สะดุด(มนต์)เจดีย์ที่ พุกาม | คมชัดลึก

            เรื่องมันเริ่มต้นง่ายๆ ว่า ถ้าคิดเยือนพม่าแล้วไปไม่ถึง เมืองพุกาม (Bagan) ชีวิตคงหมองมาก

            ซ้ำคนที่มาด้วยกันมีหน้าที่การงานเป็นนักโบราณคดี มีหรือจะพลาดดงเจดีย์อันกระเดื่องดัง มาเห็นด้วยตาแล้วตระหนักแก่ใจทันทีว่าอุทยานประวัติศาสตร์บ้านเราอย่างสุโขทัย-ศรีสัชชนาลัยของพ่อขุนเดชนั้น แสนกระจ้อยร่อยน้อยนิด คิดแล้วขมขื่นหน่อยๆ

           ว่าแล้วก็ปรุงยาหอมชโลมอคติตัวเองว่า แวดวงนักโบราณคดีชาวพม่าน่าจะได้รับการอุดหนุนด้านงบประมาณและผู้เชี่ยวชาญการอนุรักษ์โบราณสถานจากอังกฤษ เลยเนรมิตอดีตให้คงอยู่ได้อย่างที่เห็น

           ก่อนเดินทาง เราวางแผนเรื่องที่พักและสายการบินไว้เรียบร้อยจากเมืองไทย พบว่าจองโรงแรมที่ต้องใจผ่านบริษัททัวร์ท้องถิ่นพม่าจะได้ราคาถูกกว่าจองกับโรงแรมโดยตรงเกินครึ่ง และยังถูกกว่าจองผ่านเว็บไซต์ยอดนิยมที่รับจัดหาที่พักให้นักเดินทางทั่วโลกเสียอีก ที่แน่กว่าแช่แป้ง คือบางโรงแรมที่เราอยากพัก ในเว็บไซต์ชื่อดังนั้นบอกว่าเต็ม แต่ติดต่อผ่านบริษัททัวร์ในพม่ากลับว่าง...ข้อคิดในเรื่องนี้คือ อย่าเชื่อ อาโก(ดี๊ด๊า) ก่อนจะสืบหาทางเลือกอื่น

           ที่พุกามเมืองม่าน เราเลือกที่พักสไตล์รีสอร์ทใกล้กับประตูเมืองโบราณธาราบา ชนิดเดินเพียง 100 เมตรก็ถึง แถมยังเดินชิลๆ ไปยลเจดีย์สำคัญนาม อานันดาพญา ได้อย่างไม่เปลืองเหงื่อ อานันดาพญาได้รับการยกย่องว่าเป็นศิลปะสกุลช่างพุกามชั้นสูง สร้างสมัยพระเจ้าจันสิตตา ในปี พ.ศ.1634 ความโอ่โถงของวิหารทรงสี่เหลี่ยมด้านเท่า มีมุขยื่นจากทั้งสี่ด้าน รวมทั้งองค์พระประธานประทับยืน สูงร่วม 10 เมตร ทั้ง 4 องค์ใน 4 ทิศ ทำให้เรายอบตัวลงก้มกราบสนิทใจ แถมอุณหภูมิภายในโถงเจดีย์ทุกด้านเย็นกำลังเหมาะด้วยฝีมือการออกแบบทางวิศวกรรมโบราณ เหมือนมีใครมาติดตั้งแอร์คอนดิชันเนอร์ไว้

            ควรออกตัวก่อนว่า ถ้าเป็นนักท่องเที่ยวทั่วไปแบบเราๆ ท่านๆ เมนูเจดีย์พุกามที่พึงเสพหลักๆ มีประมาณ 6-7 แห่ง แค่นี้ก็ทำเอามึนแล้ว เช่น อานันดาพญา ชเวสิกอง มินเยียนคง ติโลมินโล เปียะตะดา เตโกยีพญา มนูหะหรือวัดพระอึดอัด ... ดังนั้นอย่าไปท่องจำประวัติการสร้างให้เพลีย เอาเป็นว่าใช้หัวใจซึมซับพุทธสถานแต่ละแห่ง นั่นแหละดีที่สุด ซึ่งข้อนี้พื้นฐานมนุษย์ทุกคนมีเท่าๆ กัน

           ท่านไหนสนใจแบบเจาะลึกในทางโบราณคดี หรือประวัติศาสตร์ศิลปะ มนตราพุกามสามารถสะกดให้ท่านละเลียดเจดีย์แต่ละแห่งได้เป็นแรมเดือนทีเดียว

           เบาะๆ อย่างเรานั้น เวลาเพียง 3-4 วัน นับว่าพอกระตุ้นต่อมเรียนรู้ มีเจดีย์อีกนานัปที่มีความสำคัญแต่ไม่ได้อยู่ในเมนูยอดนิยม เอาเป็นว่าถ้าใครสนใจจิตรกรรมฝาผนังเป็นพิเศษ หรือสนใจเยี่ยมชาวบ้านตามหมู่บ้านเล็กๆ รอบพุกาม หรืออยากเปลี่ยนแนวไปสังเกตชีวิตผู้คนใน ตลาดยองอู ท่านสามารถเลือกใช้บริการไกด์ที่ดีที่สุดในพุกาม พวกเขาคือคนขับรถม้า

           ลองถามใครต่อใครที่เคยมาเที่ยวพุกามแบบไม่ใช่กรุ๊ปทัวร์ดูก็ได้ว่า คนขับรถม้าเมืองพุกามนั้นรู้ลึกรู้จริงและแสนสุภาพมากแค่ไหน บริการดีเยี่ยม ราคาค่าบริการได้มาตรฐานเหมือนกันหมด ไม่แพงเลยเมื่อเทียบกับประสบการณ์ที่ได้รับ

           พี่ตองไถ่ เจ้าของรถม้าหมายเลข 26 มีม้าวัยแตกหนุ่มอายุ 4 ขวบ ชื่อ บูบู เป็นคู่หู

          เมืองพุกามมีลักษณะภูมินิเวศใกล้เคียงทะเลทรายน้อยๆ ตรงไหนไม่มีเจดีย์หรือสิ่งปลูกสร้างอื่น รายรอบก็จะมีแต่ทราย บูบูชอบห้อไปบนพื้นทราย ถ้าลองวิ่งไปบนพื้นคอนกรีตมุ่งหน้าเมืองใหม่ยองอู บูบูจะออกอาการเนือยเห็นได้ชัด พี่ตองไถ่ใช้คันหวายบังคับสีไปที่ข้างกระบะโดยสาร เกิดเสียงแหลมเล็กเป็นสัญญาณเร่งฝีเท้าม้า ทุกวันนี้ในพุกามมีรถม้าโดยสารให้บริการประมาณ 240 ตัว/คัน เจ้าของต้องนำม้าไปลงทะเบียนกับเจ้าหน้าที่ประจำเมือง

          พี่ตองไถ่กับบูบูพาเราไปดูพระอาทิตย์ตกหลังทิวเจดีย์ ที่ลานชั้นบนสุดของ เจดีย์เปียะตะดา เช้าวันต่อมาก็พาไปนมัสการ เจดีย์ชเวสิกอง เดินชมโดยรอบองค์สถูปสีทองแล้ว ไม่ลืมเข้าชมหอนัต เป็นเรือนไม้ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของเจดีย์ มีรูปปั้นนัต ผีหรือเทพศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวพม่าเคารพนับถือ 37 ตน เรียงรายอยู่ในหอ หัวหน้านัตคือท้าวสักกะ เรียกแบบพม่าว่า ตะจังมีน

          ถ้าโปรดปรานงานประติมากรรมปูนปั้น ขอให้สังเกตศาลาหลังหนึ่ง ซุ้มประดับขื่อแต่ละด้านเป็นงานปูนปั้นลอยตัวรูปผู้คนในตำนานท้องถิ่น งดงามสมกับการแหงนคอเพ่งชมมาก

          ตลอดวันในพุกาม เราได้รับการปรนเปรอเจดีย์น้อยใหญ่จนพุงกาง ทั้งเจดีย์นันดามันยา เจดีย์ตัมบูละ ตองสูพญา เตโกยีพญา สุละมณี

          ควรเล่าถึงแม่หญิง สุละมณี (Sula Mani) เล็กน้อย ตลอดผนังภายในองค์เจดีย์งามพร้อยไปด้วยภาพจิตรกรรมฝาผนังอันสมบูรณ์ ทั้งภาพพระพุทธรูปประทับนั่ง พระพุทธรูปไสยาสน์ ภาพชาวบ้านชายหญิง ตะละแม่ในชุดผ้าซิ่นเกล้ามวย ภาพช้าง เรือกำปั่น เรือใบ เรือพาย และอื่นๆ...ใครชอบแนวนี้โปรดอย่าพลาด

          ความเหนื่อยล้าจากฝุ่นทรายและเปลวแดดเหนือดงเจดีย์ทำให้เราเลือกปิดท้ายวันด้วยการผ่านไปในประตูเมืองเก่า แวะชมเจดีย์รายทางไปจนสุดชายน้ำ

          ...เอยาวดี หรืออิรวดีแสนงาม ทอดสะพานเชิญชวนเราให้เข้าหา

.................................

(สะดุด(มนต์)เจดีย์ที่ พุกาม : คอลัมน์ท่องต่างแดน : โดย...เรื่อง : ยุวดี วัชรางกูร / ภาพ : เอิบเปรม วัชรางกูร )