นกหัวขวานสี่นิ้วหลังทอง | คมชัดลึก

               การที่สัตว์สองชนิดมีหน้าตาละม้ายคล้ายคลึงกันนั้น ไม่ได้หมายความว่าพวกมันมีเชื้อสายทางวิวัฒนาการใกล้ชิดกัน แม้จะเป็นสัตว์ในกลุ่มเดียวกันที่มีสีสันและลวดลายถอดแบบกันมาแทบจะเป๊ะๆ อย่าง นกหัวขวานสามนิ้วหลังทอง (Common Flameback) และ นกหัวขวานสี่นิ้วหลังทอง (Greater Flameback)

                นกหัวขวานสามนิ้วหลังทองมีเชื้อสายใกล้ชิดกับ นกหัวขวานป่าไผ่ (Bamboo Woodpecker) ทั้งสองชนิดมีปากค่อนข้างสั้นและมีนิ้วเท้าลดเหลือสามนิ้วเช่นเดียวกัน ส่วนนกหัวขวานสี่นิ้วหลังทองมีเชื้อสายใกล้ชิดกับ นกหัวขวานหลังสีส้ม (Orange-backed Woodpecker) ปากที่ยาวตรงและแข็งแรงที่บ่งบอกถึงวิธีหากินแบบเจาะลำต้นสำหรับสองชนิดหลัง

                นอกจากลักษณะปากและจำนวนนิ้วเท้า ขนาดตัวของเจ้าสี่นิ้วก็ใหญ่กว่าเจ้าสามนิ้วเล็กน้อย ท้ายทอยมีสีขาวและมีแถบคาดตาสีดำหนากว่าพอสมควร รวมทั้งมีม่านตาสีส้มอ่อนๆ ไม่เข้มเหมือนเจ้าสามนิ้ว

                มีการตั้งสมมุติฐานว่าการที่นกหัวขวานสองชนิดมีสีสันคล้ายกันมากน่าจะเป็นการวิวัฒนาการเพื่อความปลอดภัยโดยทำให้สัตว์นักล่าสับสน เพราะพวกมันมักหากินใกล้ๆ กัน ยิ่งไปกว่านั้นเสียงร้องของพวกมันยังคล้ายกันด้วย อาจแสดงถึงการส่งสัญญาณเพื่อใช้ดึงดูดอีกชนิดหนึ่งมาหากินด้วยกัน

               ตัวอย่างที่ชัดเจนอื่นๆ ของคู่เหมือนที่ไม่ได้เป็นญาติกันได้แก่ นกหัวขวานด่างท้องดำและนกหัวขวานแคระจุดรูปหัวใจ นกหัวขวานใหญ่หงอนเหลืองและนกหัวขวานเล็กหงอนเหลือง นกหัวขวานคอลายและนกหัวขวานปีกแดง นกหัวขวานเหล่านี้ล้วนแต่เป็นชนิดที่พบหากินรวมกับนกอื่นๆ ใน bird wave ได้บ่อยๆ

                เราสามารถพบนกหัวขวานสี่นิ้วหลังทองได้ทั่วประเทศยกเว้นภาคกลาง เป็นเหมือนตัวบ่งชี้ความสมบูรณ์ของป่า เพราะมันอาศัยได้ในป่าทุกประเภทที่มีต้นไม้ใหญ่ขึ้นอย่างหนาแน่น ในป่าดิบจะสามารถพบได้บ่อยเป็นพิเศษ ต่างจากนกหัวขวานสามนิ้วหลังทองที่พบได้เฉพาะตามป่าโปร่ง

                ในอดีตนกหัวขวานสี่นิ้วหลังทองและญาติๆ ในประเทศอื่น เคยถูกจัดเป็นหนึ่งชนิดที่มีสีสันหลากหลายมาก ตั้งแต่หลังสีน้ำตาลแดงไปจนถึงมีสีเหลืองหรือแดงทั้งหัว แต่ปัจจุบันถูกแยกออกเป็นทั้งหมด 7 ชนิด

......................................................
(นกหัวขวานสี่นิ้วหลังทอง  : คอลัมน์นกป่าสัปดาห์ละตัว)