นกกระจิ๊ดหางขาวเล็ก | คมชัดลึก

              หากถามถึงนกที่จำแนกชนิดยากที่สุด นกกระจิ๊ด (Leaf Warblers) เป็นนกที่เรามักนึกถึงเป็นกลุ่มแรกๆ อย่างเลี่ยงไม่ได้ การที่นกกระจิ๊ดครองตำแหน่งบนๆในทำเนียบนกปราบเซียนมาตลอดไม่ใช่แค่เพียงเพราะหน้าตาพวกมันเหมือนๆกันไปหมด มีนกอีกหลายกลุ่มที่มี "คู่เหมือน" ที่แยกยากไม่แพ้กระจิ๊ด แต่ความหลากหลายต่างหากที่ทำให้รวมแต้มความยากแล้วชนะนกอื่นขาดลอย เพราะเมืองไทยเราพบนกกระจิ๊ดได้อย่างน้อย 30 ชนิด!

             นักดูนกส่วนใหญ่มองข้ามนกกระจิ๊ดอย่างไม่แยแสด้วยเหตุที่ว่าสีไม่สวยแล้วยังไวปานลมกรดให้ดูยากขึ้นไปอีก แต่เมื่อหมดฤดูกาลอพยพแล้ว การจำแนกนกกระจิ๊ดจะไม่ใช่เรื่องน่าปวดหัวอีกต่อไป เพราะในช่วงเวลาตั้งแต่เดือนมิถุนายนไปจนถึงสิงหาคม เราจะพบเฉพาะนกกระจิ๊ดประจำถิ่น ซึ่งมีเพียงแค่ 5 ชนิดเท่านั้น ทุกชนิดล้วนแต่เป็นนกที่ต้องไปหากันถึงป่าดิบเขาในแหล่งของมันจริงๆ จึงจะสามารถพบได้ ยกเว้นเพียงชนิดเดียวคือ นกกระจิ๊ดหางขาวเล็ก (Davisons Leaf Warbler)

             อันที่จริงนกกระจิ๊ดหางขาวเล็กเองก็เป็นนกประจำถิ่นบนป่าดิบเขาเช่นเดียวกับตัวอื่นๆ แต่กระจายอยู่ทั่วทั้งในภาคตะวันตก ภาคเหนือและภาคอีสาน เพียงระดับความสูงราวๆ 900 เมตรก็สามารถพบพวกมันได้แล้ว

             นกกระจิ๊ดหางขาวเล็กมีแถบสีขาวอมเหลืองพาดกลางหัว (คนดูนกมักเรียกว่า"หัวลายแตงไทย") มีแถบปีกสีเหลืองสองแถบ นอกจากเสียงร้องแล้ว ลักษณะภายนอกที่สามารถใช้จำแนกนกชนิดนี้ได้คือขนใต้หางสีขาวโพลน ต่างจากชนิดอื่นที่เป็นสีออกเทาๆ โดยทั่วไปมันก็จะมีลำตัวด้านล่างสีเหลืองนวลมากกว่าชนิดที่ใกล้เคียงกัน

              ปัญหาการจำแนกนกกระจิ๊ดในช่วงกลางปีมีเพียงบนดอยสูงๆ ทางภาคเหนือบางแห่ง เพราะตั้งแต่ระดับความสูง 1,500 เมตรจะสามารถพบ นกกระจิ๊ดหางขาวหิมาลัย (Blyths Leaf Warbler) ที่ถูกแยกชนิดจาก นกกระจิ๊ดหางขาวใหญ่ (Claudias Leaf Warbler) ได้ ในกรณีนี้พฤติกรรมการกระดกปีกก็พอจะใช้จำแนกชนิดได้ เพราะตามปกตินกกระจิ๊ดหางขาวหิมาลัยจะกระดกปีกทีละข้างขณะป้องกันอาณาเขต

              แม้จะได้ชื่อว่านกกระจิ๊ดหางขาวเล็ก แต่ทุกชนิดที่กล่าวถึงทั้งหมดนี้ล้วนมีขนาดใกล้เคียงกันมากจนไม่สามารถคาดคะเนในภาคสนามได้ การจดจำเสียงร้องจึงเป็นสิ่งที่สำคัญมากในการจำแนกชนิด เรียกได้ว่าใช้เสียงจำแนกจะเที่ยงตรงมากกว่าการดูลักษณะภายนอกเสียอีก ในปัจจุบันนกกระจิ๊ดหางขาวที่พบทางภาคตะวันออกถูกแยกชนิดจากนกกระจิ๊ดหางขาวเล็ก โดยใช้ชื่อว่า นกกระจิ๊ดหางขาวท้องเหลือง (Klosss Leaf Warbler)

..............................................
(นกกระจิ๊ดหางขาวเล็ก : คอลัมน์นกป่าสัปดาห์ละตัว)