"วนาทิพย์"โอท็อป 5 ดาวเมืองยโส ผลิตภัณฑ์ชุมชนของคนรักษ์ป่า | คมชัดลึก

     อานิสงส์จากการมีป่าชุมชน ทำให้ชาวบ้านโดยรอบจำนวน 7 หมู่บ้านมีรายได้จากการเก็บหาของป่าขายมูลค่าไม่ต่ำกว่า 3 ล้านบาทในแต่ละปี โดยของป่าที่สำคัญได้แก่ เห็ดโคน เห็ดเผาะ เห็ดระโงก เห็ดตะไคล เห็ดก่อ แมงจินูน จิ้งโกร่ง ไข่มดแดง มันป่า แต่ที่โดดเด่นคือ เห็ดโคน ซึ่งมีขนาดดอกใหญ่และยาว หรือเรียกตามชื่อพื้นบ้านว่า "เห็ดโคนหยวก" สามารถเก็บหาจากป่าดงมันได้ประมาณ 5-6 ตันต่อปี และปัจจุบันของป่าจำพวกเห็ดนับวันมีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งเป็นผลมาจากการร่วมมือของประชาชนและหน่วยงานภาครัฐในการฟื้นฟูสภาพป่า รวมถึงการป้องกันรักษาป่าโดยองค์กรป่าชุมชนที่ล้วนสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณที่ทรงมีพระราชดำริให้ก่อเกิดการพัฒนาที่ยั่งยืน

     บัวผัน เศษสุวรรณ์ ประธานสหกรณ์การเกษตรในโครงการพัฒนาพื้นที่บริเวณหนองอึ่ง อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จำกัดและประธานกลุ่มผลิตภัณฑ์แปรรูปจากของป่าภายใต้ตรา "วนาทิพย์" ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์ดีเด่นของจังหวัดและรางวัลโอท็อป 5 ดาวหลายปีติดต่อกัน เผยว่า การที่ชาวบ้านได้รวมกลุ่มแปรรูปของป่าก็เพื่อเป็นการสร้างงานสร้างรายได้ให้สมาชิกองค์กรป่าชุมชนดงมันจำนวน 7 หมู่บ้านโดยรอบ รวมถึงการกระตุ้นจิตสำนึกรักและหวงแหนในทรัพยากรป่าไม้ของชุมชนตามแนวพระราชดำริ "ปลูกป่าในใจคน" ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว โดยได้รับการสนับสนุนในเบื้องต้นจากสำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (กปร.) ในปี 2545 และถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิต โดยคณะอุตสาหกรรมเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

     ประธานกลุ่มคนเดิมเผยต่อว่า หลังได้จัดตั้งกลุ่มเกษตรกรเพาะเห็ดค้อเหนือขึ้นในปี 2546 จากสมาชิก 7 หมู่บ้านเพื่อดำเนินกิจการด้านการแปรรูปอาหารจากป่าชุมชน ภายใต้เครื่องหมายการค้า "วนาทิพย์" เพื่อสร้างงานและรายได้ให้สมาชิกองค์กรป่าชุมชน รวมถึงคืนกำไรเพื่อการคุ้มครองดูแลรักษาป่าโดยองค์กรชุมชนอย่างยั่งยืน ปัจจุบันมีผลิตภัณฑ์แปรรูปทั้งหมด 6 อย่าง ได้แก่ เห็ดโคนในน้ำเกลือ เห็ดเผาะในน้ำเกลือ แม่เป้งคั่วเกลือ ไข่มดแดงในน้ำเกลือ เห็ดระโงกในน้ำเกลือและเห็ดตับเต่าในน้ำเกลือ ส่วนราคาจำหน่ายอยู่ที่ 250 บาทต่อกระป๋อง

     "สมาชิกเริ่มแรกมีอยู่ 30 ราย แต่ปัจจุบันมีอยู่ 68 รายมาจาก 7 ชุมชนรอบๆ หนองอึ่ง โดยสมาชิกแต่ละรายจะลงหุ้น หุ้นละ 100 บาท แต่ไม่เกิน 50 หุ้น มีเงินทุนหมุนเวียนประมาณ 7 แสนบาท ส่วนวัตถุดิบที่ใช้ในการผลิตกลุ่มจะรับซื้อจากสมาชิก อย่าง เห็ดโคนกิโลกรัมละ 250 บาท เห็ดระโงก กิโลกรัมละ 150 บาท ไข่มดแดง กิโลกรัมละ 250 บาท แต่ละอย่างจะมีปริมาณไม่เท่ากัน ส่วนรายได้สมาชิกที่มีส่วนร่วมในการผลิตจะคิดให้กระป๋องละ 15 บาทแล้วนำไปแบ่งกัน ถ้าช่วงไหนมีวัตถุดิบเข้ามากก็จะระดมสมาชิกมาช่วยกัน ปริมาณการผลิตขึ้นอยู่กับวัตถุดิบในช่วงนั้นๆ อย่างถ้าเป็นเห็ดโคนจะออกมากในช่วงหน้าฝนเดือนพฤษภาคม-ตุลาคม โดยผลผลิตที่ได้ส่วนใหญ่จะขายให้กลุ่มเป็นหลัก" บัวผัน กล่าวทิ้งท้าย

     อย่างไรก็ตาม ที่ผ่านมากิจการด้านการแปรรูปอาหารจากป่าชุมชนดงมัน ภายใต้สหกรณ์การเกษตรในโครงการพัฒนาพื้นที่บริเวณหนองอึ่ง อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จำกัด มีความเจริญก้าวหน้ามาเป็นลำดับ มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางในนาม "วนาทิพย์ โอท็อปชุมชนคนรักษ์ป่า" และยังได้รับการคัดสรรเป็นโอท็อประดับ 5 ดาวของ จ.ยโสธร ในปี 2552 จนถึงปัจจุบันอีกด้วย

ขั้นตอนแปรรูป "เห็ดโคนในน้ำเกลือ"

     เริ่มขั้นตอนแรกจากการเตรียมวัตถุดิบเห็ดโคนโดยการขุดเพื่อเอาดินออก ล้างด้วยน้ำสะอาด 3 ครั้ง ล้างด้วยน้ำผสมเกลือ 2 ครั้ง รวม 5 ครั้ง จากนั้นขั้นตอนที่ 2 เตรียมภาชนะบรรจุ (ขวดแก้วหรือกระป๋อง) ล้างด้วยน้ำสะอาด ใช้ฟองน้ำถูเบาๆ ลวกในน้ำเดือด 5 นาที ขั้นตอนที่ 3 เตรียมน้ำเกลือใช้น้ำอุ่น 1 กิโลกรัมต่อเกลือไอโอดีน 15 กรัม กรองด้วยผ้าขาวบาง ขั้นตอนที่ 4 ให้นำเห็ดโคนมาลวกในน้ำเดือดกึ่งสุกหรือคั่วในน้ำเกลือ จากนั้นมาถึงขั้นตอนที่ 5 ให้นำเห็ดโคนมาบรรจุในขวดแก้วหรือกระป๋องและเติมน้ำเกลือในปริมาณที่กำหนด

     ส่วนขั้นตอนที่ 5 ให้ไล่อากาศในหม้อซึ้งประมาณ 15 นาที จากนั้นมาถึงขั้นตอนที่ 7 จึงปิดผนึกขวดแก้วให้ปิดฝาให้ล็อกพอดี ส่วนกระป๋องก็นำเข้าเครื่องตีตะเข็บ (ขณะร้อน) ขั้นตอนที่ 8 การฆ่าเชื้อด้วยหม้อนึ่งด้วยความดันที่ 15 ปอนด์ในอุณหภูมิ 120 องศาเป็นเวลา 20 นาที (กรณีค่า PH ต่ำกว่า 4.5) ส่วนขั้นตอนที่ 9 เป็นการหล่อเย็นโดยการแช่ในน้ำสะอาดเช็ดให้แห้งเป่าด้วยพัดลมและขั้นตอนที่ 10 ซึ่งเป็นขั้นตอนสุดท้ายให้กักเพื่อตรวจสอบ 7 วัน หากการฆ่าเชื้อไม่สมบูรณ์หรือการปิดผนึกไม่สมบูรณ์หรืออื่นๆ อาหารจะเน่าเสีย หรือจะสังเกตเห็นกระป๋องบวมภายใน 3-5 วัน สนใจผลิตภัณฑ์ "วนาทิพย์" โทร.08-2848-6879

"สุรัตน์ อัตตะ"