ตามรอยนกเงือก'ช่องกล่ำบน' | คมชัดลึก

                 ข่าวคราวสัตว์ป่าถูกล่าไปขายเพื่อเป็นอาหาร หรือนำไปเลี้ยงดู ตลอดจนการฆ่าสัตว์ป่าเพื่อเอาอวัยวะบางส่วน ยังมีอยู่บ่อยๆ ไว้เว้นกระทั่ง ณ วันนี้ แต่ขณะเดียวกัน ข่าวการปล่อยคืนสัตว์ป่ากลับคืนสู่ธรรมชาติ ดูจะยังน้อยมาก และถึงมีก็มักเกิดคำถามตามมาว่า สัตว์ป่าเหล่านั้นจะอยู่กับธรรมชาติที่อยู่นอกเหนือการควบคุม ได้จริงหรือ

                  จากที่ปีก่อน ฉันมีโอกาสติดตามคณะของผู้ว่าราชการจังหวัดสระแก้ว และทีมช่างภาพมืออาชีพที่ใช้ชื่อกลุ่ม"สห+ภาพ" ไปดูการปล่อย "เป็ดก่า" สัตว์ป่าที่หายากและใกล้จะสูญพันธุ์อย่างยิ่งขึ้นมาได้ และนำไปปล่อยคืนสู่ธรรมชาติ ที่หน่วยย่อย ปด.5 ของอุทยานแห่งชาติปางสีดา จำนวน 20 ตัว ด้วยความตื่นเต้น เพราะอยากรู้ว่าพอมันเป็นอิสระจริงๆ แล้วมันจะทำอย่างไรก่อน  แล้วก็ได้รับรู้ว่า เจ้าเป็ดพวกนี้มีที่มาจากการเพาะเลี้ยงเพื่อปล่อยคืนสู่ป่า ที่สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าช่องกล่ำบน ในความดูแลของอุทยานแห่งชาติปางสีดานี่เอง 

                  จุดเริ่มตรงนี้ ฉันเลยตามรอยไปดูที่สถานีเพาะพันธุ์สัตว์ป่าช่องกล่ำบน แล้วก็ต้องตื่นเต้นเป็นพิเศษเพราะเจอ "นกเงือก" ตัวโปรดมากมาย เท่าที่เห็น ก็มีนกกก หรือ กาฮัง , นกเงือกกรามช้าง, นกเงือกนอแรด, นกแก๊ก , แล้วยังมีนกสวยงามเล็กๆ อีกมาก  แล้วฉันก็ถึงบางอ้อว่า ที่นี่ก็เป็นแหล่งเพาะพันธุ์นกเงือกด้วยเหมือนกัน มีแม่พันธุ์หลายตัวทีเดียว

                   สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าช่องกล่ำบน  ตั้งอยู่  ต.หนองหมากฝ้าย อ.วัฒนานคร จ.สระแก้ว ถ้าเดินทางไปก็ใช้ถนนเส้นเดียวกับปางสีดา เลยปากทางเข้าปางสีดา เลยอ่างเก็บน้ำท่ากระบากไปทางหนองหมากฝ้าย จะมีป้ายบอกทางแยกซ้ายมือ เลี้ยวไปตามทางอีกราวๆ 4 กม. ก็จะถึงสถานีฯ รถเก๋งก็ไปได้ เพราะเส้นทางลาดยาง มีแค่ช่วงท้ายๆ นิดหน่อยที่เป็นลูกรังอัดแน่น

                   สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าช่องกล่ำบนตามพระราชดำริของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ที่ได้เสด็จพระราชดำเนินตรวจเยี่ยมโครงการพัฒนาพื้นที่ราบเชิงเขา จังหวัดปราจีนบุรี และทรงมีพระราชเสาวนีย์กับคณะทำงานฯ ว่า “บริเวณด้านล่างของอ่างเก็บน้ำช่องกล่ำบน มีสภาพเหมาะสม น่าจะทำเป็นแหล่งเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าที่หายากและใกล้จะสูญพันธุ์   อีกทั้งเป็นการอนุรักษ์สัตว์ป่า และสภาพป่าในบริเวณใกล้เคียงให้อยู่ในสภาพดีด้วย” สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าช่องกล่ำบนก็เลยเกิดขึ้นมาในปี 2526 เพื่อเพาะพันธุ์สัตว์ป่าหายากและใกล้สูญพันธุ์  เป็นสถานีศึกษาและวิจัยสัตว์ป่า เป็นแหล่งให้ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสัตว์ป่า ภายในสถานีฯ จะแบ่งเป็นโซนเพาะเลี้ยงในธรรมชาติ และโซนพื้นที่เหมือนสวนสัตว์ย่อยๆ เปิดให้คนทั่วไปเข้าชม

                   โชคดีวันที่ฉันไป เจ้าหน้าที่ยังเปิดให้ดูนกเงือกในโซนหวงห้ามได้ เพราะยังไม่ใช่ฤดูทำรังวางไข่ ฉันเลยได้เห็นเจ้านกเงือกทั้งหลายอย่างใกล้ชิด ติดแค่กรงใหญ่ๆ ของพวกมันเท่านั้น 

                   แต่ถ้าใครไปช่วงนี้ คือระยะเดือนมกราคม-พฤษภาคม ซึ่งเป็นช่วงฤดูทำรังวางไข่ แม้จะไม่ได้เข้าไปใกล้บริเวณกรงที่จะปิดไม่ให้ใครไปรบกวน แต่เราจะมีโอกาสได้เห็นการทำรัง การวางไข่ ฟักไข่ การกินอยู่ของแม่นกระหว่างที่ขังตัวเองอยู่ในโพรงนาน 3-4 เดือน ผ่านกล้องวงจรปิดที่เจ้าหน้าที่ติดตั้งไว้เพื่อศึกษาพฤติกรรมของมัน ซึ่งจะเปิดให้ไปดูได้ทุกวัน ตลอดช่วงการวางไข่

                    และแม้ว่ามันจะไม่ใช่การเห็นในป่าในธรรมชาติ หากก็ยังดีกว่าที่เราจะไปตามรบกวนมันระหว่างการวางไข่ในธรรมชาติจริงๆ
   
หมายเหตุ : สอบถามเพิ่มเติม 08-1991-7759  
 
..................................
(ถิ่นไทยงาม : ตามรอยนกเงือก ที่สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าช่องกล่ำบน โดย...รื่อง/ภาพ : นพพร วิจิตร์วงษ์)