ศิลป์แห่งแผ่นดิน - ชุมชนโบราณบ้านคูเมือง | คมชัดลึก

  ชนบทไทยภาคกลางโดยเฉพาะบริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ำสายใหญ่  เจ้าพระยา  ถูกจัดให้อยู่ในระดับ “ชนบทพัฒนา” โดยมองภาพรวมว่าเข้าเกณฑ์คุณสมบัติครบ  มีสาธารณูปโภคพร้อม ถนน ไฟฟ้า ประปา มีองค์กร  หน่วยงาน  ครอบคลุม  สนองความต้องการทุกด้าน  จนส่งผลให้ประชาชนกินดี  อยู่ดี  มีคุณภาพชีวิตที่ดี  ก็พัฒนากันไปตามยุทธศาสตร์การพัฒนา  ไปๆ มาๆ ก็เกิดคำถามว่า  ยิ่งพัฒนาดูจะยังหลงทางเตลิดเปิดเปิงไปหรือเปล่า    จนเกิดกระแสความคิด ความรู้สึกถวิลหาอดีต  จนต้อง  “ย้อนยุค”  กัน  จนแทบจะเป็นแฟชั่นไปเสียอีก
 
 ในด้านการเกษตรนั้น  ถือเป็นเรื่องสำคัญที่เราต้องหวนกลับไปใช้ภูมิปัญญาบรรพชน  ที่ดำเนินชีวิตสอดคล้อง  และเป็นมิตรกับธรรมชาติ  ก็เพราะการเกษตรแบบทุนนิยม  ปัจจุบันได้ทำลายธรรมชาติสิ่งแวดล้อมไปจนยับเยินเกือบจะเกินเยียวยา  กุ้ง  หอย  ปู  ปลา  สูญหายไปจากแหล่งน้ำธรรมชาติ

 น่าอนาถที่แม้แต่คนที่อาศัยอยู่ริมแม่น้ำลำคลองยังต้องซื้อปลา (ที่เพาะเลี้ยงในฟาร์ม)  กิน 
 ในยุคที่หนทางข้างหน้ามองไม่เห็นอนาคต  มนุษย์จึงต้องมองย้อนกลับทางเก่า  ซึ่งก็ดูลางเลือนพอกัน  เพราะเราได้กลบรอยเท้าของบรรพชนไปหมด  ก็คงจะเหลือแต่เพียงความหวนหา (หรือจะใช้คำว่า “โหยหอน”  ก็ได้)  ซึ่งปรากฏเป็นรูปธรรมให้เห็นคือ บรรดา “ย้อนยุค” ทั้งหลาย  รำวงย้อนยุค  กาแฟโบราณ  เป็นต้น

 ในบางมิติของวัฒนธรรมปัจจุบันอันสับสนอลหม่าน  การย้อนยุคก็ถือเป็น  “แฟชั่น”  กระแสหนึ่ง
 ผมได้แวะไปเที่ยวชุมชนโบราณบ้านคูเมือง  ที่ตำบลบางชัน  อำเภออินทร์บุรี  จังหวัดสิงห์บุรี  ที่นี่จัดให้เป็นวนอุทยานด้วย

 เป็นชุมชนโบราณยุคทวารวดี พุทธศตวรรษที่ 11-16 มีแหล่งโบราณสถานกระจายตัวอยู่บริเวณรอบ ๆ แนวคูเมือง  ชุมชนคูเมืองมีลักษณะเป็นเนินดินที่ชาวบ้านในยุคนั้น  ได้ขุดคูขึ้นโดยรอบ  แล้วนำดินที่ขุดมาถม  ทั้งด้านในและทำเป็นคันกำแพง อีกทั้งยังขุดคลองซอยแบบก้างปลา นำน้ำจากลำน้ำใกล้เคียงมาใช้ในชุมชน  ทั้งยังเป็นการแก้ปัญหาบรรเทาอุทกภัยไปพร้อมกัน

 ผมขับรถวนรอบวนอุทยาน  เดินชมพันธุ์ไม้  แวะดูบ้านเก่าแก่หลังหนึ่ง  ซึ่งคุณลุงเจ้าของบ้านปัจจุบันบอกว่า  บ้านนี้อายุกว่า  80  ปีแล้ว  ออกจากบริเวณคูเมือง  ขับรถไปตามทางดินเล็ก ๆ  ผ่านหมู่บ้านเข้าไปกลางทุ่งนา ไปถึงเนินดินขนาดกว้างใหญ่  ปกคลุมด้วยหมู่ไม้รกชัฏ  ที่นี่มีซากสถูปโบราณเหลือเพียงฐานอิฐที่ถูกขุดค้นจนเป็นหลุมลึกลงไป ชาวบ้านเรียกที่นี่ว่า “วัดโคก”

 มีการขุดค้นพบโบราณวัตถุ ประเภทลูกปัด พระพิมพ์  เครื่องดินเผา  เก็บรักษาไว้ตามวัดต่างๆ  ปัจจุบันอยู่ในระหว่างก่อสร้างอาคารถาวร

 เด็กๆ  ของผม (ลูกชาย  2 คน) ไม่กล้าลงจากรถตอนที่ผมไปชมซากโบราณสถานวัดโคกทั้งสองหน่อบอกว่า  “กลัวผี”  ผมก็ได้แต่รำพึงเบาๆ  ว่า  ที่นี่ไม่มีผี  เพราะผีมันไปอยู่ในเมืองหมดแล้ว

"ศักดิ์สิริ   มีสมสืบ"