นกจับแมลงคอน้ำตาลแดง | คมชัดลึก

          สัปดาห์ที่ผ่านมาเราได้ทำความรู้จักกับนกกินแมลง (Babbler) กันไปแล้ว คราวนี้เป็นทีของนกจับแมลง (Flycatcher) บ้าง คงไม่แปลกหากนักดูนกหลายคนจะเรียกชื่อไทยของนกสองกลุ่มนี้สลับกันไปมา แล้วนกกินแมลงกับนกจับแมลงต่างกันอย่างไรกันเล่า? ทั้งสองกลุ่มต่างก็เป็นนกขนาดเล็กที่มีแมลงเป็นอาหารหลักเหมือนกัน มีความหลากหลายเป็นอันดับต้นๆ ของนกในเมืองไทย ชื่อไทยนั้นบ่งบอกถึง “วิธีการล่า” ที่แตกต่างกันของพวกมัน

          นกจับแมลงส่วนใหญ่เกาะกิ่งไม้โดยมีลำตัวตั้งตรง มีกลยุทธ์ที่ตรงตามชื่อ flycatcher คือมันจะหาทำเลเหมาะๆ สำหรับเกาะนิ่งๆ เพื่อมองหาแมลง จากนั้นจึงบินออกไปโฉบแล้วกลับมาเกาะที่เดิมเพื่อจัดการกับเหยื่อ มักหากินแบบโดดเดี่ยว แต่บางครั้งบางคราวอาจพบเป็นคู่ มีบ้างที่ชอบตาม bird wave เพื่อรอจับแมลงที่หนีจากที่ซ่อนจากการบุกทะลวงของเวฟ ซึ่งฝูงนกเหล่านี้ก็มักมีหัวเรือใหญ่เป็นนกกินแมลงนั่นเอง

          นกกินแมลงส่วนใหญ่หากินเป็นฝูงหรือเป็นกลุ่มเล็กๆ เกาะกิ่งไม้โดยมีลำตัวค่อนข้างขนานกับพื้น หากินโดยการ glean ซึ่งหมายถึงการจิกกินแมลงที่หลบซ่อนตามใบไม้หรือซอกหลืบต่างๆ ไปเรื่อยๆ ฝูงนกกินแมลงดึงดูดให้นกอื่นๆ ติดสอยห้อยตามเป็น bird wave เพื่อรอจับแมลงที่หนีตายและเพื่อความปลอดภัยจากสัตว์ผู้ล่า

          นกจับแมลงคอน้ำตาลแดง (Hill Blue Flycatcher) เป็นนกประจำสัปดาห์นี้ ชื่อวิทยาศาสตร์ของมันถูกตั้งชื่อเป็นเกียรติแก่นักปักษีวิทยา โทมัส ฮอร์สฟิลด์ (Thomas Horsfield) เช่นเดียวกับนกกินแมลงกระหม่อมแดงของสัปดาห์ที่แล้ว นอกจากนี้ยังถูกบรรยายไว้ในปีเดียวกันอีกด้วย

          นกจับแมลงชนิดนี้เป็นนกประจำถิ่นที่พบได้บ่อยตามป่าดิบแถบเชิงเขา ไปจนถึงป่าและชายป่าทุกประเภทในระดับความสูงที่เพื่อนพ้องในสกุลเดียวกันไปไม่ถึง ในฤดูหนาวนกบางตัวจะอพยพลงมาหากินในที่ราบด้วย

          แม้จะมีชื่อไทยว่านกจับแมลงคอน้ำตาลแดง แต่จริงๆ แล้วคอนกชนิดนี้สีส้มเข้มมากกว่า ส่วนลักษณะอื่นๆ ก็เป็นไปตามแบบฉบับของนกจับแมลงสกุล Cyornis คือตัวผู้มีลำตัวด้านบนสีน้ำเงินเข้ม ส่วนตัวเมียสีน้ำตาล มีสีส้มตั้งแต่คางไล่ยาวลงมาจนเป็นสีขาวที่ท้อง แต่บางตัวอาจมีสีส้มลากยาวลงมาเกือบถึงก้น

          ปัจจุบันนกจับแมลงคอน้ำตาลแดงถูกแยกออกเป็นสองชนิด โดยแยกประชากรที่ข้างลำตัวมีสีส้มเข้ม ที่มีรายงานเฉพาะช่วงฤดูหนาวในภาคใต้ ออกมาเป็น Large Blue Flycatcher ที่จริงๆ แล้วมีขนาดตัวพอๆ กัน เพียงแต่ปากใหญ่และงุ้มกว่า แต่ใช้ชื่อนี้เพราะชื่อ Large-billed Blue Flycatcher นั้นถูกจับจองไปแล้ว

นกจับแมลงคอน้ำตาลแดง 

ชื่ออังกฤษ Hill Blue Flycatcher 
ชื่อวิทยาศาสตร์ Cyornis banyumas (Horsfield, 1821) 
วงศ์ (Family) Timaliidae (วงศ์นกกินแมลง) 
อันดับ (Order) Passeriformes (อันดับนกเกาะคอน)