อสม.เยาวชนศรีสะเกษ ต่อยอดความรู้'มะเร็งตับ'
อสม.เยาวชนศรีสะเกษ ต่อยอดความรู้'มะเร็งตับ' สู่ชุมชนบ้านเกิด โดย...มินตรา แก้วภูบาล
“ผมเข้าร่วมกิจกรรม อสม.เยาวชน เรียนรู้เท่าทัน ป้องกันมะเร็งตับเพราะตั้งใจว่าจะนำความรู้จากการเรียนมาเผยแพร่ให้ชาวบ้านมีความรู้อย่างถูกต้อง ไม่ว่าจะเป็นวิถีชีวิตของชาวบ้านตำบลบ้านโพธิ์เข้าใจว่าการนำมะนาว หรือเหล้าขาวมาปรุงกับเนื้อปลาดิบจะทำให้พยาธิตาย และอาหารก็สุก” ชาติชาย บุ้งทอง หรือ เชียง นักศึกษาชั้นปีที่ 3 คณะสาธารณสุขศาสตร์ วิทยาลัยเฉลิมกาญจนา จ.ศรีสะเกษ อาสาสมัคร (อสม.) "โครงการเรียนรู้เท่าทัน ป้องกันมะเร็งตับ" อธิบาย
"เรียนรู้เท่าทัน ป้องกันมะเร็งตับ” จึดขึ้นโดยมูลนิธิสถาบันมะเร็งแห่งชาติร่วมกับบริษัท ไบเออร์ไทย จำกัด ผนึกกำลังกับอาสาสมัคร อสม.เยาวชนลงพื้นที่เผยแพร่ความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับมะเร็งตับชนิดเซลล์ท่อน้ำดีและรณรงค์ให้ประชาชนรับประทานอาหารที่ปรุง "สุก" หลังพบมะเร็งตับในเพศชายอายุระหว่าง 40-60 ปี จำนวนมาก โดยเฉพาะภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่พบว่าที่สุดเป็นอันดับ 1 สาเหตุเกิดจากการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับ จากพฤติกรรมการรับประทานอาหารไม่ถูกต้อง
ช่วงระยะเวลา 2-3 ปีที่ผ่านมามีผู้ป่วยโรคมะเร็งตับประมาณ 2.3 หมื่นราย เสียชีวิต 1 หมื่นราย คิดเป็น 87% ของจำนวนผู้ป่วย มูลนิธิสถาบันมะเร็งแห่งชาติเล็งเห็นความสำคัญในการป้องกัน รักษา จึงจัดตั้งโครงการรณรงค์การเรียนรู้เท่าทัน ป้องกันมะเร็งตับและนำอาสาสมัคร อสม.เยาวชนมาเผยแพร่ความรู้ผ่านเด็กนักเรียนระดับประถมศึกษาเพื่อปลูกฝังนวัตกรรมการบริโภคที่ถูกต้องให้เด็กรุ่นใหม่ตั้งแต่เยาว์วัย
อาสาสมัครหนุ่ม เล่าว่า หน้าที่หลักของ อสม.เยาวชน คือมุ่งเน้นให้ความรู้เรื่องสุขศึกษา อธิบายสาเหตุอาการ การป้องกัน และปัจจัยเสี่ยงที่ก่อให้เกิดพยาธิใบไม้ในตับหรือมะเร็งตับชนิดเซลล์ท่อน้ำดี ยกตัวอย่างเช่น อาการของมะเร็งตับชนิดเซลล์ท่อน้ำดีเริ่มต้นจากการเบื่ออาหาร ท้องผูก และตามมาด้วยอ่อนเพลีย น้ำหนักลด ปวดหรือเสียดชายโครงด้านขวา ตัวเหลือง ตาเหลือง ท้องโต และมีผื่นขึ้นบริเวณนิ้วมือ นิ้วเท้า ส่วนกลุ่มเป้าหมายหลักประกอบไปด้วย 1.นักเรียนชั้น ป.1- ป.4 หรือเด็กที่มีอายุ 6-10 ปี เพราะเด็กสามารถเรียนรู้และเข้าใจได้อย่างรวดเร็ว 2.นักศึกษาคณะสาธารณสุขศาสตร์และคณะพยาบาลศาสตร์ และ3.ผู้ปกครองนักเรียนหรือประชาชนในชุมชน
"ผมชอบทำกิจกรรมเกี่ยวกับการลงพื้นที่ชุมชน เพราะการลงพื้นที่จะทำให้ผมได้ประสบการณ์มากกว่าการนั่งอยู่หน้าจอคอมพิวเตอร์หรือการหาข้อมูลจากเอกสารครับ" อาสาสมัครหนุ่มกล่าว
เช่นเดียวกับ มัตทิพา มหามาตย์ หรือจิ๊บจ้อย และ รุ่งนภา อุดมคำ หรือรุ่ง นักศึกษาชั้นปีที่ 3 เพื่อนคณะเดียวกับ เชียง อสม.เยาวชน เล่าว่า “ตอนแรกหนูคิดว่าชาวบ้านจะเชื่อได้อย่างไรในเมื่อหนูยังเรียนไม่จบ แต่เมื่อเริ่มดำเนินโครงการลงพื้นที่ 3 ครั้ง ผลตอบรับกลับดีมาก ชาวบ้านส่วนใหญ่เชื่อในความรู้ที่หนูเผยแพร่และยินดีที่จะปฏิบัติตาม หนูดีใจมากค่ะที่ได้เข้าร่วมโครงการนี้เพราะได้นำความรู้ที่เรามีมาเผยแพร่และเป็นประโยชน์ให้แก่ชาวบ้าน”
อสม.เยาวชนทั้ง 2 เล่าต่อว่า สื่อที่นำเสนอจะเน้นการผลิตสื่อนวัตกรรมเกี่ยวกับมะเร็งตับชนิดเซลล์ท่อน้ำดี เน้นความทันสมัยไม่ว่าจะเป็นหนังสือการ์ตูน เพลง การเล่นเกมสอดแทรกความรู้ต่างๆ และจัดทำภาพยนตร์สั้น นอกจากการประชาสัมพันธ์ให้แก่กลุ่มเป้าหมายแล้ว สมาชิก อสม.เยาวชนยังเผยแพร่ความรู้ให้แก่คนในครอบครัว เพราะต้องการให้สมาชิกภายในครอบครัวของตนเองมีความสุข กินดี อยู่ดี ไม่มีโรคภัย
นพ.ธีรวุฒิ คูหะเปรมะ ประธานมูลนิธิสถาบันมะเร็งแห่งชาติ เผยว่า มะเร็งตับพบมากในคนไทยมี 2 ชนิดคือ 1.มะเร็งตับชนิดเซลล์ตับ เกิดจากไวรัสตับอักเสบ B และ C และสารอัลฟาท็อกซินในเชื้อราบางชนิดที่ขึ้นบนถั่วลิสง ข้าวโพด พริกแห้ง เป็นต้น 2.มะเร็งตับชนิดเซลล์ท่อน้ำดี เกิดจากพยาธิใบไม้ตับ สาเหตุหลักของการเกิดโรคมะเร็งตับชนิดเซลล์ท่อน้ำดีเกิดจากพยาธิใบไม้ตับ ซึ่งอยู่ในปลาน้ำจืดมีเกล็ด เช่น ปลาตะเพียนทราย ปลาสร้อยนกเขา และเกิดจากสารไนโตรซามีน เป็นสารก่อมะเร็งพบในอาหารประเภทโปรตีนหมัก เช่น ปลาร้า ปลาส้ม แหนม เป็นต้น
ด้าน กฤษฎี ภัททิยไพบูลย์ อาจารย์ที่ปรึกษาโครงการเรียนรู้เท่าทัน ป้องกันมะเร็งตับ วิทยาลัยเฉลิมกาญจนา จ.ศรีสะเกษ กล่าวว่า “รู้สึกดีใจและประทับใจมากที่นักศึกษาในวิทยาลัยได้นำความรู้จากการเข้าอบรมที่มูลนิธิสถาบันมะเร็งมาต่อยอดได้ หลังจากทางวิทยาลัยได้เริ่มดำเนินโครงการเราได้ติดตามผลจากการร่วมมือกับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) สุ่มตรวจหาพยาธิใบไม้ตับซึ่งเป็นสาเหตุที่ก่อให้เกิดมะเร็งชนิดเซลล์ท่อน้ำดี พบว่าจำนวนของประชากรที่มีพยาธิใบไม้มีจำนวนลดลง ถือว่าโครงการของเราประสบความสำเร็จกว่า 80%
............................................
(อสม.เยาวชนศรีสะเกษ ต่อยอดความรู้'มะเร็งตับ' สู่ชุมชนบ้านเกิด โดย...มินตรา แก้วภูบาล )