วันนี้คุณสังเกตอุจจาระของคุณแล้วรึยัง
นับวันบ้านเราจะมีผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่เพิ่มมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง จากสถิติของสถาบันมะเร็งแห่งชาติพบว่า มะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักปัจจุบันพบมากเป็นอันดับสามในเพศชายและอันดับห้าในเพศหญิง จากเดิมที่ไม่เคยติดอยู่ในห้าอันดับแรก
หลายคนคงสงสัยว่าทำไมมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักจึงเพิ่มมากขึ้น คำตอบคือพฤติกรรมการบริโภคของคนไทยที่เปลี่ยนไปจากเดิม หันไปนิยมอาหารขยะประเภทฟาสต์ฟู้ดกันมากขึ้น เป็นที่ยอมรับกันในทางการแพทย์ว่าสาเหตุหลักของมะเร็งชนิดนี้ เกิดจากการบริโภคอาหารประเภทเนื้อสัตว์ และไขมันสูงมากเกินไป แต่บริโภคอาหารประเภทผักผลไม้ที่มีกากและเส้นใยน้อย สาเหตุอื่นที่พบน้อยในบ้านเรา เช่น กรรมพันธุ์ โรคติ่งเนื้อบางชนิดในลำไส้ใหญ่ โรคลำไส้ใหญ่อักเสบ เป็นต้น
ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักมาด้วยอาการถ่ายอุจจาระผิดปกติไปจากเดิมที่พบบ่อยคือถ่ายมีมูกปนเลือด เนื่องจากเนื้องอกมักสร้างสารคัดหลั่งที่เป็นมูกออกมาในลำไส้ ขณะที่ก้อนมะเร็งโตมากขึ้นก็มักจะเกิดแผลบริเวณก้อนเนื้อร่วมด้วย ทำให้มีเลือดออกมาในลำไส้ด้วยเช่นกัน ลักษณะของเลือดมักเป็นเลือดเก่าๆ ไม่ใช่เลือดสีแดงสด เมื่อเนื้องอกมีขนาดโตขึ้นเริ่มเบียดบังเข้ามาในรูของลำไส้มากขึ้นทำให้ลำอุจจาระมีขนาดเล็กลง ช่วงนี้อาจจะเริ่มมีอาการท้องผูกสลับท้องเสีย ท้องผูกเกิดจากรูของลำไส้มีขนาดเล็กลงทำให้อุจจาระผ่านได้ลำบากมากขึ้น ส่วนท้องเสียเกิดจากการที่บางช่วงเวลาอาจมีการสร้างมูกออกมามากขึ้นจึงทำให้อุจจาระเหลวกว่าปกติ เมื่อก้อนโตขึ้นอุจจาระผ่านลำบากมากขึ้น ลำไส้มีการบีบตัวบ่อยและแรงเพิ่มขึ้น ทำให้มีอาการปวดท้องเป็นช่วงๆ ตามจังหวะการบีบตัวของลำไส้ที่พยายามบีบไล่อุจจาระให้เคลื่อนตัวลงล่าง และถ้ายังปล่อยทิ้งไว้เมื่อก้อนเนื้อโต ขึ้นจนเกือบเต็มรูลำไส้ทั้งหมดจะเกิดอาการของลำไส้อุดตัน ไม่ถ่ายอุจจาระหรือไม่ผายลม ช่วงนี้อาการปวดจะรุนแรงมาก ถ้าไม่ได้รับการรักษาผ่าตัดอย่างทันท่วงทีมีโอกาสเกิดลำไส้แตกทะลุและเสียชีวิตได้
ในกรณีของ มะเร็งลำไส้ใหญ่ส่วนปลายหรือที่เรียกว่าลำไส้ตรง ผู้ป่วยกลุ่มนี้จะมีอาการเพิ่มเติมนอกเหนือจากที่กล่าวมาแล้ว คือถ่ายอุจจาระบ่อย ถ่ายกะปริบกะปรอยทีละนิดละหน่อย มีอาการแบบถ่ายไม่สุดต้องเข้าห้องน้ำบ่อย บางคนต้องเข้าห้องน้ำวันหนึ่งเกือบสิบครั้งเลยทีเดียว ที่เป็นเช่นนั้นเพราะการที่มีก้อนเนื้องอกอยู่ในลำไส้ตรงจะกระตุ้น ให้เกิดความรู้สึกอยากถ่าย เหมือนในภาวะปกติเมื่อมีก้อนอุจจาระผ่านมาที่ลำไส้ตรงก็ทำให้เกิดความรู้สึกปวด ถ่ายเช่นเดียวกัน เพราะฉะนั้นใครที่มีอาการเหล่านี้อย่านิ่งดูดายรีบไปพบแพทย์โดยด่วน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในคนที่มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก ไปให้แพทย์ซักประวัติ ตรวจร่างกาย ตรวจทาง ทวารหนัก ตรวจหาเลือดในอุจจาระหรือถ้าจะให้แน่ใจก็ตรวจเอกซเรย์สวนแป้งหรือส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ รักษาแต่เนิ่นๆ มีโอกาสหายขาดสูง แต่ถ้าปล่อยให้เป็นมากนอกจากจะไม่หายขาดแล้ว หากมีอาการลำไส้อุดตัน หรือลำไส้ทะลุร่วมด้วย มีโอกาสถูกผ่าตัดเอาลำไส้ออกมาเปิดหน้าท้องค่อนข้างสูง แต่จะเอาออกมาเปิดชั่วคราว หรือตลอดชีวิตก็แล้วแต่สภาพของผู้ป่วยและระยะของโรค
ก่อนจากขอฝากเรื่องสำคัญว่า อย่าลืมก้มลงสังเกตอุจจาระในชักโครกสักหน่อยก่อนกดน้ำนะครับ หากพบว่าอุจจาระมีลักษณะผิดปกติติดต่อกันหลายวันแบบอธิบายสาเหตุไม่ได้โดยเฉพาะกรณีอุจจาระมีมูกปนเลือด อย่าชะล่าใจ รีบไปพบแพทย์นะครับ…ขอบอก
"นพ.วีรวุฒิ อิ่มสำราญ"