หอมกลิ่นกล้วยไม้
คอลัมน์ หอมกลิ่นกล้วยไม้ : 'สวนกล้วยไม้' เพื่อการศึกษา : โดย ... ศ.ระพี สาคริก
พูดถึงการทำสวนกล้วยไม้เพื่อการศึกษา หลายคนอาจเห็นเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่หากผู้คิดไม่ลืมตัวก็น่าจะรู้ว่า เรื่องเล็กน้อยคือรากฐานของเรื่องใหญ่ แถมยังยึดติดอยู่กับกรอบเก่าๆ คงหวังได้ยากที่จะแก้ปัญหาในสังคมให้บรรลุผลสำเร็จ
เมื่อกล่าวถึงการทำสวนกล้วยไม้ ทุกวันนี้สังคมไทยคงยังเน้นความสำคัญแต่เรื่องค้าขาย โดยเฉพาะการปลูกตัดดอก บ้างก็คิดขยายต้นพันธุ์เพื่อขายเอาเงิน
ผู้เขียนเคยกล่าวย้ำไว้ในแทบทุกเรื่องที่เรียบเรียงขึ้นมา และเปิดโอกาสให้ผู้สนใจได้อ่านเพื่อศึกษาว่าให้มองทุกสิ่งทุกอย่างทั้งสองด้าน หมายความว่า เราควรมองให้เห็นสัจธรรมได้
อย่างที่กล่าวกันว่า คิดได้รอบคอบ หมายความถึงการเห็นความจริงซึ่งอยู่ในสภาพแวดล้อมโดยทั่วไปด้านหนึ่ง ส่วนอีกด้านหนึ่งควรค้นหาความจริงจากใจตนเอง ซึ่ง ณ จุดนี้น่าจะถือเป็นด้านพื้นฐานการดำเนินชีวิตและทำสิ่งใดก็ตาม
แม้พูดเรื่องกล้วยไม้ ก็ควรที่จะใช้สิ่งซึ่งกล่าวมาแล้วเป็นพื้นฐานความคิดที่ให้ความสำคัญอยู่เสมอ ดังนั้นการนำสวนกล้วยไม้เพื่อการศึกษาน่าจะถือเป็นบริการลักษณะหนึ่ง ไม่ว่าจะนำไปปฏิบัติโดยภาครัฐหรือภาคเอกชน จึงไม่ควรแบ่งแยกออกจากกันให้เกิดความมืดบอดทางปัญญา
เรามักนำมาพูดกันในระบบการจัดการศึกษาของสังคมว่า มีการทำสวนพฤกษศาสตร์และสวนสัตว์เพื่อให้ความรู้แก่คนทั่วไป แต่ในประเทศไทยหากจะกระทำโดยถือวิชาความรู้เป็นพื้นฐานจริง มักถือเป็นเรื่องของรัฐบ้าง กระทำโดยโรงเรียนและมหาวิทยาลัยบ้าง
ส่วนที่กระทำโดยภาคเอกชนก็เริ่มประปราย แต่ส่วนใหญ่มักโฆษณาหาเงินมากกว่าที่จะเปิดโอกาสให้เกิดอิสรภาพทั้งผู้ทำและผู้ใช้ประโยชน์ โดยที่เราไม่เคยนึกว่าการทำสวนพฤกษศาสตร์โดยภาคเอกชน และเปิดโอกาสให้คนไปเยี่ยมชมเพื่อการศึกษาโดยสร้างบรรยากาศให้เกิดความรู้สึกเป็นธรรมชาติอย่างสอดคล้องกันกับความรู้ในด้านศาสตร์สาขาที่เกี่ยวข้อง
อนึ่ง หากจะมีการทำเกิดขึ้นในสังคมไทยก็มักไปได้ยาก เพราะเหตุว่าสิ่งที่ปรากฏให้เห็นชัดเจนคือด้านเดียว เพราะเหตุว่าหากมีใครสนใจทำ มักไม่มีคนใช้ประโยชน์ เนื่องจากการจัดการศึกษาขาดการปูพื้นฐานให้คนสนใจหาความรู้ แต่กลับพบว่าผู้ใช้ประโยชน์ส่วนใหญ่มุ่งไปอยู่ตามศูนย์การค้า เข้าไปถูกมอมเมาโดยอิทธิพลวัตถุซึ่งเป็นผลประโยชน์ของผู้มีเงินและอำนาจ
หากมองภาพรวมของสิ่งที่กล่าวมาแล้วทั้งหมดจึงเป็นเรื่องน่าคิด และมีคำถามตามมาว่า ทำไมคนไทยจึงตกเป็นทาสเศรษฐกิจของชนต่างชาติ กระทั่งปัจจุบันที่ดินซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของชีวิตยิ่งกว่าเงินทองและทรัพย์สินอื่นๆ กำลังสูญสิ้นไปจากการถือครองโดยคนไทยระดับพื้นฐานจนเห็นได้ชัดเจนยิ่งขึ้น
----------
(หมายเหตุ : คอลัมน์ หอมกลิ่นกล้วยไม้ : 'สวนกล้วยไม้' เพื่อการศึกษา : โดย ... ศ.ระพี สาคริก)
----------