นกเด้าดินสวน | คมชัดลึก

                   นกเด้าดิน (Pipit) มีที่มาของชื่อจากพฤติกรรมการกระดกหางขึ้น-ลงตลอดเวลาเช่นเดียวกับนกเด้าลม (Wagtail) ญาติสนิทของพวกมัน แต่นกเด้าดินทุกชนิดล้วนเป็นนกขนาดเล็กสีน้ำตาลที่มีลวดลายกลมกลืนกับพื้นดินต่างจากนกเด้าลม การกระดกหางของนกเด้าดินและนกเด้าลมเป็นอากัปกิริยาที่บ่งบอกถึงอารมณ์ของนกได้ เช่น เมื่อตกใจหรือรู้สึกว่ามีภัยคุกคามนกเด้าดินส่วนใหญ่จะกระดกหางขึ้นสูงและถี่กว่าปกติ

                   ส่วนใหญ่เรามักพบนกเด้าดินอาศัยอยู่ตามทุ่งโล่งหรือพื่นที่ชุ่มน้ำที่มีวัชพืชขึ้นอยู่ประปราย มีเพียงชนิดเดียวที่เรียกได้ว่าเป็น“นกป่า”ได้อย่างเต็มปากเต็มคำคือ นกเด้าดินสวน (Olive-backed Pipit) เพราะมันเป็นนกเด้าดินเพียงชนิดเดียวในประเทศไทยที่พบได้ตามป่าหรือสวนที่มีไม้ยืนต้นหนาทึบ ชอบเดินหากินช้าๆตามร่มไม้โดยมีลำตัวขนานไปกับพื้นดินอย่างค่อยเป็นค่อยไป ไม่ค่อยวิ่งและไม่ยืนแอ่นตัวแบบนกเด้าดินทุ่ง มักอาศัยอยู่รวมกันเป็นฝูงเล็กๆ กระดกหางขึ้น-ลงถี่ๆ ตลอดเวลา แต่ยามตกใจจะบินขึ้นไปเกาะกิ่งไม้ เป็นพฤติกรรมที่ไม่พบในญาติชนิดอื่นๆของมันในเมืองไทยนอกจาก นกเด้าลมดง (Forest Wagtail) ซึ่งพบได้ในถิ่นอาศัยที่คล้ายกัน

                   นกเด้าดินสวนมีหางและขาสั้นเมื่อเทียบกับนกเด้าดินชนิดอื่นๆ แต่ก็มีสีสันคงตามแบบฉบับของนกเด้าดินส่วนใหญ่ คือท้องสีขาว หลังสีน้ำตาล รวมไปถึงลวดลายทั่วทั้งลำตัวที่ช่วยให้มันพรางตัวกับพื้นดินได้เป็นอย่างดี นกเด้าดินสวนมีลายที่อกเป็นจุดหนาๆสีดำ ตรงข้ามกับลายบนหลังซึ่งจางมาก แต่ลายจุดเหล่านี้จะหนาที่สุดที่อกและจะค่อยๆจางลงเรื่อยๆจนแทบมองไม่เห็นในบริเวณใต้ท้องและด้านข้างของลำตัว นอกจากนี้โทนสีของลำตัวด้านบนยังเป็นสีน้ำตาลอมเขียว มีลายขีดสีดำพาดตั้งแต่โคนปากไปจนเกือบถึงท้ายทอย มีแถบคิ้วสีขาวคั่นระหว่างขีดสีดำซึ่งยาวขนานกัน ทำให้ดูเหมือนมี “คิ้วสองชั้น” แต่บริเวณใกล้หัวตาเป็นสีน้ำตาลอ่อน

                   ในช่วงฤดูหนาวของทุกปี นกเด้าดินสวนจำนวนมากจะอพยพจากทางตอนเหนือของอินเดีย จีน ญี่ปุ่น มาอาศัยในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และทางตอนใต้ของอินเดีย สถานภาพในประเทศไทยเป็นนกอพยพนอกฤดูผสมพันธุ์ที่พบได้บ่อยทั่วประเทศ แต่ถือเป็นนกอพยพพลัดหลงที่หายากมากทางภาคใต้ มักเดินหากินแมลงขนาดเล็กหรือเมล็ดพืชตามพื้นที่มีกองใบไม้แห้ง เคยมีรายงานนกเด้าดินสวนอพยพพลัดหลงไปไกลถึงยุโรปตะวันตกและข้ามน้ำข้ามทะเลไปถึงอเมริกา มันจึงเป็นนก“หายากขั้นเทพ”ที่นักดูนกในประเทศเหล่านั้นต่างก็อยากเห็นตัว เรียกได้ว่าหากมีนกเด้าดินสวนหลงไปสักตัว จะกลายเป็นนกมหาชนที่นักดูนกทั้งประเทศแห่กันมาหาตัวกันเลยทีเดียว

......................................
(นกป่าสัปดาห์ละตัว : นกเด้าดินสวน)