คมเคียวคมปากกา - ไม่มีนักแต่งเพลงอิสระ? | คมชัดลึก

 เข้าใจว่าที่มาของรายงานพิเศษชิ้นนั้น คงสืบเนื่องมาจากกรณี "ดี้" นิติพงษ์ ห่อนาค นักแต่งเพลงชื่อดัง และผู้บริหารค่ายเพลงแกรมมี่ลา ออกแบบมีปัญหาคาใจกับต้นสังกัด

 ด้วยความเป็น "ดี้ นิติพงษ์" จึงมีปฏิกิริยาทั้งบวกและลบอย่างกว้างขวาง แต่คนที่พูดแล้วโดนใจผมคือ ณฐพล ศรีจอมขวัญ สมาชิกวงกรู้ฟไรเดอร์ และเป็นผู้บริหารของค่ายสไปซีดิสก์

 "ทุกอย่างเปลี่ยนอย่างรวดเร็ว และผมกล้าพูดได้ว่า สิ่งที่ทำให้เปลี่ยนแปลงขนาดนี้คือเทคโนโลยี"
 ใช่แล้วครับ ทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีในอุตสาหกรรมดนตรี ก็จะส่งผลถึงผู้คนในแวดวงนี้ไม่ทางใด ก็ทางหนึ่ง

 ประเด็นหนึ่งที่ผมเห็นว่า มีการพูดถึงกันเยอะ เกี่ยวกับนักแต่งเพลงประจำค่ายกับนักแต่งเพลงอิสระ แต่ในความเป็นจริง โลกธุรกิจเพลงใบนี้ มีอยู่ 2 ขั้วเท่านั้นคือ "นักแต่งเพลงสังกัดค่าย" กับ "นักแต่งเพลงไร้ค่าย"

 ผมไม่เชื่อว่า คนเขียนเพลงจะมีอิสระ ทำงานได้อย่างเสรี ตราบเท่าที่ยังเวียนว่ายอยู่ในวงจรธุรกิจเพลง ซึ่งผมเคยเขียนในคอลัมน์นี้ว่า นับตั้งแต่มีการขายเพลงให้นักร้องนำไปอัดแผ่นเสียงเพื่อการค้า นักแต่งคนนั้นก็ไม่มีอิสระเสรีในการทำงานแล้ว

 แม้นักแต่งเพลงลูกทุ่งรุ่นเก่า จะไม่มีสังกัดค่ายเพลง แต่ในการทำงานก็หนีไม่พ้นระบบธุรกิจ ต้องแต่งเพลงให้ขายได้

 ถ้าเพลงไม่ดัง ก็ไม่มีใครมาจ้างเขียนเพลงหรือรับซื้อเพลง นักแต่งเพลงจึงมิอาจล่องลอยอยู่ในจินตนาการอันล้ำเลิศได้ หากไม่ยืนอยู่ความเป็นจริงของชีวิต

 จะว่าไปแล้ว พ.ศ.โน้น มันก็มีลักษณะ "กึ่งสังกัด" อยู่บ้าง เช่นนักแต่งประจำวงดนตรี หรือนักแต่งที่ผูกขาดอยู่กับนายห้างขายแผ่นเสียง

 ระยะหลังธุรกิจเพลง-ดนตรีได้พัฒนาสู่อุตสาหกรรมบันเทิง มีบริษัทยักษ์ใหญ่เกิดขึ้น จึงเกิดระบบว่าจ้างคนเขียนเพลงในลักษณะ "ลูกจ้างประจำ" แทนที่จะซื้อเพลงจากนักแต่งนอกบริษัท

 ยุคหนึ่งนักแต่งเพลงที่เป็นลูกจ้าง ก็จะได้ค่าตอบแทนสูง เนื่องจากบริษัทมีรายได้หลักจากการขายเพลง แต่ปัจจุบัน รายได้หลักของบริษัทไม่ใช่เพลงอย่างเดียว นักแต่งเพลงกลายเป็น "ส่วนเกิน" ที่จำเป็นต้อง "ลดภาระต้นทุน"
 
 อีกอย่างระบบการจัดสรรผลประโยชน์ไม่ลงตัว จึงส่งผลให้คนเขียนเพลงจำนวนหนึ่ง ต้องลาออกจากบริษัทใหญ่ไป "รับจ้างเขียนเพลงทั่วประเทศ" แทน หรือไม่ก็ไปตั้งบริษัทประกอบธุรกิจค้าขายเพลง

 ปัญหาของ "ดี้ นิติพงษ์" กับ "แกรมมี่" อาจไม่ใช่เรื่องการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของอุตสาหกรรมดนตรีอย่างเดียว แกรมมี่อาจมีปัญหาภายในการบริหารองค์กร ที่คนนอกอย่างเรายากที่จะหยั่งรู้ 

 การออกจากแกรมมี่ของดี้ ก็มิได้หมายความว่า มีอิสระ เพราะเขายังแสดงเจตจำนงที่ทำธุรกิจเพลงอีกต่อไป
 ดี้ นิติพงษ์ จึงใช้คำว่า "เปลี่ยนสถานะ" จากนักแต่งในสังกัด มาเป็นนักแต่งไม่มีสังกัด

 ขณะเดียวกัน ค่ายเพลงบางแห่งก็ปรับตัว ผ่อนกฎเกณฑ์การซื้อเพลง-ขายเพลง เพื่อให้นักแต่งไร้ค่ายได้มีโอกาสเสนอผลงานมาพิจารณา ด้วยหวังที่จะได้ "คำร้อง" ที่หลากหลาย

 จึงสรุปอีกทีว่า ไม่มีนักแต่งอิสระ ตราบเท่าที่คนเขียนเพลง ยังบรรเลงเพลงเพื่อปากท้อง!

"บรรณวัชร"