ถิ่นไทยงาม-ยุวทูตสิ่งแวดล้อมมัคคุเทศก์น้อยมาบตาพุด | คมชัดลึก

         หรือ ปตท.เออาร์ แต่วันนี้ที่อยู่รายรอบปตท.เออาร์ กำลังหันมารวมกลุ่มกันรับมือกับปัญหา และฟื้นฟูพัฒนาพื้นที่ทำมาหากินของตัวเอง  ซึ่งส่วนใหญ่ยังชีพด้วยการทำประมงขนาดเล็ก ทั้งเลี้ยงหอย ปู ปลา 

          คลองชากหมาก คลองขุดระบายน้ำจากโรงงาน ที่อยู่ข้างนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด ด้านหลังโรงงาน ปตท.เออาร์ เป็นตัวอย่างที่ดีของการพัฒนาระบบนิเวศของพื้นที่ไปสู่ความยั่งยืนในอนาคต จากเดิมที่ก่อนหน้านี้ 6 ปี พื้นที่รอบๆ โรงงานว่างเปล่า และยังเคยมีปัญหาจากตะกอนดินเลน รวมถึงคราบน้ำมันที่รั่วไหล และน้ำเสียที่ระบายลงคลอง ไหลลงสู่ปากคลองชากหมาก สู่อ่าวประดู่ หาดตากวน แต่สภาพแวดล้อมวันนี้ดีขึ้น โดยมี ยุวทูตสิ่งแวดล้อม ที่เป็นเด็กๆ ในโรงเรียนที่อยู่ทั้งในมาบตาพุด และในพื้นที่ตากวน เป็นเรี่ยวแรงสำคัญในการพลิกฟื้นระบบนิเวศ

          จากหลักสูตรในห้องเรียนชีววิทยา ปรับมาสู่สถานที่จริง ภายใต้การนำของ อ.ไชยนิเวศน์ ยิ้มขาว อาจารย์ที่ปรึกษาโครงการสำรวจและพัฒนาระบบนิเวศป่าชายเลนคลองชากหมาก ที่หันมาเอาใจใส่อย่างยิ่งจัง และให้น้องๆ นักเรียนๆ รุ่นต่างๆ เข้ามามีส่วนร่วมในการคิดค้น ไม่ว่าจะเป็นการศึกษาต้นโกงกาง นอกจากปลูกแล้วยังคอยติดตามการเติบโต ดูไปถึงสิ่งมีชีวิตที่มีเพิ่มขึ้นหรือลดลง รวมไปถึงการผลิตปุ๋ยชีวภาพ ที่น้องๆ จะดูว่า ส่วนผสมขนาดไหนจะเหมาะกับต้นโกงกางในแถบนั้น  แถมในวันหยุดหรือวันที่มีคนมาดูสถานที่ น้องๆ เหล่านี้ก็จะมาเป็นมัคคุเทศก์คอยอธิบาย รวมถึงสาธิตให้ดูกันทีเดียว

          อ.ไชยนิเวศน์เล่าให้ฟังระหว่างที่พูดคุยกัน ซึ่งการดำเนินโครงการพัฒนาระบบนิเวศนี้เคยส่งเข้าประกวดร่วมกับหน่วยงานประมงในพื้นที่ และได้รับรางวัลประมงต้นแบบดีเด่นปี 2553 มาแล้ว

         "เมื่อก่อนที่มีคราบน้ำมันรั่วไหล มีเรื่องดินตะกอนทับถม ซึ่งจะต้องเอาตะกอนออก ก็จะไปเป็นปัญหาอีกที่ปากอ่าวแทน เราก็เลยคิดค้นหาพันธุ์ต้นโกงกางมาปลูก จนเดี๋ยวนี้เราเพาะได้เอง เพราะเหมาะสมและเติบโตได้ดีในพื้นที่นี้ และเรายังทำไปเรื่อย จนถึงปลูกปะการังที่เกาะสะเก็ด ไม่ไกลจากอ่าวประดู่ ปลูกแรกๆ ก็ตายหมด ก็พยายามทดลองพัฒนาหาพันธุ์ที่ปลูกแล้วเหมาะสมกับพื้นที่ต่อไปเพราะปะการังธรรมชาติยังตายเลย" 

          หนูๆ มาจากไหน??

          ยุวทูตสิ่งแวดล้อมเหล่านี้ หลายคนมาจากต่างจังหวัด ตามพ่อแม่ที่มาขายแรงงาน ในนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด แต่เมื่อมาอยู่นานเข้าก็เกิดความรักหวงแหนพื้นที่ จนอยากเข้ามามีส่วนร่วมในโครงการพัฒนาระบบนิเวศทางชีวภาพและกายภาพ

          น้องเจน ย้ายตามแม่มาจาก จังหวัดชัยภูมิ ปัจจุบันเรียนอยู่ชั้น ม.3 โรงเรียนมาบตาพุดพันพิทยาคาร เล่าว่า มาอยู่ที่มาบตาพุดได้ 4 ปี จากที่เคยเข้าร่วมโครงการปลูกป่าโกงกางวันแม่ มีวิทยากรมาสอน มาบอก ก็เลยสนใจและเข้ามาร่วมในโครงการยุวทูตสิ่งแวดล้อมนี้ เพราะมาอยู่ที่นี่ มีโรงงานอุตสาหกรรมเยอะ ก็อยากให้มีอากาศที่ดีปลอดสารพิษบ้าง พอเข้ามาทำก็ได้ความรู้ด้วย ได้อนุรักษ์ธรรมชาติในบริเวณที่เราอยู่  และก็จะถ่ายทอดสู่น้องๆ รุ่นต่อๆ ไป 

          การทำงานของยุวฑูตสิ่งแวดล้อมนี้ ไม่ใช่มีเพียงจากโรงเรียนมาบตาพุดพันพิทยาคาร หากแต่ยังมีน้องๆ จากโรงเรียนวัดตากวน และโรงเรียนระยองวิทยาคมนิคมอุตสาหกรรม  ที่เป็นรุ่นเล็ก แต่ก็ถือเป็นคนในพื้นที่โดยตรงที่มาทำงานร่วมกัน และจะเป็นกำลังสำคัญในการดูแลระบบนิเวศน์ของตนเองได้อย่างยั่งยืนในอนาคต

          น้องพลอย ชั้น ป.6 จากโรงเรียนวัดตากวน ซึ่งเป็นลูกหลานชาวประมงในพื้นที่ บอกว่า คุณครูพามาร่วมกิจกรรม ก็สนใจ สนุก ตื่นเต้น ได้ความรู้ด้วย และก็จะต้องร่วมกันดูแลพื้นที่ของตัวเอง

          จากการร่วมแรงร่วมใจของนักเรียน ยุวทูตสิ่งแวดล้อม และกลุ่มโรงงานบริเวณนั้น ทำให้สภาพแวดล้อมบริเวณคลองชากหมากดีขึ้น มีต้นโกงเกงขึ้นสองฝั่งคลองแล้วประมาณ 20 % มีต้นปีบขึ้น มีสัตว์ทะเลมาอาศัยอยู่ อาทิ ปูก้ามดาบ และปลาตีน บ่งบอกได้ว่า ระบบนิเวศที่นี่พลิกฟื้นกลับมามีชีวิตชีวา ขณะที่การทำหน้าที่ของยุวทูตสิ่งแวดล้อมยังดำเนินต่อไป จากรุ่นสู่รุ่น