'กระเป๋าใบเตยหนาม' บ้านบาโง | คมชัดลึก

                ต้นเตยหนามเป็นพืชชนิดหนึ่งที่ขึ้นอยู่ทั่วไปตามท้องไร่นาและที่สำคัญสามารถขยายพันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว จึงไม่แปลกใจที่หลายพื้นที่มักเลือกให้ต้นเตยหนามไปอยู่ในหมวดของวัชพืชที่ต้องกำจัดตัดทิ้ง แต่สำหรับชาวบ้านในพื้นที่บ้านบาโง ต.กายูคละ อ.แว้ง จ.นราธิวาส กลับเห็นคุณค่าของต้นเตยหนามและยกให้เป็นวัตถุดิบสำคัญที่นำมาเพิ่มมูลค่าสร้างรายได้ให้กลุ่มแม่บ้านในพื้นที่ได้อย่างเป็นกอบเป็นกำอย่างไม่น่าเชื่อ

                โดยมีแรงขับเคลื่อนหลักจาก "กาย๊ะ สีสตางค์" หรือ "ก๊ะย๊ะ" ประธานกลุ่มจักสานใบเตยหนามบ้านบาโง ที่เป็นหัวเรี่ยวหัวแรงสำคัญในการชักชวนกลุ่มสตรีในพื้นที่มารวมตัวหารายได้เสริมจากการแปรรูปใบเตยหนามผลิตเป็นกระเป๋าหลากหลายรูปแบบ ที่ปัจจุบันได้รับการยกย่องให้เป็นสินค้าจากภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางถึงขนาดที่ว่าครั้งใดที่จังหวัดชายแดนภาคใต้จัดงานแสดงสินค้าผลิตภัณฑ์ชุมชน หรือโอท็อปไม่ว่าจะพื้นที่ใดก็ตามมักจะมีชื่อของกลุ่มจักสานใบเตยนามบ้านบาโงติดในทำเนียบผู้ประกอบการที่เข้าร่วมงานแสดงสินค้าอยู่เสมอๆ

                 ก๊ะย๊ะ เล่าว่ากว่าจะมารวมตัวเป็นกลุ่มสมาชิกที่ปัจจุบันมาสมาชิก 15 คนได้ไม่ใช่เรื่องง่ายนักสำหรับกลุ่มสตรีในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ เนื่องจากมีข้อจำกัดเกี่ยวกับความไม่ปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินจากผลกระทบของเหตุการณ์ความรุนแรงตามที่ปรากฏอยู่บ่อยครั้ง ประกอบกับด้วยวิถีชีวิตของคนในท้องถิ่นที่ประกอบอาชีพทำไร่ ทำสวนยางพาราเป็นทุนเดิม ทำให้ไม่มีเวลามากนักที่จะนัดพบรวมตัวทำกิจกรรม

                กระทั่งเกิดแนวคิดนำใบเตยหนามมาแปรสภาพจากเครื่องจักสานที่ส่วนใหญ่นำมาสานทำเสื่อและของใช้ภายในบ้านซึ่งเป็นชิ้นงานที่เห็นได้ทั่วไปในพื้นที่ให้เป็นผลิตภัณฑ์หรือชิ้นงานที่มีมูลค่าสร้างรายได้ให้ครอบครัวโดยไม่ต้องลงทุนมากมาย จนในที่สุดตัดสินใจทดลองนำมาผลิตเป็นสินค้าชนิดต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นเสื่อ กระเป๋า หมวก กล่องใส่ทิชชูและของที่ระลึกต่างๆ ฯลฯ จนท้ายที่สุดได้ค้นพบว่าใบเตยมีคุณสมบัติเส้นใยเหนียวนุ่มเหมาะแก่การนำมาถักสานเป็นผลิตภัณฑ์ โดยเฉพาะในรูปแบบของกระเป๋าสามารถทำออกมาได้ดีที่สุด

                "ทุกชิ้นงานที่ผลิตออกมาล้วนเป็นงานแฮนเมด 100% ปัจจุบันเราผลิตกระเป๋าเพียงอย่างเดียวเฉลี่ยประมาณ 30-50 ชิ้นต่อเดือน โดยมีราคาตั้งแต่ 400-1,000 บาทขึ้นอยู่กับความยากง่ายของรูปแบบและลวดลายของกระเป๋าซึ่งมีให้เลือก 4 แบบหลัก คือกระเป๋าทรงกลม ยาวเหลี่ยมและทรงรี โดยเฉพาะกระเป๋าทรงรีที่กำลังได้รับความนิยมจากกลุ่มสตรีวัยทำงานทั่วไป" ก๊ะย๊ะ กล่าว

                จากการลองผิดลองถูกอยู่ประมาณ 1ปี ทำให้ได้เรียนรู้ขั้นตอนกระบวนการผลิตและการจัดระบบการทำงานไปด้วยในตัว ปัจจุบัน "ก๊ะย๊ะ" จึงมีการแบ่งระบบการทำงานออกเป็น 4 ขั้นตอน คือ แผนกตัดต้นเตย แผนกจักสาร แผนกตัดเย็บ และแผนกจัดจำหน่าย ทำให้การทำงานภายใต้สมาชิกเพียง 15 คนสามารถผลิตชิ้นงานออกมาได้เร็วและมีประสิทธิภาพครบครัน

                ประธานกลุ่มจักสานกล่าวอีกว่า สำหรับการผลิตกระเป๋านั้น ทุกขั้นตอนล้วนต้องอาศัยการทำงานที่ใช้ฝีมือล้วนๆ โชคดีที่วัตถุดิบหลักในการผลิตมีอยู่ในท้องถิ่นจึงไม่ต้องลงทุนหาซื้อให้สิ้นเปลืองต้นทุน แต่อาจต้องร่วมกันลงแรงมากหน่อย โดยเฉพาะในขั้นตอนการผลิตที่กว่าจะนำใบเตยหนามมาแปรรูปได้ต้องใช้เวลานานนับสัปดาห์ซึ่งนับเป็นขั้นตอนที่ยุ่งยากที่สุด เริ่มจากการตัดใบเตยหนามมาขูดเอาหนามออก จากนั้นนำมาต้ม ตากแดด แช่น้ำทิ้งไว้ประมาณ 2 คืนก่อนนำไปตากแดดต่อจนแห้งก่อนนำไปรูดให้แบน ผิวเรียบและนิ่ม เสร็จขั้นตอนนี้แล้วต้องนำไปย้อมสีตามความต้องการ จากนั้นเข้าสู่ขั้นตอนการเต็ดเย็บตามแบบที่ตลาดต้องการ

                "ผลิตภัณฑ์จักสานจากใบเตยหนามเป็นงานที่ต้องทำด้วยใจรัก เพราะทุกขั้นตอนต้องอาศัยฝีมือการจักสานที่ประณีตเพื่อให้ได้ลวดลายที่สวยงาม และที่สำคัญสีสันต้องเป็นธรรมชาติสมราคางานฝีมือแบบ 100%" ประธานกลุ่มกล่าวและว่า หากสนใจผลิตภัณฑ์ฝีมือชาวบ้านติดต่อได้ที่ 08-1969-4216 "ก๊ะย๊ะ" ยินดีให้บริการ

---------------------------------
('กระเป๋าใบเตยหนาม' บ้านบาโง จากวัชพืชไร้ค่าสู่ผลิตภัณฑ์ดัง โดย...สุพิชฌาย์ รัตนะ)