มหันตภัย “ยุงลาย” | คมชัดลึก

 ในปี 2555 ที่ผ่านมา สถานการณ์โรคไข้เลือดออกทั่วประเทศมีผู้ป่วยสะสมตั้งแต่เดือนมกราคมจนถึงสิ้นเดือนมิถุนายน จำนวน 23,324 ราย ซึ่งร้อยละ 52 อยู่ในกลุ่มอายุ 10-24 ปี และมีผู้ป่วยเด็กเล็กอายุต่ำกว่า 1 ขวบ จำนวน 647 ราย และผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป มีเพียง 190 ราย ซึ่งจากผลสำรวจชี้ให้เห็นว่ากลุ่มเด็กมีความเสี่ยงสูงที่จะเป็นโรคไข้เลือดออกในช่วงฤดูฝน
 โรคไข้เลือดออกแม้ว่าจะพบได้ตลอดปี แต่ก็นับว่าเป็นโรคที่อยู่เคียงคู่กับฤดูฝน เพราะมีปริมาณน้ำขังจนเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย ซึ่งเป็นพาหะของโรค
อาการ
 เด็กที่ได้รับเชื้อโรคจะมีอาการไข้ขึ้นสูง 2-7 วัน ไข้มักจะสูงลอยเกือบตลอดเวลา แม้ทานยาลดไข้แล้วไข้ก็จะลดลงเพียงเล็กน้อยและกลับขึ้นสูงอีก ส่วนมากไม่มีอาการไอ ไม่มีน้ำมูกไหล เด็กเล็กที่ป่วยเป็นไข้เลือดออกจะสังเกตความเปลี่ยนแปลงค่อนข้างยาก ทำให้ต้องดูแลรักษาเป็นพิเศษ เด็กบางรายจะมีอาการปวดท้อง ถ่ายเหลว ทำให้คิดว่าเด็กมีปัญหาลำไส้อักเสบ
 ยังมีอาการแสดงผลอื่นๆ อาทิ ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อ ปวดกระดูก/ ข้อ มีผื่นแดงตามร่างกาย มีอาการเลือดออก ที่พบบ่อยคือเลือดออกตามผิวหนัง เลือดกำเดาไหล เลือดออกตามไรฟัน อาเจียนหรือถ่านเป็นเลือด/สีดำ เด็กบางรายมีอาการรุนแรงมากอาจมีอาการช็อก ซึ่งผู้ปกครองส่วนใหญ่จะไม่ทราบ เนื่องจากผู้ป่วยจะมีความรู้สติดี เพียงแต่จะมีอาการอ่อนเพลีย หรืออ่อนแรงมาก ทำให้กว่าจะถูกนำส่งโรงพยาบาลก็มักมีอาการหนัก การรักษายุ่งยากเพราะมีภาวะแทรกซ้อน เช่น ตับวาย ไตวาย และมีพยากรณ์โรคไม่ดี ในระยะ 2 วันแรกที่ผู้ป่วยมีไข้สูงสามารถให้ยาลดไขพาราเซตามอล เช็ดตัวด้วยน้ำอุ่นหรือน้ำธรรมดาถ้ายังมีไข้สูงอยู่ ให้ดื่มนม น้ำผลไม้ หรือน้ำเกลือแร่มากๆ ถ้าปฏิเสธการรับประทานอาหารปกติ
 ห้ามใช้ยาแอสไพริน หรือยาที่มีฤทธิ์ลดไข้บรรเทาอาการปวดเมื่อย (ยาลดไข้สูง) เพราะจะทำให้เกิดการระคายเคืองต่อกระเพาะอาหาร ทำให้มีเลือดออกในกระเพาะอาหารอย่างรุนแรงถ้ามีไข้เกิน 2 วันต้องพาไปพบแพทย์ เพื่อตรวจเช็กว่าเป็นไข้เลือดออกหรือไม่ โดยแพทย์จะรัดแขนดูว่ามีจุดเลือดออกหรือไม่ รวมถึงจะมีการเจาะเพื่อตรวจนับเม็ดเลือด 

วิธีป้องกัน
  ป้องกันไม่ให้ถูกยุงลายซึ่งกัดกลางวันกัด หรือป้องกันแบบบูรณาการเริ่มตั้งแต่ระดับตัวเอง เช่น ใส่เสื้อแขนยาว กางเกงขายาว นอนหลับในห้องที่ติดมุ้งลวด ระดับครัวเรือนต้องกำจัดแหล่งน้ำขังตามสถานที่ต่างๆ อาทิ อุปกรณ์ในครัวเรือนและอุปกรณ์ซักล้างควรคว่ำหรือปิดให้เรียบร้อย เปลี่ยนน้ำรองขาโต๊ะหรือแจกันทุกสัปดาห์หรือผสมเกลือ ตรวจสอบรอบบริเวณบ้าน รางระบายน้ำบนหลังคาว่ามีแอ่งขังน้ำหรือไม่ การป้องกันในระดับชุมชน ต้องร่วมมือกันในการรณรงค์กำจัดแหล่งน้ำขังภายในชุมชน
 เพียงเท่านี้ เด็กน้อยและตัวคุณเองก็ห่างไกลจากโรคไข้เลือดออกอย่างแน่นอน
 ปัจจัยสำคัญในการดูแลรักษาผู้ป่วยไข้เลือดออกอย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะผู้ป่วยไข้เลือดออกที่มีอาการรุนแรง มีภาวะแทรกซ้อน มีเลือดออกมาก และผู้ป่วยที่เป็นกลุ่มเสี่ยง คือการมีความพร้อมของอุปกรณ์การแพทย์ การใช้เทคโนโลยีชั้นสูง ซึ่งทางศูนย์ไข้เลือดออกยังขาดแคลนอุปกรณ์ทางการแพทย์ยังไม่เพียงพอเมื่อเทียบกับจำนวนผู้ป่วยไข้เลือดออกปีละประมาณ 200-300 คนที่ได้รับการส่งต่อมาจากโรงพยาบาลทั้งภาครัฐและเอกชนโดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงฤดูฝนของทุกปี
 ร่วมเป็นส่วนหนึ่งของการช่วยเหลือเด็กผู้เจ็บป่วยโรคไข้เลือดออก โดยร่วมบริจาคสมทบเพื่อสร้าง “อาคารเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษามหาราชินี” (ศูนย์การแพทย์เฉพาะทางโรคเด็ก) สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี บริจาคโอนเงินเข้าบัญชี “มูลนิธิโรงพยาบาลเด็ก” ธนาคารไทยพาณิชย์ สำนักรัชโยธิน เลขที่บัญชี 111-410586-1 (ใบเสร็จรับเงินสามารถใช้หักลดหย่อนภาษีได้)
ศาสตราจายร์คลินิก แพทย์หญิงศิริเพ็ญ กัลยาณรุจ
สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี โทร.0-2640-9363