Shanghai | คมชัดลึก

  “Shanghai” เป็นหนังซึ่งเข้าข่ายแนวทางที่ว่านั้นครับ เรื่องราวแบบรักสามเส้า มีฉากหลังเป็นบรรยากาศอันคุกรุ่นทางการเมืองในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ก่อนสหรัฐอเมริกาจะประกาศสงครามกับญี่ปุ่น ซึ่งขณะนั้นยึดครองพื้นที่ในหลายประเทศแถบเอเชียตะวันออกรวมทั้งจีน โดยตัวละครเอกนั้นเป็นนักข่าวที่เดินทางเข้าไปสืบหาการเสียชีวิตอย่างมีเงื่อนงำของเพื่อนสนิท ด้วยการแฝงตัวเข้าไปในกลุ่มผู้มีอิทธิพลของจีน ทั้งพ่อค้าวาณิช นักการทูต รวมถึงนายทหารคนสำคัญของญี่ปุ่น และด้วยภารกิจหน้าที่เสี่ยงอันตรายครั้งนี้ ทำให้เขาเกิดไปตกหลุมรักภรรยาสาวสวยของเจ้าพ่อคนสำคัญ ทั้งๆ ที่เธอนั้นก็มีพฤติกรรมไม่น่าไว้วางใจ

 “Shanghai” เดินไปบนเส้นทางของการเป็นหนังสืบสวนสอบสวน เรื่องราวกึ่งๆ ฟิล์มนัวร์ที่นอกจากบรรยากาศขมุกขมัวของมหานครเซี่ยงไฮ้แล้ว ตัวละครทั้งหมดต่างดำเนินชีวิตไปด้วยความหวาดระแวง ขาดความไว้เนื้อเชื่อใจซึ่งกันและกัน ทั้งเมืองเต็มไปด้วยสปาย ผู้ก่อการร้าย ขบวนการกู้ชาติและสายลับข้ามชาติเดินสวนกันขวักไขว่ ภายใต้สภาพอากาศมืดสลัวดูอึมครึมภายใต้เมฆ หมอกและละอองฝน

 ระหว่างหน้าที่ ความภักดีต่อชาติบ้านเกิด ความรักและสัญชาตญาณการเอาตัวรอด เมื่อยามสถานการณ์คับขันมาเยือน ดูเหมือน ‘พอล โซมส์’ พระเอกของเรื่อง จะเข้าใจและให้ความสำคัญกับข้อหลังสุด ด้วยการพยายามพาตัวเองให้รอดพ้นจากหายนะ แต่ทั้งนี้ทั้งนั้น ความรักที่เหมือนมาบังตา ทำให้เขาค้นพบอุดมการณ์บางอย่างที่ซ่อนเร้นภายใต้ใบหน้าอันงามงดจนอดห้ามใจได้

 เรื่องราวโรแมนซ์แบบนี้ มีมานานหลายสิบปี ก่อนที่เราจะรู้จักกับหนังคลาสสิกตลอดกาลที่สื่อหลายสถาบันทั่วโลกยกย่องให้ “Casablanca” (พ.ศ. 2485) ครองอันดับหนึ่งด้วยซ้ำ ย้ำอีกทีว่า คำว่า ‘Romance’ ในภาษาหนัง ที่แบ่งออกตามตระกูล (Genre) เป็นคนละความหมายกับคำว่า ‘Romantic’ นะครับ เพราะ ‘โรแมนซ์’ หมายถึงหนังที่พูดถึงการต่อสู้เพื่ออุดมการณ์หรือแนวคิดเชิงอดุมคติของตัวละคร ในขณะที่ ‘โรแมนติก’ นั้น พูดถึงเรื่องราวความรักหวานหยด ที่อบอวลไปด้วยความสุข ความเพ้อฝันอันเย้ายวน

 ขยับมาใกล้กว่านี้ หนังในทำนองนี้ที่คอหนังยังพอจำกันได้ก็คือ “Havana”(พ.ศ. 2533) ที่พระเอกหนุ่มใหญ่วัยดึกอย่าง โรเบิร์ต เรดฟอร์ด มารับบทนำ ซึ่งตัวหนังนั้นแทบจะโคลนนิ่งมาจาก “Casablanca” เพียงแต่เปลี่ยนฉากหลังจากโมร็อกโกมาเป็นคิวบา และผ่านยุคสมัยมาในช่วงสงครามเย็นระหว่างโลกคอมมิวนิสต์และสังคมประชาธิปไตย มีพี่ใหญ่คุมเชิงกันสองขั้วระหว่างสหภาพโซเวียตและสหรัฐอเมริกา

 “Shanghai” ขยับห่างออกจากหนังสองเรื่องแรก ที่แทบจะรีเมกกันมา แต่ทว่าก็โชคดีที่ พระเอกใน “Shanghai” ไม่ได้เป็นเจ้าของคลับบาร์ หากแต่ก็ใช้ชีวิตหรูหราออกไปในทางเพลย์บอยไม่แพ้กับสองเรื่องแรก แม้เรื่องราวจะเกิดในยุคสมัยรุ่นราวคราวเดียวกับ หนังโรแมนซ์รุ่นคุณปู่อย่าง “Casablanca” คือช่วงเวลาอันคุกรุ่นของสงครามโลกครั้งที่สอง แต่เปลี่ยนคู่สงครามจากฝ่ายเยอรมันกับพันธมิตร มาเป็นญี่ปุ่นและสหรัฐอเมริกา (เหตุการณ์ใน “Shanghai” คาบเกี่ยวตั้งแต่ก่อนที่สหรัฐอเมริกาจะเข้าร่วมสงคราม จนกระทั่งถูกญี่ปุ่นทิ้งระเบิดถล่มอ่าว ‘เพิร์ล ฮาร์เบอร์’ ในหมู่เกาะฮาวายจนต้องประกาศเข้าร่วมสงครามในที่สุด) รวมทั้งหันมาเล่นกับความรักต่างชาติพันธุ์ ที่ไม่ได้
แค่พื้นเพเดียวกันแต่เกิดขึ้นในต่างแดนเช่นใน “Havana” และ “Casablanca”
 
 เรื่อง ‘รักระหว่างรบ’ อาจดูเหมือนพ้นยุคพ้นสมัยไปแล้วในช่วงเวลานี้ หากแต่คนทำยังพยายามหาทางสอดแทรกความสนุก ด้วยการเพิ่มเงื่อนปมของการสืบหาตัวฆาตกรที่ลอบสังหารเพื่อนรักของตัวเอกไป ก่อนจะพบความจริงอันน่าสะเทือนใจที่เกิดขึ้น ทั้งจากเพื่อนรัก หญิงสาวที่เขาแอบรัก ตัวละครที่ดูเหมือนจะเป็นปฏิปักษ์กันตั้งแต่แรกเห็น หรือสิ่งที่ซ่อนเร้นอยู่ภายในใจของผู้คนยามที่บ้านเมืองตกอยู่ท่ามกลางสงคราม ถูกกดขี่ข่มเหง รีดนาทาเร้นจากชาวต่างชาติผู้รุกรานบ้านเมือง ดังนั้น “Shanghai” จึงขยับขยายมาสู่การความเป็นหนัง ‘Romance’ มากกว่าหนังรักแบบ ‘Triangle’ เพิ่มแง่มุมการสะท้อนสังคมด้วยเรื่องราวการเสียสละของชนในชาติที่พยายามต่อสู้กับการถูกกลืนชาติแม้ต้องแลกด้วยชีวิตก็ตาม ที่สำคัญนี่คือที่ประกาศศักดาความสามารถทางการแสดงอันเอกอุของชาวเอเชีย ที่ฝีไม้ลายมือของพวกเขาไม่ได้ด้อยไปกว่าดาราฮอลลีวู้ด บางฉากอาจดูจะเหนือกว่าด้วยซ้ำ โดยเฉพาะในยามเผชิญหน้ากัน ทั้ง เคน วาตานาเบ้ ,กงลี่ และโจว เหวินฟะ

 ไม่ว่าจะเป็นหนังรักระหว่างรบ รักสามเส้า หรือรักที่เกิดขึ้นท่ามกลางอุดมการณ์อันยิ่งใหญ่ อย่างไรก็ตาม หนังอย่าง “Shanghai” ก็ยังจะถูกสร้างออกมาอยู่เสมอ เพราะคอหนังยังคงคิดถึงเรื่องราวการต่อสู้ ผจญภัยในแบบ ‘โรแมนซ์’ อยู่เสมอ

ชื่อเรื่อง : Shanghai
ผู้เขียนบท : Hossein Amini
ผู้กำกับ : Mikael Hafstrom
นักแสดง : John Cusack, Gong li, Ken Watanabe, Chow Yun-Fat
เรทภาพยนตร์ : น. 18+ ภาพยนตร์ที่เหมาะสมกับผู้ชมอายุ 18 ปีขึ้นไป
วันที่เข้าฉาย : 15 กรกฎาคม

"ณัฐพงษ์ โอฆะพนม"