มองผ่านเลนส์คม-ชนคนชนโค | คมชัดลึก

 อ่านข่าวแล้วก็ไม่สนใจ กระทั่งวันอาทิตย์ก่อนวาเลนไทน์ ได้ชมรายการ "สมรภูมิสู้ยิบตา" ทางช่องฟาร์ม แชนแนล จึงได้เห็นว่า "วัวชน" หรือ "ชนโค" มันชนกันอย่างไร?

 เนื่องจากวันนั้น มีการถ่ายทอดสดจากสนามกีฬาชนโคหัวสะพานชะเมา อ.เฉลิมพระเกียรติ จ.นครศรีธรรมราช
 บอกตรงๆ เพิ่งได้เห็นบรรยากาศในสนามชนโคเป็นครั้งแรก ผู้บรรยายเกมเสียงทองแดงก็ทำหน้าที่ได้สนุก และวัวสองตัวต่างสีที่มาชนกันนั้น โชว์ลีลานักสู้เต็มที่

 มีรุก มีรับ มีบุก มีถอย โดยจังหวะการเข้าทำนั้นไม่ต่างจากนักชกบนสังเวียน แต่สังเกตเห็นได้ว่า พละกำลังเป็นสิ่งชี้ขาดชัยชนะ

 วัวคู่นั้นชนกันพักใหญ่ ฝ่ายวัวตัวสีดำก็วิ่งหนี ไม่ยอมสู้ต่อ ฝ่ายวัวตัวสีเขียวเป็นผู้ชนะ คว้าเงินเดิมพันเฉียดแสน

 พอจบรายการชนวัว ไปค้นตู้หนังสือ ก็พบ "หัวเชือกวัวชน" งานวิจัยของ อาคม เดชทองคำ ที่มีการเผยแพร่ในปี 2543 และเป็นงานวิจัยที่มีเสียงวิพากษ์วิจารณ์มากที่สุด

 งานวิจัยชิ้นนี้ เรียกสนามชนโคว่า "บ่อนพนัน" และชี้ให้เห็นถึงสายสัมพันธ์ระหว่างวัวชนกับผู้เลี้ยงวัวชน และกลุ่มเครือข่าย ทั้งในบ่อนและนอกบ่อน

 จากธรรมชาติของวัวถึก ที่มีความคึกคะนองจะต้องต่อสู้กัน เพื่อแย่งชิงความเป็นใหญ่ ถูกปรุงแต่งให้เป็นกีฬาชนวัว ที่มีความพยายามอธิบายว่าเป็นกีฬาพื้นบ้าน เป็นวัฒนธรรมท้องถิ่น

 กล่าวถึงที่สุดมันก็คือพนันวัวชน ไม่แตกต่างจากไก่ชน เมื่อชมการถ่ายทอดสดวันนั้นพบว่า "เงินเดิมพัน" มีบทบาทสำคัญมากในการแข่งขันแต่ละคู่

 "แหล่งที่มาของเงินเดิมพันที่เป็นชาวบ้านทั่วไปนั้น เป็นไปตามเครือข่ายของระบบเครือญาติ ส่วนขอบเขตของเครือข่ายจะกว้างหรือแคบขนาดไหนนั้นขึ้นอยู่กับความมีชื่อเสียงของวัวแต่ละตัวเป็นสำคัญ"

 อ.อาคม เดชทองคำ สรุปจากการศึกษาวิจัยในพื้นที่นครศรีธรรมราช แต่ในอีกด้านหนึ่ง "...การพนันของนักเลงวัวชน เมื่อมีการพนันเข้ามาผสม การหาทางเพียงเพื่อให้ได้แต่ชัยชนะ ไม่รู้จักแพ้ก็เกิดขึ้น"

 ช่วงที่มีการทำวิจัยราวปี 2541 อ.อาคม บันทึกไว้ว่า แต่ละบ่อนมีการบันทึกภาพด้วยกล้องวิดีโอ เพื่อการนำวิดีโอชนโคไปให้คนเช่าชมม้วนละ 40 บาท เป็นความบันเทิงยามว่างของชาวบ้าน

 พ.ศ.ปัจจุบัน ไม่ต้องเช่าวิดีโอหรือซื้อแผ่นซีดีกีฬาชนโค เพราะมีการถ่ายทอดสดทางทีวีดาวเทียม เหมือนกีฬาชนคน ที่มีให้เลือกชมกันหลายช่อง

 ดั่งที่เขียนไว้ในคอลัมน์นี้ ทีวีดาวเทียมมี "คอนเทนท์" ให้เลือกชมหลากหลาย และการเล่นได้-เสียทุกรูปแบบ อาจเป็นคอนเทนท์ ที่ทำการตลาดแบบง่ายๆ ตอบโจทย์ช่องคนรากหญ้า

 สำคัญที่ว่าคอนเทนท์แบบนี้ ควรส่งเสริมให้มีการเผยแพร่อย่างกว้างขวางหรือไม่? มันน่าค้นหาคำตอบ

แคน สาริกา