สิ้น! ศิลปินแห่งชาติ "มัณฑนา โมรากุล" นักร้องรุ่นแรกสุนทราภรณ์ | คมชัดลึก

 

 

วงการเพลงสูญเสียครั้งสำคัญอีกครั้งกับการจากไปของศิลปินชั้นครู “มัณฑนา โมรากุล”ศิลปินแห่งชาติ เจ้าของบทเพลง น้ำเหนือป่า และจันทร์แจ่มฟ้า ที่เคยโด่งดังในอดีต และอีกหลากหลายบทเพลง อาทิ ธรรมชาติกล่อมขวัญ, ศาสนารัก, เด่นดวงดาว, เมื่อไหร่จะให้พบ, เรณูดอกฟ้า สิ้นรักสิ้นสุข, อาลัยรัก, จุฬาตรีคูณ, สายลมว่าว, ชั่วชีวิต และลาแล้วจามจุรี เป็นต้น นักร้องผู้มอบความสุขด้านเสียงเพลง และใช้บทเพลงช่วยขับกล่อมในช่วงก่อนและระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 ซึ่งช่วงนั้นกิจกรรมบันเทิงต่างๆ มีไม่มากนัก เพราะเป็นระยะที่ขาดแคลนภาพยนตร์ที่จะฉายตามโรงภาพยนตร์ต่างๆ จึงเป็นช่วงที่ผู้คนหาความสุขเล็กๆ น้อยๆ ผ่านบทเพลงอันไพเราะเหล่านี้ เพื่อช่วยคลายเหงา คลายกังวล ในระหว่างที่ต้องใช้ชีวิตในช่วงสงคราม

 

 

 

มัณฑนา โมรากุล ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีไทยสากล-ขับร้อง ) พุทธศักราช ๒๕๕๒ เกิดเมื่อวันที่ ๓๐ มีนาคม ๒๔๖๖ ณ วังสวนสุพรรณของท่านเจ้าคุณพระประยูรวงศ์ ในรัชการลที่ ๕ อำเภอดุสิต กรุงเทพมหานคร บิดาชื่อ หลวงสิริราชทรัพย์ เดิมชื่อ ชัย โมรากุล เป็นชาวจีน ที่รับราชการในกรมบัญชีกลาง มารดาชื่อ ผัน โมรากุล เป็นลูกหม่อมเครือ เครือสุวรรณ ซึ่งอยู่ในวังสวนสุพรรณ ในฐานะครูละคร สมรสกับนายบุญยงค์ เกียรติวงศ์ มีบุตร-ธิดา ๔ คน คือ นางธนพร พลสุวัตติ์ นางนิชนา โมรากุล นายธำรง เกียรติวงศ์ และนางสาวยุวนุช เกียรติวงศ์ สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ที่โรงเรียนเสาวภา กรุงเทพฯ

 

มัณฑนา โมรากุล เป็นนักร้องที่มีชื่อเสียงโดดเด่นมาตลอดตั้งแต่เริ่มร้องเพลงที่กรมโฆษณาการ(กรมประชาสัมพันธ์ในปัจจุบัน) เริ่มมีผลงานขับร้องเพลงอัดแผ่นเสียงครั้งแรก โดยใช้ชื่อว่า จุรี โมรากุล ขณะนั้นมีอายุเพียง ๑๔ -๑๕ ปีเท่านั้น คือ น้ำเหนือป่า จันทร์แจ่มฟ้า ต่อมาได้เล่นละครของครูพจน์ จารุวณิช เรื่องแม่ค้าทุเรียน และได้ร้องเพลงเอกของเรื่อง คือ เพลงทุเรียนดีๆ แต่งโดยครูพิมพ์ พวงนาค เป็นเพลงที่ได้รับความนิยมสูงสุดในยุคนั้น และยังมีโอกาสไปร่วมร้องเพลงกับวงดนตรีสากลของกรมโฆษณาการ

 

 

 

โดยการชักชวนของอธิบดีกรมโฆษณาการ เนื่องจากชื่นชอบในน้ำเสียงและลีลาการร้องเพลง จึงได้ร่วมร้องเพลงในงานวันคล้ายวันประสูติผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล ณ พระที่นั่งอัมพรสถาน จากนั้นก็ได้เข้ารับราชการเป็นนักร้องสตรีคนแรกประจำของวงของกรมโฆษณาการ พ.ศ. ๒๔๘๒ และในช่วงที่รับราชการในกรมโฆษณาการนางมัณฑนาได้ขับร้องเพลงปลุกใจ และเพลงพระราชนิพนธ์ รวมถึงเพลงไทยสากลประเภทต่างๆ ไว้เป็นจำนวนมากกว่า 200 เพลง ซึ่งเป็นหน้าที่สำคัญและได้ผลดีเยี่ยม จนเป็นนักร้องยอดนิยมของประชาชนและของทางราชการ โดยได้ร้องเพลงออกอากาศทางวิทยุ และแสดงละครวิทยุเป็นประจำตลอดยุคสงครามโลกครั้งที่ ๒ สิ้นสงครามแล้วยังได้ทำหน้าที่เป็นศิลปินนักร้อง อีกทั้งได้แต่งเพลงและแสดงละครเวทีเพิ่มขึ้นอีก

 

 

 

มัณฑนา โมรากุล ได้ฝึกร้องเพลงครั้งแรก กับ “มิสแมคแคน” ตั้งแต่อายุ ๖ ขวบ ที่ในโบสถ์พระคริสต์ จังหวัดนครศรีธรรมราช และเริ่มหัดร้องเพลงไทยเดิมกับ ครูเจอ บุรานนท์ (มารดาของ สุลาลีวัลย์ สุวรรณทัต)ที่ในวังสวนสุพรรณ ภายหลังเกิดแรงบันดาลใจจากการขับร้องเพลงไทยสากลของ จำรัส สุวคนธ์ บวกกับมีความชื่นชอบในการขับร้องเพลงไทยสากลอยู่แล้ว จึงได้ฝึกหัดขับร้องเพลงไทยสากลอย่างจริงจัง จาก ครูสกนธ์ มิตรานนท์, ครูเวส สุนทรจามร และครูสริ ยงยุทธ ซึ่งเป็นครูเพลงของ “วงสุนทราภรณ์” รวมถึงฝึกฝนด้วยตนเองด้วย ทำให้มีความชำนาญในด้านการร้องเพลงไทยเดิมและเพลงไทยสากล และมีการพัฒนาการขับร้องเพลงจากการทดลองด้วยตนเองจนมีลีลาการขับร้องที่ฟังดูเป็นธรรมชาติ มีเสียงหนาและมั่นคง แต่สะท้อนอารมณ์ที่อ่อนไหวได้ดี เข้าใจอารมณ์เพลงได้อย่างถ่องแท้ อีกทั้งยังร้องเพลงได้ชัดเจนออกเสียงอักขระได้ถูกต้อง มีศิลปะการขับร้องที่เป็นเอกลักษณ์ มีเสียงไพเราะกังวานหวานใส มีอารมณ์มีชีวิตชีวา สามารถทำเสียงให้เศร้าได้โดยธรรมชาติ ทำให้เกิดความประทับใจแก่ผู้ฟัง เช่น เพลงแสนวิโยค, รักจำพราก, สิ้นรักสิ้นสุข, อารมณ์รัก ฯลฯ นอกจากนี้ยังมีความเฉลียวฉลาดตีความหมายของบทเพลงแตกฉานทุกเพลง แม้เพลงที่มีเสียงครึ่งเสียงมาก ๆ ร้องยาก อย่างเพลง สวนรัก, ดาวที่อับแสงและทาสประเพณี

 

 

 

เพลงที่ถ่ายทอดออกมาได้อย่างแนบเนียนเป็นที่กินใจผู้ฟังอย่างยากที่จะหานักร้องรุ่นหลัง ๆ ทำได้เหมือน ฟังได้จาก เพลงสายลมครวญ เพลงที่ขับร้องเหมือนพูด เช่น เพลงสมหมวก ผลงานประพันธ์เนื้อร้อง เช่น เพลงใจหนอใจ เพลงวาสนากระต่ายน้อย เสียงดุเหว่า สุดคะนึง รักมีกรรม ฯลฯ โดยได้ประพันธ์ร่วมกับครูเวศ สุนทรจามร และครูแก้ว อัจฉริยะกุล

ตลอด 70กว่าปี บนเส้นทางของการเป็นศิลปินนักร้องได้มอบความสุขในด้านเสียงเพลงมาโดยตลอดและถือว่าเป็นนักร้องเพลงสุนทราภรณ์ ที่เป็นนักร้องแม่แบบให้นักร้องรุ่นหลังๆ แม้แต่ รวงทอง ทองลั่นทม ศิลปินแห่งชาติ และบุษยา รังสี อีกทั้งมีผลงานที่สร้างชื่อเสียงกับวงดนตรีสุนทราภรณ์ ซึ่งรวมอยู่ CD แฟนคลับสุนทราภรณ์ ที่ยังหาซื้อได้ในปัจจุบันทั้งเพลงเดี่ยว และ เพลงคู่ อาทิ บัวกลางบึง,

วังน้ำวน,วังบัวบาน, ดอกใกล้มือ, ภูกระดึง, ผู้แพ้รัก, สิ้นรักสิ้นสุข, จันทน์กะพ้อร่วง,สาส์นรัก, ศาสนารัก, สายลมครวญ, เมื่อไหร่จะให้พบ, สาริกาชมเดือน,อาลัยลา, เรณูดอกฟ้า, หากภาพเธอมีวิญญาณ, ทางที่ต้องกลับ,ปางหลัง, ภาพลวงตา, ผีเสื้อยามเช้าและเพลินเพลงค่ำ ฯลฯ

 

 

 

 

ท่านนับเป็นนักร้องหญิงรุ่นบุกเบิกที่โดดเด่นของกรมโฆษณาการ ที่อยู่ในความทรงจำของผู้ฟังตลอดมาจนถึงปัจจุบัน โดยเฉพาะผู้ฟังเพลงรุ่นเก่ายังคงชื่นชอบไม่เปลี่ยนแปลง

นอกจากงานในสายการขับร้องและประพันธ์เพลงแล้ว ภายหลังจากที่ท่านลาออกจากราชการแล้ว ได้ร่วมกับสามีทำกิจการ โรงภาพยนตร์ศรีพรานนก และเคยเป็นผู้อำนวยการสร้างภาพยนตร์เรื่อง #มารรัก เมื่อปี 2515 นำแสดงโดย ไพโรจน์ ใจสิงห์ และมยุรฉัตร เหมือนประสิทธิเวช กำกับการแสดงโดย สะอาด เปี่ยมพงษ์สานต์ ภาพยนตร์เรื่องนี้ ใช้เพลง “ชีวิตลำเค็ญ” เป็นเพลงประกอบ โดยนำมาให้ลัดดา ศรีวรนันท์มาขับร้องใหม่

จากนั้นท่านได้ร่วมขับร้องเพลงในรายการโทรทัศน์เป็นครั้งคราว จนถึง พ.ศ.๒๕๑๕ จึงเลิกขับร้องเพลงอย่างถาวรด้วยเหตุผลทางสุขภาพ และใช้ชีวิตอย่างสงบกับบุตรธิดา ที่บ้านย่านพุทธมณฑลสาย ๒ แต่ยังได้ปรากฏตัวตามงานคอนเสิร์ตการกุศลบ้างเป็นบางโอกาส

 

 

 

 

ผลงานขับร้องที่มีชื่อเสียง

~ #ดวงใจกับความรัก (เพลงพระราชนิพนธ์)

~ #เทวาพาคู่ฝัน (เพลงพระราชนิพนธ์)

~ น้ำเหนือบ่า

~ จันทร์แจ่มฟ้า

~ สกุณาพาคู่

~ ใจชาย

~ สุดอาลัย

~ วัฒนธรรม

~ สวมหมวก

~ พลเมืองดี

~ สวนครัว

~ ปลุกไทย

~ หนองคาย

~ ไทยไม่ทำลายไทย

~ ทางสร้างชาติ

~ ทรัพย์ในดิน

~ วังบัวบาน

~ ดาวที่อับแสง

~ #จุฬาตรีคูณ

~ #ปรัชญาขี้เมา

~ รักคะนองคองก้า (คู่กับ วินัย จุลบุษปะ)

~ กล่อม

~ กล่อมดรุณ

~ สนต้องลม

~ #วังน้ำวน

~ ผู้แพ้รัก

~ ดวงใจที่ไร้รัก

~ อาลัยลา

~ ลมโชย

~ #นักเรียนพยาบาล

~ #ปองใจรัก (คู่กับ ครูเอื้อ สุนทรสนาน)

~ #สิ้นรักสิ้นสุข

~ #เมื่อไรจะให้พบ

~ สวยรวย

~ เพลินชมดง

~ สายลมครวญ

~ เงาแห่งความหลัง (คู่ วินัย จุลละบุษปะ)

~ หนูเอย

~ ราตรี

~ ผีเสื้อยามเช้า

~ วิญญาณรัก

~ ศาสนารัก

~ ปางหลัง

~ ชั่วชีวิต

~ เทพบุตรในฝัน

~ ดอกไม้กับแมลง

~ น้ำค้างกลางหาว

~ ผาเงอบ (ปัจจุบันเขียน ผาเงิบ)

~ จันทน์กะพ้อร่วง

~ ธรณีกรรแสง

~ #บัวกลางบึง

 

 

ผลงานประพันธ์คำร้อง

~ #วาสนากระต่าย (ครูเอื้อ สุนทรสนาน ขับร้อง เป็นหนึ่งในเพลงทรงโปรดในสมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี)

~ #ใจหนอใจ (จันทนา โอบายวาทย์ ขับร้อง)

~ #รักมีกรรม (วินัย จุลละบุษปะ ขับร้อง)

~ #เสียงดุเหว่า (มาริษา อมาตยกุล ขับร้อง)

~ #ราตรีสุดท้าย (รวงทอง ทองลั่นทม ขับร้อง)

~ #แสนห่วง (บุษยา รังสี ขับร้อง)

~ #สุดคะนึง (มัณฑนา โมรากุล ขับร้อง)

มัณฑนา โมรากุล ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติจากสำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงวัฒนธรรม ให้เป็น ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีไทยสากล - ขับร้อง) ประจำปี พ.ศ. 2552 (เป็นศิลปินแห่งชาติที่อายุมากที่สุดรองจากมารศรี อิศรางกูร ณ อยุธยา) มัณฑณา โมรากุล ศิลปินแห่งชาติ ถึงแก่กรรมอย่าง สงบ เมื่อเวลา 21.40 น คืนวันอาทิตย์ที่ 8 มีนาคม 2569 ณ บ้านพุทธมณฑลสาย 2 สิริอายุ 103ปี ด้วยจิตคาราวะ คมชัดลึก ขอแสดงความเสียใจกับครอบครัว 

 

 

 

 

ที่มาข้อมูล - เพจดาราภาพยนตร์