ถ่านใบไม้:สุรัตน์ อัตตะ | คมชัดลึก

          ภารกิจของสมาชิกกองอาสารักษาดินแดน (อส.) กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย ในพื้นที่พักพิงชั่วคราวผู้หนีภัยการสู้รบ "บ้านใหม่ในสอย" ต.ปางหมู อ.เมือง จ.แม่ฮ่องสอน ไม่เพียงเฉพาะการดูแลรักษาความปลอดภัยเท่านั้น แต่ยังทำหน้าที่สร้างงานสร้างอาชีพติดตัวให้แก่กลุ่มคนเหล่านี้เพื่อประโยชน์แก่ตัวเขาในวันข้างหน้า เมื่อต้องอำลาจากพื้นที่พักพิงแห่งนี้ไปอยู่ที่อื่น
 
          การผลิตถ่านจากเศษวัสดุเหลือใช้ จึงเป็นอีกภารกิจของ อส.ที่เข้ามาเสริมภารกิจหลักในเรื่องการรักษาความปลอดภัย โดยนำแนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียงมาปรับใช้ ภายใต้การนำของปลัดอำเภอคนเก่ง "วชิระ โชติรสเศรณี" ปฏิบัติหน้าที่หัวหน้าพื้นที่พักพิงชั่วคราวผู้หนีภัยการสู้รบบ้านใหม่ในสอย ซึ่งเป็นการต่อยอดจากภูมิปัญญาของปราชญ์ชาวบ้านที่ชื่อ "เดวิด ซอวาร์" หนึ่งในผู้หนีภัยจากการสู้รบในพื้นที่พักพิงชั่วคราวแห่งนี้ที่ปัจจุบันเดินทางไปยังประเทศที่สามเรียบร้อยแล้ว
 
          "เริ่มต้นจากว่าถ่านที่องค์กร TBBC เข้ามาช่วยเหลือ มาแจกมีปริมาณไม่พอ แต่ความจริงในแต่ละวันวันต้องหุงข้าว ต้มน้ำ ใช้ไฟอยู่ตลอดเวลา มากกว่าปริมาณถ่านที่แจกให้ จึงเป็นเหตุให้ผู้ลี้ภัยต้องไปลักลอบตัดไม้บริเวณป่าใกล้เคียงมาทำฟืน เราจึงได้พูดคุยกับคณะกรรมการของศูนย์ โดยเฉพาะ เดวิด ซอวา ช่วยเราคิด แกบอกว่ามันมีวัสดุเหลือใช้ในพื้นที่พักพิง เช่นกระดาษ เศษไม้ใบหญ้า อีกอย่างทุกปีเรามีปัญหาเรื่องไฟป่าต้องมาทำแนวกันไฟ ทำไมเราไม่เอาใบไม้แห้งเหล่านี้มาแปรรูปเป็นถ่านหุงต้ม เมื่อครั้งที่อยู่รัฐคะยาในพม่า แกก็ทำแบบนี้" วชิระ โชติรสเศรณี ปลัดอำเภอคนเก่ง ย้อนที่มา
 
          เขาอธิบายถึงขั้นตอนการผลิต โดยเริ่มจากนำกระดาษ เศษใบไม้ใบหญ้าแห้ง มาตำให้ละเอียดเติมน้ำลงไปแล้วหมักไว้ประมาณ 3-4 วันเพื่อให้ไฟเบอร์อ่อนลง จากนั้นนำมาผสมกับผงถ่านแล้วก็คลุกเคล้าให้เข้ากันแล้วนำมาใส่บล็อกที่เตรียมไว้บีบอัดให้แน่น ก่อนนำมาผึ่งแดดตากให้แห้งแล้วจึงนำไปใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับการหุงต้มต่อไป ส่วนบล็อกบีบอัดก้อนถ่านก็ประดิษฐ์ขึ้นมาเอง จากไม้และท่อพีวีซี โดยเดวิด ซอวา
 
          "โดยเฉพาะใบกล้วย ใบไผ่แห้ง ถือเป็นวัตถุดิบที่ให้คุณภาพถ่านดีกว่าใบไม้ชนิดอื่นมาก แต่ปัญหาคือการตำให้ละเอียดค่อยข้างยาก ต้องใช้เวลานาน และเป็นวัตถุดิบที่หาง่ายมีอยู่ในจำนวนมากในพื้นที่ ปัจจุบันมีกำลังการผลิตอยู่ที่ 500-600 ก้อนต่อวัน ถ่านที่ได้ก็จะนำไปแจกจ่ายให้แก่ผู้หนีภัยที่อาศัยอยู่ในพื้นที่พักพิง งานหนักที่สุดตอนนี้คืองานที่เปลี่ยนใบไม้ให้กลายเป็นผงถ่าน ซึ่งยากมาก ต้องใช้แรงงานหนักมาก ตอนนี้กำลังหาเครื่องมือมาตำใบไม้หรือเศษกระดาษเหล่านี้ให้เปลี่ยนเป็นผงได้เพื่อง่ายต่อการหมักกับผงถ่าน" 
 
          วชิระเปิดเผยต่อว่า สำหรับถ่านที่ได้จะมีลีกษณะเป็นทรงกลมมีรูอยู่ตรงกลาง เมื่อนำไปใช้เป็นเชื้อเพลิงหุงต้มจะต้องให้วางให้ตั้งเพื่อจะได้ให้ความร้อนออกมาเต็มที่ แต่หากวางในแนวนอนความร้อนที่ออกมาจะเป็นลักษณะของรังสีมากกว่าไม่ใช่ความร้อนโดยตรง ซึ่งปัญหาตอนนี้ต้องหาทางทำขนาดก้อนถ่านให้เล็กลง พอดีกับการใช้งาน ซึ่งขณะนี้ได้มีการหารือกับนักวิจัยของ TBBC (THAI BURMESE BORDER CONSORTIUM) เพื่อผลิตถ่านให้มีศักยภาพสูงขึ้นจะได้ผลิตเพื่อจำหน่ายต่อไป 
 
          "ถ่านนี้เขาเป็นคนทำแล้วก็นำไปแจกจ่ายให้แก่คนในกลุ่มของเขาเอง จึงอยากให้เขาทำกันเยอะๆ เพื่อลดปัญหาไฟป่าและนำวัสดุเหลือใช้ในพื้นที่พักพิงมาใช้ให้เป็นประโยชน์และเป็นถ่านสำหรับการจำหน่ายต่อไปได้ ตอนนี้ทำเพื่อใช้ แต่ยังไม่พอ ปัจจุบันเป็นแค่การฝึกอาชีพ ทำกันทุกวัน มีคนสมัครเข้ามาเรียน ตอนนี้จะมุ่งฝึกอบรมให้การศึกษาแก่เด็กๆ ด้วย" หัวหน้าพื้นที่พักพิงชั่วคราวบ้านใหม่ในสอยแจงรายละเอียด  
 
          ผลิตภัณฑ์ถ่านจากเศษวัสดุเหลือใช้ภายในพื้นที่พักพิงชั่วคราวบ้านใหม่ในสอย นอกจากผลิตเพื่อใช้ประโยชน์ร่วมกันภายในพื้นที่พักพิงแห่งนี้แล้ว ยังเป็นการสร้างงาน สร้างอาชีพให้แก่ผู้หนีภัยการสู้รบเพื่อจะได้มีอาชีพติดตัว ก่อนจะเดินทางไปอยู่ในพื้นที่แห่งใหม่ไม่ว่าจะกลับภูมิลำเนาหรือเดินทางไปยังประเทศที่สาม หรือจนกว่าพื้นที่พักพิงแห่งนี้จะปิดตัวลง