ศิลปะ ศิลปาชีพ @ กุดนาขาม | คมชัดลึก

                ใกล้ฤดูฝนมาเยือน ชาวไร่ ชาวนาต่างคึกคักในการตระเตรียมพื้นที่ปลูกพืช ปลูกข้าว รอจังหวะฝนมา น้ำมี ก็ได้เริ่มต้นดำนา สมัยนี้ทำนากันปีละ 2-3 ครั้ง ทั้งนาปีและนาปรัง ตามความสามารถของชลประทานที่จะผันน้ำมาให้ได้ แต่ถ้าพื้นที่ไหนแห้งแล้ง ก็ลำบากหน่อย โดยเฉพาะช่วงหน้าแล้ง จนคนหนุ่มสาวต้องอพยพเข้ามาขายแรงงานในเมือง แต่นั่นมันเมื่อก่อน

                 ปัจจุบัน คนหนุ่มสาวยังมาค้าแรงงานในเมืองใหญ่ หากแต่ไม่ทั้งหมด เพราะมีทางเลือกสร้างรายได้ โดยไม่ต้องย้ายถิ่นฐาน เมื่อมีหน่วยงานต่างๆ เข้าไปช่วยเสริมอาชีพ ทั้งโครงการหลวง และศูนย์ศิลปาชีพ โดย "มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพพิเศษในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ" เพื่อจะยกระดับฐานะความเป็นอยู่ของราษฎรให้ดีขึ้น

                 เซรามิก ถือเป็นงานชิ้นเอกของโครงการงานส่งเสริมศิลปาชีพ ไม่ใช่ว่าจู่ๆ มาถึงก็ทำงานได้ หากแต่ต้องเรียนรู้ ฝึกอาชีพ โดยมีเจ้าหน้าที่จากกรมวิทยาศาสตร์บริการเข้าไปให้ความรู้ ทั้งภาคทฤษฎีและปฏิบัติ ตั้งแต่เริ่มต้นกระบวนการผลิต ยันทำการตลาดเลยทีเดียว

                 ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพบ้านกุดนาขาม เป็น 1 ใน 7 ของศูนย์ศิลปาชีพในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ตั้งอยู่ที่ ต.เจริญศิลป์ อ.เจริญศิลป์ จ.สกลนคร ติดกับ อ.สว่างแดนดิน ก่อตั้งจากพระราชดำริของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ระหว่างเสด็จพระราชดำเนินไปทรงเยี่ยมราษฎรบ้านกุดนาขาม และมีพระราชดำริให้ราษฎรในพื้นที่ช่วยการปลูกต้นไม้รักษาป่า คณะกรรมการหมู่บ้านจึงพร้อมใจกันน้อมเกล้าฯ ถวายที่ดินสาธารณะของหมู่บ้านกว่า 43 ไร่

                  จัดตั้งโครงการป่ารักน้ำ และชาวบ้านนั่นเองมาช่วยกันปลูกต้นไม้เสริม จนต่อมาสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ เสด็จพระราชดำเนิน ไปทรงเยี่ยมโครงการป่ารักน้ำบ้านกุดนาขามอีกครั้ง ได้จัดครูมาช่วยฝึกสอนอาชีพต่างๆ และทรงให้จัดตั้งศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพขึ้น โดยที่นี่จะมุ่งเน้นความเป็นผู้นำในการผลิตเซรามิก ลายภาพเขียน เพื่อการค้า

                  จากชาวไร่ ชาวนา หันมาทำงานศิลปะเครื่องปั้นดินเผา วาดสี ลายเส้น ไม่ใช่เรื่องง่าย ต้องเรียนกันตั้งแต่เริ่มทำแป้นหมุน การทำพิมพ์สำหรับงานหล่อแบบ การเคลือบ การเผา การเขียนลาย ตกแต่งให้สวยงาม พอเรียนรู้จนชำนาญมากขึ้น จากเดิมที่ใช้เนื้อดินสำเร็จรูป ก็พัฒนาหาแหล่งดินในพื้นที่บ้านกุดนาขามเองมาผลิต เพื่อลดต้นทุนการผลิต และผลตอบแทนที่ได้ กลายเป็น เซรามิกดินลาย ที่เป็นเอกลักษณ์ของศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพบ้านกุดนาขาม เพราะมีสีสันและลวดลายที่แตกต่างไปจากผลิตภัณฑ์ในท้องถิ่นอื่นๆ แถมต้นทุนการผลิตก็ต่ำกว่า นอกจากนี้ยังมีการนำดินขาวจากบ้านขามเปี้ย ต.ข่า อ.ศรีสงคราม จ.นครพนม มาทดลองผลิตได้เซรามิกคุณภาพดี ต้นทุนต่ำอีกด้วย

                  ปัจจุบัน ศูนย์ศิลปาชีพแห่งนี้ แทบจะมีเครื่องไม้เครื่องมือ เครื่องจักรครบวงจร ตั้งแต่เครื่องตีดิน แป้นหมุนไฟฟ้า ยันเตาเผา รับออเดอร์จากลูกค้าอย่างต่อเนื่อง และล่าสุดกำลังฮอตฮิต คือถ้วยรองน้ำยาง ที่มีออเดอร์เข้ามาไม่จำกัดจากหลายจังหวัดในภาคอีสาน เพราะมีการปลูกยางกันมากนั่นเอง

                   จากความชำนาญ ประสบการณ์ ความสำเร็จจากการผลิตที่มีอยู่อย่างต่อเนื่อง ทำให้ชาวบ้านกุดนาขาม มีรายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือนดีขึ้นมากกว่าเท่าตัว การเดินทางไปทำงานต่างถิ่นก็ลดลงมาก เพราะยามว่างเว้นจากการทำไร่ ทำนา ก็จะเข้ามาทำงานที่ศูนย์ศิลปาชีพแห่งนี้ ที่สำคัญที่สุดน่าจะเป็นความสุขในครัวเรือนที่เพิ่มขึ้น เห็นชัดๆ วัดง่ายๆ ได้จากรอยยิ้มที่พบเจอนั่นเอง

..............................................
(ศิลปะ ศิลปาชีพ @ กุดนาขาม : คอลัมน์ถิ่นไทยงาม)