'เขายายดา'สร้างอาชีพชุมชน | คมชัดลึก

          พื้นที่กว่า 2.8 หมื่นไร่ บริเวณรอบเขายายดา ต.ตะพง ถือเป็นหนึ่งในพื้นที่ของ จ.ระยอง เป็นแหล่งปลูกไม้ผลที่ขึ้นชื่อของภาคตะวันออก ทั้งทุเรียน มังคุด ลองกอง เงาะ ชาวสวนแต่ละรายมีประสบการณ์ทำสวนมาไม่ต่ำกว่า 30-40 ปี แต่ที่ผ่านมาเกิดปัญหาความแห้งแล้ง ทำให้ขาดแคลนน้ำใช้ในการเกษตร เป็นผลมาจากการบุกรุกทำลายป่าบนเขายายดา ซึ่งเป็นแหล่งต้นน้ำสำคัญ

 

          ในอดีตเขายายดา เปรียบเสมือนซูเปอร์มาร์เก็ตของชุมชน ทั้งอาหาร ยา อุปกรณ์สร้างบ้าน ฯลฯ ล้วนเดินเข้าไปหยิบจับกลับมาจากป่าเขายายดาทั้งสิ้น รวมถึงการบุกรุกป่าเพื่อทำการเกษตร แต่การที่ชาวบ้าน (บางคน) เอาแต่ตักตวงผลประโยชน์ ทั้งตัดไม้มาสร้างบ้าน เก็บของป่ามาขาย เผาป่าเพื่อทำการเกษตรอย่างผิดวิธี ส่งผลให้เขายายดาเสื่อมลงทุกที ความอุดมสมบูรณ์หายไป ปริมาณน้ำลดลง จนเกิดยุควิกฤติขาดแคลนน้ำ ชาวบ้านทำการเกษตรไม่ได้

          ทว่า ช่วง 4-5 ปีที่ผ่านมา หลังมีการสร้างฝายชะลอน้ำตามแนวพระราชดำริ โดยการรวมพลังของคนชุมชน ภายใต้การสนับสนุนของ "เอสซีจี เคมิคอล" และหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องกว่า 2,500 ฝาย ส่งผลให้มีน้ำเพื่อการอุปโภค บริโภค และเพื่อการเกษตรตลอดทั้งปี มีผลผลิตเจริญงอกงามจนเกิดเป็น "สวนชวนชิม" มากที่สุดใน จ.ระยอง

          ความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศยังช่วยให้เกิดการสร้างงานและกลุ่มอาชีพ นำมาซึ่งรายได้ให้ชุมชน เช่น กลุ่มแปรรูปสมุนไพรพื้นบ้าน กลุ่มผลไม้แปรรูป กลุ่มผลิตแก๊สชีวภาพ กลุ่มขนมจีนข้าวกล้อง กลุ่มโฮมสเตย์ เป็นต้น ซึ่งการมีแนวทางบริหารจัดการน้ำที่เหมาะสมโดยพลังของชุมชนส่งผลให้คนในชุมชนมีวิถีชีวิตที่ดีขึ้นสามารถใช้ชีวิตตามวิถีแห่งความพอเพียงและอยู่ร่วมกับธรรมชาติได้อย่างมีความสุข

          ปัจจุบันเขายายดาจัดเป็นป่าต้นน้ำระดับคุณภาพชั้นที่ 1 และ 2 ที่เหลืออยู่ และตั้งอยู่ใกล้ตัวเมืองระยองมากที่สุด จึงถูกเปรียบเป็นฟองน้ำขนาดใหญ่หรือโอ่งน้ำชั้นดี ทำหน้าที่เสมือนเครื่องฟอกอากาศยักษ์ เป็นแหล่งเก็บน้ำสำรอง กักเก็บคาร์บอนไดออกไซด์ในรูปของต้นไม้ ผลิตอากาศดี รวมทั้งเป็นแหล่งพักผ่อนทางธรรมชาติ ศูนย์รวมจิตใจ และเป็นพื้นที่หล่อเลี้ยงชีวิตของคนในพื้นที่

          มีงานวิจัยของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืชได้ประเมินศักยภาพของเขายายดาปัจจุบันว่า เป็นป่าต้นน้ำที่ให้บริการชุมชน คนเมืองและโรงงานในภาคอุตสาหกรรมใน 5 แนวทางหลัก คือ 1.ให้ไม้ผลและของป่า 2.ให้ความสามารถในการดูดซับและระบายน้ำ 3.บรรเทาความรุนแรงของสภาพอากาศ 4.เป็นแหล่งเรียนรู้ธรรมชาติและ 5.เป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ 

 

          ดังนั้น การพัฒนาเขายายดาและพื้นที่โดยรอบให้คงสภาพและมีขีดความสามารถในการดูแลคน สัตว์ป่าและธรรมชาติด้วยกันเอง จึงเป็นประเด็นน่าสนใจที่ทุกฝ่ายจะต้องร่วมมือกันครับ!

 

 

----------

(หมายเหตุ : 'เขายายดา' สร้างอาชีพชุมชน : คอลัมน์ เส้นทางอาชีพ : โดย ... สุรัตน์ อัตตะ <[email protected]>)

----------