ศิลป์แห่งแผ่นดิน-ซากกระดูกมนุษย์ที่เชิงเขาฉกรรจ์ | คมชัดลึก

 แวะชมแวะชิมไปตลอดทาง ถึงสระแก้วเวลา 6 โมงเย็น

 จ.สระแก้วแยกตัวมาจาก จ.ปราจีณบุรี เมื่อปี พ.ศ.2536 ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ลงวันที่ 2 กันยายน ซึ่งถือเป็นวันเกิดของจังหวัด นับถึงปีนี้จะมีอายุครบ 17 ปี โดยมี อ.คลองหาด ตาพระยา วังน้ำเย็น วัฒนานคร และ อรัญญประเทศ ติดสอยห้อยตามมาอยู่ด้วย โดย อ.สระแก้วได้เปลี่ยนชื่อเป็นอำเภอเมืองสระแก้ว จ.สระแก้ว มีเนื้อที่ในเขตปกครองประมาณ 7,195 ตารางกิโลเมตร

 สระแก้ว ได้ชื่อมาจากสระน้ำเก่า มี 2 สระ คือ สระแก้วและสระขวัญ อยู่ทางทิศตะวันตกของตัวเมืองสระแก้ว “สมัยกรุงธนบุรี พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ครั้งดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าพระยาจักรี ได้เป็นแม่ทัพยกไปตีกัมพูชา ได้ยกทัพมาอยู่บริเวณสระทั้งสองนี้ กองทัพได้อาศัยน้ำในสระบริโภคและใช้สอย และได้พระราชทานนามว่า สระแก้วและสระขวัญ หลังจากนั้นได้มีการนำน้ำจากสระทั้งสองมาใช้ในพิธีถือน้ำพิพัฒน์สัตยา"

 (ข้อมูลเกี่ยวกับจังหวัดสระแก้วนี้ ผมคัดลอกเอาดื้อๆ จากหนังสือ “ชื่อบ้านนามเมืองจังหวัดสระแก้ว โดย (พี่) สุจิตต์ วงษ์เทศ ที่จัดพิมพ์โดยสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดสระแก้ว จัดทำต้นฉบับโดยกองทุนเผยแพร่ความรู้สู่สาธารณะ)

 ผมไปเป็นวิทยากร “การอบรมเชิงปฏิบัติการการดนตรี เพื่อการศึกษา” ให้แก่เขตพื้นที่การศึกษาเขตที่ 1 ของสระแก้ว ครูที่มารับการอบรมคือ ครูระดับช่วงชั้นที่ 1 จำนวน 50 คน หนึ่งวันเต็มๆ คุณครูแต่งเพลงได้ 50 เพลง สำหรับใช้ในการเรียนการสอน หลังจากเรียนรู้ภาคทฤษฎี ลงมือปฏิบัติการแต่งเพลง พอช่วงสุดท้ายก็นำเพลงที่แต่ละท่านแต่งมาจัดแสดง (เสมือน) คอนเสิร์ตย่อยๆ

 ครูทุกท่านสามารถแต่งเพลงสำหรับเด็กได้คนละเพลง มีการบันทึกเสียงลงแผ่นซีดีเพื่อเป็นจุดเริ่มต้นในการแพร่กระจายขยายผลให้เป็นประโยชน์ต่อไป

 เลิกการอบรมเวลา 4 โมงเย็น ผมมีเวลาเตร็ดเตร่อยู่น้อยนิด ตั้งใจจะไปดูแหล่งโบราณคดี “เขาฉกรรจ์” ห่างจากตัวเมืองสระแก้วไปเพียง 20 กิโลเมตร ซึ่งแหล่งนี้สามารถเทียงเคียงอายุได้กับแหล่ง “ศรีมโหสถ” แต่แล้วก็มีเวลาเพียงแวะชมซากโครงกระดูกมนุษย์ ณ “แหล่งโบราณคดีโคกมะกอก” ที่ ต.เขาสามสิบ กิ่ง อ.เขาฉกรรจ์ ซึ่งสำรวจพบเมื่อปี พ.ศ.2539 นี่เอง โดยพบเป็นเนินดินรูปกลมรี กว้าง 60 เมตร ยาว 150 เมตร ขุดพบโครงกระดูกมนุษย์ยุคก่อนประวัติศาสตร์ตอนปลาย เมื่อ 2,500-1,500 ปีมาแล้ว พร้อมเครื่องปั้นดินเผา เครื่องมือเครื่องใช้ แสดงถึงพิธีกรรมที่เกี่ยวข้องในการเผาศพ มีการอุทิศสิ่งของอาหารให้ผู้ตาย เช่นเดียวกับที่ขุดพบบริเวณโดยรอบเขาฉกรรจ์ ซึ่งมีหลักฐานบ่งชี้ว่ามีการติดต่อแลกเปลี่ยนสินค้าและวัฒนธรรมกับอินเดีย

 โดยซากโครงกระดูกและเครื่องมือใช้สอยดินเผาเหล่านี้กองสุมอยู่ ในศาลไม้หลังเล็กๆ ที่ดูคล้ายเพิง ปกคลุมด้วยพงหญ้า มีร่องรอยการสักการบูชาของชาวบ้าน ครันธูปยังโชยกรุ่นจากกระถางที่มีขี้เถ้าและก้านธูปที่ไหม้หมดแล้วปักโด่เด่ พวงมาลัยทั้งใหม่และเก่าวางอยู่เกะก่ายซ้อนทับกัน

 ผมเคยมา จ.สระแก้วหลายครั้ง ได้แต่ผ่านเลยไปตลาดโรงเกลือ เพื่อข้ามด่านชายแดนไปเมือง “เสียมเรียบ”

 มาคราวนี้ก็มีเวลาน้อยเกินไป ไม่สามารถอยู่ต่ออีกวันได้ เพราะต้องเดินทางไปพูดที่ ร.ร.สตรีนครสวรรค์ และไปค่ายวรรณกรรมโครงการ “อัจฉริยะด้านภาษาไทย” ของโรงเรียนเตรียมอุดมฯ ภาคเหนือที่พิษณุโลก

 ขากลับกลับทาง อ.วังน้ำเขียว แยกเข้าเขาแผงม้า แวะพักรีสอร์ทแห่งหนึ่ง รุ่งเช้าออกเดินทางไปตามถนนสายที่เลียบเลาะเขาใหญ่ ผ่าน ต.หมูสี มองเห็น “ไร่ดอกเหงื่อ” ของ “ศิลปินในดวงใจ” ทะลุออก อ.ปากช่อง แวะจิบกาแฟหนึ่งจิบ ...จิบเดียวจริงๆ ครับ เพราะในวัย 53 ปี ผมเกิดอาการแพ้กาแฟขึ้นมาอย่างไม่มีปี่มีขลุ่ย จิบเดียวตาแจ้งขับรถต่อได้ ถ้าดื่มไปครึ่งถ้วยจะใจเต้นแรง สั่นหวิว และทำให้นอนไม่หลับไปทั้งคืน ผมเคยดื่มกาแฟหมดถ้วยแล้วนอนไม่หลับไป 36 ชั่วโมง ทุกวันนี้ได้แค่จิบเดียว อาศัยดมกลิ่นเอาเท่านั้นเอง

 เสร็จจากพิษณุโลก ก็ต้องเดินทางต่อไป เชียงใหม่อีก 3 วันครับ เดือนกันยายนเป็นเดือนแห่งการ “ใช้งบ” ของหน่วยงานราชการต่างๆ วิทยากรทุกท่านจะมีงานชุกที่สุดในเดือนนี้ บางท่านใช้คำว่า “ฤดูกาลผลาญงบ” คือต้องใช้งบให้หมดไม่เช่นนั้นก็ต้อง “คืนงบ” ซึ่งเป็นเรื่องยุ่งยากมากกว่า ส่วนผู้จัดโครงการผู้ปฏิบัติทุกฝ่าย รวมทั้งวิทยากรก็ต้องทำหน้าที่ให้คุ้มค่าแก่งบประมาณที่ใช้จ่ายไป เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด...

 ไม่ให้ต้องแสลงใจกับคำว่า “ผลาญงบ” ครับกระผม

ศักดิ์สิริ มีสมสืบ