กวนเพลงให้น้ำใส - กว่าจะเป็นศิลปินแนวหน้า | คมชัดลึก

  ถึงไม่มีคำตอบสำเร็จรูป แต่การมองย้อนกลับไปยังเรื่องราว ชีวิตการทำงาน และความสำเร็จของพวกเขา ก็น่าสนใจไม่น้อย

 คุณสมบัติแรกสุด คือ "การมองโลกด้วยสายตากวี" ที่ทำให้คนทำงานสร้างสรรค์แตกต่างจากคนทั่วไป เขามองเห็นในสิ่งที่คนทั่วไปไม่เห็น เขารู้สึกและค้นพบ “แง่มุมอันงดงาม” จากวิถีชีวิตซ้ำซาก และจากสภาพที่ปรากฏอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน

 คนอย่าง หลุยส์ อาร์มสตรอง เป็นตัวอย่างชั้นดีในเรื่องนี้ บางคนถึงขั้นเปรียบเปรยว่า หลุยส์ มองเห็นดอกไม้ผลิบานบนกองขยะ !

 หลุยส์เกิดและเติบโตมาในแหล่งเสื่อมโทรม และอโคจรสถานของนิวออร์ลีนส์ มีชีวิตยากจนข้นแค้น แต่แล้วในวันหนึ่ง ชีวิตของเขาก็เปลี่ยนไปไม่เหมือนเดิม เมื่อมีโอกาสฝึกเป่าคอร์เน็ต จากนั้นค่อยๆ พัฒนาวิธีการและมุมมองในการเล่นดนตรี จนมีอิทธิพลต่อนักดนตรีทั้งหลายในที่สุด

 “การจัดการกับสภาพแวดล้อมการทำงาน” เป็นอีกคุณสมบัติหนึ่งที่เอื้อให้ความคิดสร้างสรรค์พวยพุ่ง ดังกรณีของ ไมล์ส เดวิส ซึ่งไม่เพียงใช้สายตาแหลมคมคัดสรรคนเก่งมาร่วมงานเท่านั้น แต่อีกเหตุผลหนึ่ง คือ การมีนักดนตรีรุ่นเยาว์ในวงดนตรี ทำให้เขามีโอกาสปะทะสังสรรค์ แลกเปลี่ยนความคิดอ่านกับคนรุ่นใหม่อย่างต่อเนื่อง และเอื้อต่อการเรียนรู้ถ้อยภาษาของยุคสมัย

 ทุกวันนี้ อดีตสมาชิกในวงของ ไมล์ส เดวิส เท่าที่ยังมีชีวิตอยู่ ล้วนแต่เป็นศิลปินระดับแนวหน้าของโลกทั้งนั้น ตั้งแต่ เวย์น ชอร์เตอร์, เฮอร์บี แฮนค็อก, คีธ จาร์เรทท์, จอห์น แมคลาฟลิน, ไมค์ สเทิร์น และ ฯลฯ

 นักดนตรีอีกคนที่โดดเด่นในเรื่องการจัดการสภาพแวดล้อมเพื่อให้เกิดแรงบันดาลใจ คือ แพท เมธินี นักกีตาร์ระดับท็อปเท็นของโลก ที่โด่งดังมาตั้งแต่ยุคเซเว่นตี้ส์ ตราบจนถึงปัจจุบัน

 หากมองผลงานนับไม่ถ้วนของ แพท ตั้งแต่ปี 1976 เป็นต้นมา เราพบว่า เขาใช้วิธีการปรับเปลี่ยนสภาพแวดล้อมในการทำงานตลอดเวลา โดยถ่ายเทกลุ่มเพื่อนนักดนตรีในแต่ละชุด เพื่อจุดประกายความคิดสร้างสรรค์มิให้หยุดนิ่ง

 เริ่มต้นจากงานเดี่ยว แพท ก้าวไปทำงานในนาม “แพท เมธินี กรุ๊ป” กับไลล์ เมย์ส มือคีย์บอร์ด แล้ววันดีคืนดี ก็หันมาทำงานคอนเซ็ปต์ “ทริโอ” กับศิลปินที่สนใจ จากนั้นเปลี่ยนไปทำโปรเจดท์ “ควอร์เทท” บางหนไปทำงาน “ดูโอ” กับเพื่อนคนอื่นๆ เช่น ชาร์ลี เฮเดน กลับไปกลับมาเช่นนี้เรื่อยๆ

 “ศรัทธา สมาธิ และเสียงเรียกร้องจากภายใน” น่าจะเป็นปัจจัยที่สำคัญไม่แพ้กัน ดังศิลปินในสายคาทอลิกและคริสเตียนจำนวนไม่น้อย เช่น บอย โกสิยพงษ์ ที่เชื่อว่า นั่นคือพระประสงค์ของพระเจ้าที่ทำให้เกิดผลงานขึ้นมา พลังในการสร้างสรรค์ของคนเหล่านี้ขับเคลื่อนผ่านแรงศรัทธาที่ทรงด้วยพลานุภาพ

 ขณะที่นักเปียโนเอกของโลก บิลล์ อีแวนส์ เป็นคนหนึ่งที่ซึมซับปรัชญาตะวันออก “เซน” ซึ่งให้น้ำหนักในเรื่องการเพ่งจิตเพื่อผลิตงานในแบบ “ฉับพลันทันที” ดังการอิมโพรไวเซชั่น เฉกเช่นเดียวกันกับศิลปะการวาดภาพแบบเซน ที่ศิลปินใช้สมาธิสร้างมโนภาพให้ปรากฏชัด ก่อนดำเนินการผ่านหมึกและพู่กันในเวลาอันสั้น

 ส่วนนักแต่งเพลงรุ่นใหม่ ตุล ไวฑูรเกียรติ แห่งวงอพาร์ตเมนต์คุณป้า สารภาพว่า กระบวนการแต่งเพลงของเขาเป็นเสมือนการเยียวยาจิตใจที่ป่วยไข้ การคลี่คลายของมรสุมที่ตั้งเค้าทะมึนอยู่ในจิตใจให้เปลี่ยนแปลงไปในทางสร้างสรรค์

 สุดท้ายคือ การ “ค้นหาแรงบันดาลใจจากโลก” เพราะทุกหนทุกแห่ง ล้วนมีเรื่องราวให้เล่าขาน
 โย-โย มา นักเชลโลชั้นครู ที่เด่นดังจากแวดวงดนตรีคลาสสิก เป็นตัวอย่างของการเปิดพรมแดนใหม่ๆ ทางดนตรี หลังจากตะลุยทำงานเพลงคลาสสิกมาอย่างโชกโชน ทุกวันนี้นักเชลโลยอดฝีมือคนนี้ หันเหมาสู่แนวทาง “ครอสโอเวอร์” ด้วยการนำเสนออัตลักษณ์เดิมผ่านรากเหง้าจีนของตน แล้วสอดผสานไปกับสำเนียงท้องถิ่นเปอร์เซีย โดยได้รับแรงบันดาลใจจากวัฒนธรรมบนเส้นทางสายไหมที่ยังมีลมหายใจ แม้กระทั่งในทุกวันนี้

 เท่าที่ประมวลมาข้างต้น ยืนยันว่า เบื้องหลังการทำงานสร้างสรรค์ มีปัจจัยที่เกี่ยวข้องอยู่หลายประการ ซึ่งเป็นสิ่งที่น่าใคร่ครวญทั้งสิ้น

 ทว่า ถึงที่สุดแล้ว คุณค่าของเรื่องนี้หนีไม่พ้นการลงมือปฏิบัติของคนทำงาน มากกว่าจะมัวนั่งคิดฝันเพียงอย่างใด

"อนันต์ ลือประดิษฐ์"