'หมอแล็บ'ค้นโรคในตัวคุณมาแล้ว55ปี | คมชัดลึก

          วันที่ 29 มิถุนายนของทุกปี เป็น “วันเทคนิคการแพทย์ไทย” โดยผู้ประกอบวิชาชีพเทคนิคการแพทย์ถือเอาวันที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ทรงลงพระปรมาภิไธยในพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งคณะเทคนิคการแพทย์  มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ (มหาวิทยาลัยมหิดลในปัจจุบัน) เป็นแห่งแรกของประเทศไทย เมื่อวันที่ 29 มิถุนายน 2500 เป็นวันสำคัญของวิชาชีพ  ซึ่งนับจนถึงวันนี้ “เทคนิคการแพทย์” ได้ทำหน้าที่ในระบบริการสาธารณสุขไทยมาถึง 55 ปีแล้ว

          ในระบบบริการสาธารณสุขไทย  นอกจากแพทย์-พยาบาล ที่คนส่วนใหญ่รู้จักกันดีแล้ว  ยังมีบุคลากรทางการแพทย์สำคัญที่ทำงานคู่กับแพทย์-พยาบาลมานานที่เรียกว่า “เทคนิคการแพทย์” อยู่ด้วย  แต่ด้วยความที่เทคนิคการแพทย์เป็นผู้ปฏิบัติงานอยู่เบื้องหลังกระบวนการรักษาพยาบาล  คนไข้จึงไม่ค่อยจะรู้จักเทคนิคการแพทย์เท่าใดนัก  ทั้งๆ ที่เทคนิคการแพทย์ เป็นผู้ทำหน้าที่ตรวจวิเคราะห์ ค้นหาสาเหตุการเกิดโรค และความเจ็บป่วยของคนไข้  เพื่อให้การวินิจฉัย  ติดตามการบำบัดรักษา พยากรณ์โรค และประเมินภาวะสุขภาพไปอย่างมีประสิทธิภาพและเกิดประสิทธิผล

          ผู้ป่วยที่ไปโรงพยาบาลด้วยความผิดปกติต่างๆ กว่าร้อยละแปดสิบ จะถูกส่งตัวไปตรวจเลือด ปัสสาวะ อุจจาระ เสมหะ หรือสารคัดหลั่งอื่นๆ เพื่อค้นหาสาเหตุของอาการเจ็บป่วย ก่อนที่จะได้รับการวินิจฉัยว่าสาเหตุของการเจ็บป่วยนั้นๆ คืออะไร และนำไปสู่กระบวนการรักษาทางการแพทย์ต่อไป  ขณะที่ผู้ป่วยที่นอนรักษาตัวอยู่ในโรงพยาบาลเกือบทั้งหมด จะต้องได้รับการตรวจเลือด ตรวจปัสสาวะ หรือสารคัดหลั่งอื่นๆ เพื่อติดตามและประเมินผลการรักษาเช่นกัน  โดยผู้ที่ทำหน้าที่เป็นกุญแจสำคัญในการไขปัญหาโรคร้ายต่างๆ นี้ ก็คือ “เทคนิคการแพทย์” นั่นเอง 

          นอกจาก เทคนิคการแพทย์ จะมีหน้าที่ตรวจวิเคราะห์  ศึกษาวิจัย  เพื่อการวินิจฉัย  การรักษา การติดตามและพยากรณ์โรคของผู้ป่วยร่วมกับแพทย์แล้ว  ยังมีบทบาทสำคัญยิ่งในการตรวจสุขภาพของประชาชนและการควบคุมป้องกันโรคที่เป็นปัญหาสำคัญของประเทศ อาทิ โรคเอดส์  โรคซาร์ส ไข้หวัดนก  วัณโรค  โรคโลหิตจางธาลัสซีเมีย  สารเสพติด  รวมถึงโรคไม่ติดเชื้อ เช่น เบาหวาน โรคไต โรคตับ โรคหัวใจและหลอดเลือด และมะเร็ง  เป็นต้น  ตลอดจนการตรวจอาหาร  สิ่งแวดล้อม การตรวจทางชีวอนามัย ที่จะก่อให้เกิดปัญหาสุขภาพต่อประชาชนทั้งทางตรงและทางอ้อมด้วย 

          การปฏิบัติหน้าที่ของเทคนิคการแพทย์ ในฐานะผู้ไขปัญหาโรคร้ายในวงการแพทย์  จำเป็นต้องใช้องค์ความรู้ ความสามารถ ความเชี่ยวชาญ ทักษะและประสบการณ์สูง ร่วมกับการใช้เทคโนโลยีทางการแพทย์ที่เหมาะสม  เพื่อให้การค้นหาสาเหตุการเกิดโรคในผู้ป่วยมีความถูกต้องแม่นยำสูง  รวดเร็ว ทันเวลา  บางกรณีต้องดำเนินการอย่างเร่งด่วนเพื่อรักษาชีวิตของผู้ป่วยไว้  แม้ว่างานส่วนใหญ่จะเป็นงานมีความเสี่ยงสูงต่ออันตรายและการติดเชื้อ แต่เทคนิคการแพทย์ ก็ยังคงมุ่งมั่นที่จะดำเนินการทุกวิถีทางเพื่อให้ได้คำตอบว่าการเจ็บป่วยนั้นมีสาเหตุมาจากอะไร 

          ในบางกรณี จำเป็นต้องใช้เทคโนโลยีระดับโมเลกุลที่ซับซ้อนและต้องการผู้มีประสบการณ์อย่างต่อเนื่องในการทำงาน เนื่องจากมีโรคติดเชื้ออุบัติใหม่อุบัติซ้ำระบาดอย่างต่อเนื่องตามการเปลี่ยนแปลงของโลก  ซึ่งจำเป็นต้องตรวจวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติการอย่างรวดเร็วเพื่อป้องกันการแพร่กระจายของโรค  “เทคนิคการแพทย์” ก็คือผู้ที่ทำงานเหล่านี้

          ภาระงานของเทคนิคการแพทย์ ในระบบบริการสุขภาพ ไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าบุคลากรทางการแพทย์อื่นๆ  ยิ่งในร่างแผนพัฒนาสุขภาพแห่งชาติฉบับที่ ๑๑ (ปี ๒๕๕๕-๒๕๕๙) ได้กำหนดยุทธศาสตร์โดยมุ่งเน้นการส่งเสริมสุขภาพ การป้องกัน การควบคุมโรค และคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ เพื่อให้คนไทยแข็งแรงทั้งร่างกาย จิตใจ และปัญญา รวมถึงการเสริมสร้างระบบบริการสุขภาพที่มีมาตรฐานในทุกระดับ เพื่อตอบสนองต่อปัญหาสุขภาพในทุกกลุ่มเป้าหมาย  ขณะที่โครงสร้างประชากรมีแนวโน้มประชากรวัยสูงอายุเพิ่มขึ้น ซึ่งในอนาคตอันใกล้นี้ ประเทศไทยจะก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุและจะเป็นสังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์ในปี ๒๕๖๘ ด้วยแล้ว การตรวจคัดกรองและการรักษาโรคเรื้อรังที่เกิดจากการเสื่อมของร่างกายจะมีมากขึ้น นั่นหมายความว่า เทคนิคการแพทย์จะต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อรองรับสังคมผู้สูงอายุในอนาคตอันใกล้นี้ด้วยเช่นกัน

          ๕๕ ปีมาแล้ว ที่เทคนิคการแพทย์ มุ่งมั่น ตั้งใจ ทำงานเคียงบ่าเคียงไหล่แพทย์-พยาบาลอย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อยหรือย่อท้อ มาโดยตลอด  แม้จะเป็นงานที่เรียกว่า “ปิดทองหลังพระ” ที่ไม่มีใครทราบก็ตาม  แต่เทคนิคการแพทย์ก็ภาคภูมิใจที่มีส่วนช่วยให้คนไทยมีสุขภาพดี และหายจากการเจ็บไข้ได้ป่วย มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

          เมื่อคนทั่วไปรู้จัก “หมอใหญ่” “หมอฟัน” “หมอยา” กันเป็นอย่างดีแล้ว จะรู้จัก “หมอแล็บ” เพิ่มขึ้นอีกคนจะเป็นไรไป  เพราะ “หมอแล็บ-เทคนิคการแพทย์” นี่แหละ ที่ช่วยค้นหาโรคและความผิดปกติในร่างกายคุณมาแล้วถึง 55 ปีโดยที่คุณไม่รู้ !!

........................

(หมายเหตุ : บทความพิเศษ : เทคนิคการแพทย์-“หมอแล็บ” ที่ช่วยค้นหาโรคและความผิดปกติในร่างกายคุณมาแล้ว 55 ปี โดย 'ทนพ.อรรณพ สุภานันท์')