามกระบวนการพัฒนาความฉลาดทางสุขภาวะ 5 ขั้น ดังนี้

               การเข้าถึง (Access:Ac) จากการเรียนรู้เรื่องเทคโนโลยี การเกษตรของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ในสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ นักเรียนได้สำรวจข้อมูลเกี่ยวกับการเกษตรของชุมชนบ้านหาดเค็ด ทั้งเรื่องการใช้ปุ๋ย สารเคมีกำจัดหญ้าและแมลง วิธีการขยายพันธุ์พืช ต่อจากนั้นทำความเข้าใจ (Understanding:Un) โดยนำข้อมูลที่ได้มาช่วยกันวิเคราะห์ถึงข้อดีข้อเสีย และผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นจากการทำเกษตรในชุมชน และสืบค้นจากอินเทอร์เน็ตถึงวิธีปรับปรุงแก้ไขเพื่อลดปัญหาที่เกิดขึ้น

               การประเมิน (Assessment:As) นำนักเรียนไปศึกษาและฝึกปฏิบัติ ที่ศูนย์การเรียนรู้บ้านแสงเทียน โดยมีนายชูศักดิ์ หาดพรม ครูภูมิปัญญาไทยของสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) เป็นผู้ให้ความรู้แก่นักเรียนในเรื่องการเกษตรแบบยั่งยืน การปรับปรุงดิน การทำปุ๋ยหมักชีวภาพ การทำสารไล่แมลงชีวภาพ และการเกษตรแบบกระถางเพื่อลดการสูญน้ำ ประหยัดพื้นที่ในการปลูก รวมถึงลดการถูกรบกวนจากแมลง

               “ในขั้นตอนนี้นักเรียนมีการเปรียบเทียบข้อมูลที่ได้จากการสืบค้นและสิ่งที่ไปศึกษาจากแหล่งเรียนรู้ และสรุปเป็นแนวทางนำไปสู่การปฏิบัติ ขั้นตอนการใช้ความรู้ (Utilization:Ut) โรงเรียนจัดประชุมครู ผู้ปกครอง และภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อขยายความรู้ลงสู่ครอบครัว โดยให้นักเรียนนำความรู้ที่ได้จากการศึกษาไปปฏิบัติจริงที่บ้ าน โรงเรียนและศูนย์การเรียนรู้บ้านแสงเทียนให้การสนับสนุนในเรื่องความรู้และพันธุ์พืช ผู้ปกครองเป็นผู้กำกับ ให้ข้อสังเกต และให้คะแนนการปฏิบัติงานของนักเรียนร่วมกับครู” ครูประนอม กล่าว

               ขั้นสุดท้ายคือการสื่อสาร (Communication:Co) โรงเรียนได้จัดให้มีการประชุมครู ผู้ปกครองและภูมิปัญญาท้องถิ่นอีกครั้งเมื่อจบภาคเรียน ซึ่งในขั้นตอนนี้นักเรียนมีความรู้ในการเกษตรชีวภาพสามารถนำไปใช้ปฏิบัติได้จริง เช่น การปลูกมะนาวและพืชผักในกระถางเพื่อใช้ในการบริโภคของครอบครัว เป็นต้น และที่ประชุมได้ให้ข้อเสนอแนะว่า ควรให้มีการจัดกิจกรรมในระยะยาวเพื่อให้นักเรียนมีความชำนาญ และเกิดเป็นความรู้ที่ยั่งยืน สามารถนำไปพัฒนาอาชีพในอนาคตต่อไป

             “สิ่งที่พอใจในการทำกิจกรรมนี้ นักเรียนสามารถปฏิบัติได้จริง ทำให้เกิดความรู้ความเข้าใจและเกิดความตระหนักถึงความสำคัญของการรักษาสิ่งแวดล้อม นำความรู้ไปใช้ในการพัฒนาอาชีพได้ นักเรียนมีผลผลิตอยู่ที่บ้านจึงเป็นสื่อในการขยายผลสู่ครอบครัวและชุมชนโดยตรง ต่อไปจะส่งเสริมการปลูกพืชที่หลากหลายมากขึ้น เพื่อให้เด็กมีรายได้จากผลผลิต มีผลงานเป็นที่ปรากฏเผยแพร่แก่ นักเรียน เยาวชนและชุมชนอื่นต่อไป” ครูประนอมกล่าวทิ้งท้าย
 
......................................
(ปลูกผักไร้สารพิษ ชีวิตที่เลือกได้ของเด็กบ้านหาดเค็ด : คอลัมน์มองมุมใหม่)