สิ้น "ลาวัณย์ อุปอินทร์" ศิลปินแห่งชาติ ศิษย์เอกอาจารย์ศิลป์ พีระศรี | คมชัดลึก

 

ข่าวเศร้าสะเทือนวงการศิลปวัฒนธรรมเมืองไทย เมื่อต้องสูญเสีย "อาจารย์ลาวัณย์ อุปอินทร์" ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) พ.ศ. 2559 และยังเป็นบัณฑิตหญิงคนแรกของมหาวิทยาลัยศิลปากร ศิษย์เอกคู่ใจของอาจารย์ศิลป์ พีระศรี โดยท่านได้เสียชีวิตลงอย่างสงบในวัย 91 ปี ทิ้งไว้เพียงตำนานจิตรกรหญิงชั้นครูและผลงานอันทรงคุณค่าคู่แผ่นดิน

 

 

อาจารย์ลาวัณย์ อุปอินทร์ (นามสกุลเดิม ดาวราย) เกิดเมื่อวันที่ 12 มกราคม พ.ศ. 2478 ที่กรุงเทพมหานคร เริ่มต้นเส้นทางสายศิลปะในปี 2495–2497 ด้วยการเข้าศึกษาที่โรงเรียนศิลปศึกษา (เตรียมมหาวิทยาลัยศิลปากร) ก่อนจะเข้าศึกษาต่อ ณ คณะจิตรกรรม ประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร

ในยุคที่ผู้หญิงเรียนศิลปะยังมีน้อยมาก แต่อาจารย์ลาวัณย์สามารถฟันฝ่าและคว้าปริญญาได้สำเร็จในปี 2503 จบการศึกษาเป็น "บัณฑิตหญิงคนแรกของมหาวิทยาลัยศิลปากร" ทั้งยังเป็นศิษย์เอกที่ อาจารย์ศิลป์ พีระศรี ไว้วางใจให้ทำหน้าที่เป็นล่ามแปลภาษาไทยเป็นไทย และช่วยสอนวิชาอนาโตมี (Anatomies) รวมถึงวิชาวาดเขียน (Drawing) ให้แก่รุ่นน้อง

ต่อมาในปี 2517 ท่านเป็นหนึ่งใน 12 อาจารย์ผู้ร่วมก่อตั้งภาควิชาประยุกตศิลปศึกษา คณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร และทำหน้าที่เป็นอาจารย์สอนวิชาภาพระบายสี (Painting) สร้างลูกศิษย์ประดับวงการศิลปะไทยอย่างนับไม่ถ้วน

 

 

 

 

 

นอกจากบทบาทครูอาจารย์แล้ว อาจารย์ลาวัณย์ยังเป็นอดีตดาวทีวีแห่งยุคช่อง 4 บางขุนพรหม ดำเนินรายการสอนศิลปะผ่านหน้าจอ และเคยแสดงละครทีวีเรื่อง ไอด้า แต่ด้วยใจรักในพู่กันและแคนวาสมากกว่า ท่านจึงปฏิเสธงานบันเทิงแล้วมุ่งสู่เส้นทางจิตรกรเต็มตัว

ผลงานโดดเด่นของท่านคือการวาดภาพเหมือนบุคคล (Portrait) ที่มีความประณีตและเปี่ยมด้วยชีวิตจิตใจ จนได้รับพระมหากรุณาธิคุณให้วาดภาพพระบรมสาทิสลักษณ์ของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง รวมถึงบุคคลสำคัญของประเทศมากมาย

ด้วยคุณูปการต่อวงการศิลปะ อาจารย์ลาวัณย์ได้ร่วมก่อตั้ง แนวร่วมศิลปินแห่งประเทศไทย (พ.ศ. 2517) และ สมาคมศิลปกรรมแห่งประเทศไทย (พ.ศ. 2522) เพื่อสนับสนุนศิลปินไทย อีกทั้งยังได้รับพระราชทานปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาประยุกตศิลปศึกษา จากมหาวิทยาลัยศิลปากร ในปี 2550 จนกระทั่งได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติให้เป็น ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) พุทธศักราช 2559 ซึ่งถือเป็น "ศิลปินแห่งชาติหญิงคนแรก" ในสาขาจิตรกรรมอีกด้วย

แม้ในช่วงวัยชราท่านจะต้องเผชิญกับโรคพาร์กินสัน แต อาจารย์ลาวัณย์ยังคงยึดคำสอนของอาจารย์ศิลป์ พีระศรี ที่ว่า "การทำงานที่รักเป็นยารักษาโรค" ลงมือวาดภาพถ่ายทอดความงามจนถึงช่วงสุดท้ายของชีวิต