สะบ้ามอญ'เจ็ดริ้ว'
หัวใจไทย : สะบ้ามอญเจ็ดริ้ว โดย...นายทศพล กันทะวงค์ ปชส.วธ.
นับเป็นความโชคดีที่มีโอกาสร่วมสัมผัสบรรยากาศอันเปี่ยมล้นไปด้วยความหลากหลายทางวัฒนธรรมดั้งเดิมของชาวไทยเชื้อสายรามัญ ที่อาศัยอยู่ใน ต.เจ็ดริ้ว อ.บ้านแพ้ว จ.สมุทรสาคร ได้ร่วมใจกันจัดงาน “เล่นสะบ้า ร้องทะแย แลเจ็ดริ้ว” เป็นงานส่งเสริมการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม โดยสืบทอดมาอย่างยาวนานกับความหลากหลายทางชาติพันธุ์ที่อยู่ร่วมกันอย่างสันติ
ซึ่งบรรยากาศภายในงานครั้งนี้ สังเกตได้ว่าทุกคนมีใบหน้ายิ้มแย้มแจ่มใส มองเห็นเด็กตัวน้อยๆ แต่งชุดรามัญนั่งอ่านนิทานมอญอย่างสนุกสนาน รวมถึงการแสดงมอญรำกระทบไม้ระหว่างหนุ่มสาว และการร้องทะแยมอญที่แสดงถึงความเป็นเอกลักษณ์ในด้านภาษา อีกทั้งกิจกรรมทางวัฒนธรรมอีกมากมาย
ขณะที่วันนี้ยังมีอีกกิจกรรมหนึ่งซึ่งถือเป็นวัฒนธรรมการละเล่นที่ชาวเจ็ดริ้วร่วมกันอนุรักษ์มาอย่างช้านาน การละเล่นดังกล่าวเรียกว่า “สะบ้า” ที่นิยมเล่นกันในช่วงสงกรานต์ แบ่งออก 2 ชนิด คือ สะบ้าทอยและสะบ้าบ่อน
แต่เดิมใน ต.เจ็ดริ้ว นั้นมักเล่นสะบ้าบ่อนเป็นส่วนใหญ่ โดยชาวบ้านจะนัดและตกลงกันว่าหากเล่นที่บ้านของผู้ใดจะให้ผู้นั้นเป็นเจ้าของบ่อน ส่วนชาวบ้านคนอื่นๆ ก็จะช่วยกันออกเงินคนละ 5 บาทบ้าง 10 บาทบ้างหรือตามกำลัง เพื่อเป็นเงินกองกลางให้แก่เจ้าของบ่อนสำหรับตกแต่งบ่อน เช่น การประดับธงราว ลูกมะหวดแขวนประดับ ตลอดจนเป็นค่าข้าวต้มเลี้ยงคนที่มาเล่นสะบ้า
ซึ่งเมื่อก่อนนั้นการเล่นสะบ้านิยมเล่นในหมู่หนุ่มสาว เพื่อทำความรู้จักกันหลังจากเสร็จงานในตอนกลางวัน ครั้นถึงเวลาค่ำจะมีการนัดเล่นบริเวณลานบ้านของคนที่เป็นเจ้าของบ่อนพร้อมกับแบ่งผู้เล่นชายหญิงเป็นคู่เท่ากัน โดยใช้ลูกสะบ้าทอยไปยังแป้นที่มีหญิงคู่ของตนนั่ง ถ้าทอยผิดฝ่ายหญิงจะยึดลูกสะบ้าไว้ต่อรองให้ฝ่ายชายทำในสิ่งที่ฝ่ายหญิงต้องการ เช่น การร้องเพลง เป็นต้น
ส่วนการเล่นสะบ้าทอย เป็นการเล่นสะบ้าอีกอย่างหนึ่งโดยกำหนดสถานที่เป็นพื้นโล่ง แบ่งผู้เล่นออกเป็น 2 ฝ่าย ผลัดกันทอยลูกสะบ้าให้โดนเป้าออกจากจุดที่ตั้งจนหมด ฝ่ายใดทอยได้หมดก่อน จะเป็นฝ่ายชนะและจะได้รับรางวัลตามที่กำหนด
ปัจจุบันนี้การเล่นสะบ้าไม่มีการเล่นเป็นประจำทุกปีเหมือนแต่ก่อน อาจจะด้วยเหตุผลที่ว่าสภาพของสังคมเปลี่ยนแปลงไปหรือคนหนุ่มสาวสมัยนี้มีสิ่งบันเทิงต่างๆ หรือมหรสพอื่นๆ เช่นการดูหนัง ฟังเพลง ตลอดจนภูมิปัญญาด้านนี้อยู่ในวัยที่ชรามากขึ้น จึงทำให้การเล่นสะบ้านั้นลดน้อยลงตามลำดับ
แต่ถึงอย่างไรก็ตามการเล่นสะบ้าของชาวตำบลเจ็ดริ้ว ยังมีผู้นำชุมชนบางส่วนอนุรักษ์ไว้ และจัดให้มีการเล่นสะบ้าเพื่อการอนุรักษ์และให้ลูกหลานชาวไทยรามัญได้ชม และรู้จักการเล่นสะบ้าสืบต่อไป
ภาพที่เห็นในวันนี้สามารถพิสูจน์ให้ใครหลายๆ คนรู้ว่าชาวไทยเชื่อสายรามัญใน ต.เจ็ดริ้ว แห่งนี้ มีหัวใจที่ต้องการสืบสานวัฒนธรรมประเพณีวิถีชีวิตที่งดงามของตนเองอย่างแท้จริง