นกคัคคูเหยี่ยวใหญ่ | คมชัดลึก

          ในวันหยุดสุดสัปดาห์ที่หนึ่งของทุกเดือน สมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย (BCST) มีกิจกรรม Birdwalk ซึ่งเปิดโอกาสให้คนที่เพิ่งเริ่มสนใจดูนกและนักดูนกมือใหม่ในกรุงเทพฯ และปริมณฑลได้มาเรียนรู้การดูนกเบื้องต้น ตั้งแต่การใช้อุปกรณ์ดูนก การจำแนกชนิดและเกร็ดน่ารู้ต่างๆ โดยวันเสาร์จะจัดที่สวนรถไฟ ส่วนวันอาทิตย์จัดที่สวนหลวง ร.9 ช่วงนี้ของปีมีโอกาสพบนกอพยพที่เคลื่อนจากทางใต้ขึ้นเหนือโดยใช้สวนสาธารณะเหล่านี้เป็นจุดแวะพัก รวมไปถึงเหยี่ยวอพยพชนิดต่างๆ ที่มักไม่พบในช่วงกลางฤดูหนาว

           แต่สายตาอันแหลมคมของเหยี่ยวก็มักจะช่วยให้มันเล็ดลอดสายตานักดูนกไปได้เสมอ ส่วนใหญ่เรามักมีโอกาสส่องดูมันเพียงไม่กี่อึดใจก่อนที่จะบินหนีไป เมื่อค่อยๆ ย่องตามไปจนได้เห็นตัวชัดๆ แล้วบางครั้งอาจพบว่านกที่เห็นหาใช่เหยี่ยวไม่ แต่เป็นนกตัวเขื่องที่ชื่อว่า นกคัคคูเหยี่ยวใหญ่ (Large Hawk Cuckoo)

           นกคัคคูเหยี่ยวใหญ่มีสีสันแทบจะถอดแบบมาจาก เหยี่ยวนกเขาหงอน (Crested Goshawk) ทุกประการ ไม่ว่าจะเป็นปากที่โค้งลงเล็กน้อย (ดูเผินๆ คล้ายปากที่มีปลายงุ้มของเหยี่ยว) ลำตัวด้านบนที่มีสีเทาเข้มกว่าหัว ลายบั้งสีดำที่หาง ลายขวางใต้ท้อง ลายแต้มเป็นขีดที่คอและสีส้มที่อก แม้แต่นกวัยเด็กก็มีลำตัวด้านบนเป็นสีน้ำตาลและมีแต้มเป็นลายทางที่ท้องเหมือนเหยี่ยวนกเขาวัยเด็ก แต่นกคัคคูเหยี่ยวใหญ่มีลายขวางสีดำที่ปีกด้วย

           การเลียนแบบชนิดที่มีความดุร้ายเช่นนี้เรียกว่า aggressive mimicry ซึ่งน่าจะช่วยให้นกคัคคูเหยี่ยวใหญ่ปลอดภัยจากนกล่าเหยื่อและป้องกันการถูกจิกตีโดยนกขนาดเล็กที่มันมักแอบไปวางไข่ในรัง แต่ไม่ใช่เพียงแค่ลักษณะภายนอกคล้ายเหยี่ยวเท่านั้นที่ถูกคัดเลือกโดยกระบวนการวิวัฒนาการ แม้แต่ท่าบินของมันก็ยังประกอบด้วยการกระพือปีกสลับกับร่อนเหมือนเหยี่ยวนกเขาด้วย เรียกได้ว่าเป็นการลวงที่เกือบจะสมบูรณ์แบบเลยทีเดียว

          ในฤดูผสมพันธุ์ นกคัคคูเหยี่ยวใหญ่และ นกคัคคูเหยี่ยวพันธุ์อินเดีย (Common Hawk Cuckoo) ตัวผู้จะส่งเสียงร้องชุดละ 2-3 พยางค์ ซ้ำไปซ้ำมาเพื่อดึงดูดนกตัวเมีย บางครั้งร้องหามรุ่งหามค่ำ เป็นที่มาของชื่อ Brain-fever Bird เพราะชาวตะวันตกในสมัยก่อนได้ยินคล้ายมันร้องว่า brain-fever และมีความเชื่อผิดๆ ว่ามันเป็นนกอัปมงคลที่นำโรคภัยไข้เจ็บมาให้

           นกคัคคูเหยี่ยวใหญ่ที่อาศัยอยู่ตามป่าทางตอนเหนือของประเทศส่วนใหญ่เป็นนกประจำถิ่น ส่วนทางตอนล่างของประเทศเป็นนกอพยพและพบได้ในถิ่นอาศัยที่หลากหลาย โดยเฉพาะป่าโปร่งและสวนสาธารณะ

..............................
(นกป่าสัปดาห์ละตัว : นกคัคคูเหยี่ยวใหญ่)