4 ข้อการใช้ยาง่ายๆ | คมชัดลึก

4 ข้อหลักยอดฮิต ที่คนมักเข้าใจผิด
 1. ทายาหม่องทันทีเมื่อฟกช้ำ
 เป็นเรื่องเคยชินเมื่อเกิดหกล้ม กระทบกระแทกจนได้แผล บวม ฟกช้ำดำเขียว และปวด คนส่วนใหญ่จะหยิบยาหม่องขึ้นมาถูนวดบรรเทาอาการทันที แต่แท้จริงแล้ว เมื่อร่างกายได้รับแรงกระแทก เส้นเลือดฝอยบริเวณผิวหนังจะขาด ทำให้มีเลือดคั่งเกิดขึ้น ก่อให้เกิดอาการบวมและปวด หากทายาหม่องทันทีจะทำให้บวมมากขึ้น เมื่อขี้ผึ้งเสียดสีกับร่างกายโดยการถูนวด จะทำให้เกิดความร้อนส่งผลให้เส้นเลือดฝอยขยายตัว เลือดจึงยิ่งมาคั่งบริเวณนั้นมากขึ้น ทำให้บวมยิ่งขึ้น
 การรักษาที่ถูกต้อง ควรใช้ผ้าเย็นประคบ เพื่อทำให้เส้นเลือดฝอยหดตัว แล้วอาการบวมจะยุบลงอย่างรวดเร็ว อีกทั้งความเย็นยังช่วยบรรเทาความเจ็บปวดลงด้วย หลังจากนั้น จึงทายาหม่องที่มีตัวยาระงับอาการเจ็บปวด ลดอักเสบ
 2. ยาแก้ไอกินคนเดียว จิบจากขวดสะดวกดี
 ไม่ควรจิบยาแก้ไอจากขวดโดยตรง เพราะเชื้อโรคจากปากและคอจะลงไปปนในขวดยาได้ นอกจากนี้ขนาดยาที่ได้รับในแต่ละครั้งจะไม่เท่ากัน เพราะจะจิบเล็ก จิบใหญ่ ไม่เท่ากัน โดยเฉพาะผู้ป่วยบางราย จะจิบยาแก้ไอทุกครั้งเมื่อไอ อาจทำให้ได้รับยาเกินขนาด แม้อาจไม่เป็นอันตรายร้ายแรงนัก แต่หากเป็นยาแก้ไอที่มีตัวยาโคดีอีนเป็นส่วนผสม หรือยาแก้ไอน้ำดำ หากจิบอึกใหญ่เกินไป หรือถี่เกินไป อาจจะได้ปริมาณยามากเกินไป จนอาจกดการหายใจได้
 นอกจากนี้ ยาแก้ไอที่มีตัวยาโคดีอีน หรือยาแก้ไอน้ำดำ ยังมีอาการข้างเคียง ส่งผลให้ง่วงนอน และมึนงงได้ จึงต้องหลีกเลี่ยงการทำงานกับเครื่องจักร จักรเย็บผ้า ขับรถ
 การใช้ยาที่ถูกต้อง ควรใช้ช้อนมาตรฐานตวงยารับประทานทุกครั้ง และมีช่วงห่าง 4-6 ชั่วโมงให้แน่นอน (1 ช้อนชา เท่ากับ 5 ซีซี, 3 ช้อนชา เท่ากับ 1 ช้อนโต๊ะ)
 3. ลืมกินยามื้อหนึ่ง รวบยอดไปมื้อถัดไป
 เป็นเรื่องที่ไม่ควรทำอย่างยิ่ง การกินยาแบบรวบยอดไปมื้อถัดไป อาจส่งผลให้ได้รับยาเกินขนาด โดยเฉพาะในกลุ่มที่กินยาปฏิชีวนะ หรือผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคความดันโลหิตสูง เบาหวาน เป็นต้น เพราะหากระดับยาในเลือดสูงๆ ต่ำๆ จะทำให้ผลการรักษาไม่ดีเท่าที่ควร
 การใช้ยาที่ถูกต้อง หากลืมกินยามื้อหนึ่ง ควรกินทันทีเมื่อนึกได้ แต่ไม่ควรรวบเป็น 2 เท่าในมื้อถัดไป และควรกินยาอย่างสม่ำเสมอทุกวันตามเวลาที่กำหนด เพื่อผลการรักษาที่ดีที่สุด อีกหนึ่งปัญหาที่พบบ่อย คือ ผู้ป่วยลดหรือเพิ่มขนาดยาเองตามความรู้สึก ไม่ว่าจะเป็นอยากหายไวๆ รู้สึกอาการดีขึ้นแล้ว คิดว่ากินยาแล้วไม่ได้ผล เป็นต้น ในกรณีนี้ ผู้ป่วยควรรู้ว่า ที่อาการผู้ป่วยดีขึ้นนั้น เป็นผลมาจากขนาดยาที่แพทย์สั่งให้เหมาะสมแล้ว การใช้ยาที่ถูกต้อง ควรกินยาตามขนาดที่แพทย์สั่งเท่านั้น อ่านฉลากทุกครั้งก่อนกินยา เพราะแพทย์อาจมีการปรับขนาดยาจากที่เคยได้รับ  
 4.  ลืมกินยาคุมกำเนิดบางวัน คงไม่เป็นไร
 ในกรณีนี้ หากลืมกินยาคุมกำเนิด ให้รีบกินทันทีที่นึกได้ แต่ไม่ควรเกิน 12 ชั่วโมงนับจากเวลาที่กินปกติ เพราะอาจทำให้การคุมกำเนิดไม่ได้ผล โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ถ้าลืมกินในช่วง 7-10 เม็ดแรก ควรหยุดยา และเปลี่ยนวิธีคุมกำเนิดเป็นการใช้ถุงยางอนามัย หลังจากหยุดยาแผงนั้น และมีเลือดประจำเดือนออกแล้ว ก็เริ่มยาแผงใหม่ได้ แต่หากลืมกินในเม็ดที่ 15 ของแผงไปแล้ว อาจไม่ส่งผลต่อการคุมกำเนิด แต่อาจมีผลข้างเคียงทำให้เลือดออกกะปริดกะปรอยได้
 การใช้ยาที่ถูกต้อง ควรกินยาอย่างสม่ำเสมอทุกวันและตรงเวลา เพื่อให้มีระดับยาในเลือดสม่ำเสมอ ลดโอกาสที่จะมีเลือดออก และการคุมกำเนิดจึงจะได้ผลเต็มที่
 การใช้ยา มีเคล็ดลับง่ายๆ เพียงใช้ตามที่ฉลากเขียนไว้ ใช้ตรงเวลา ไม่ขาดยา หากไม่เข้าใจ หรือมีข้อสงสัย ให้ปรึกษาเภสัชกร เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดของการใช้ยา เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีของคุณเอง

ภญ.รศ.ดร.บุษบา จินดาวิจักษณ์
อุปนายกสมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย)
โทร. 0-2249-9333