บันเทิง

พรมแดนของโลกมายา - ราวี ชังการ์ ดังภาพที่วาดไว้

พรมแดนของโลกมายา - ราวี ชังการ์ ดังภาพที่วาดไว้

19 ก.พ. 2553

อัลบั้มดีวีดี 2 Disc Ravi Shankar in Portrait หนังสารคดีโดย Mark Kidel ณ พื้นที่นี้ขอตัดมานำเสนอใน Disc 2 เท่านั้น ในบทชื่อว่า ระหว่างสองโลก สารคดีชุดนี้ทำขึ้นในวาระครบรอบ 80 ปีของ ราวี ชังการ์ เมื่อประมาณ 10 ปีที่ผ่านมา

  เปิดเรื่องขึ้นระหว่างเดินทางกับครอบครัวบนรถลีมูซีน บ่งบอกถึงสถานภาพของเขา สลับกับภาพริมฝั่งแม่น้ำที่อินเดีย วิถีชีวิตของชาวบ้านและการทำพิธีกรรมทางศาสนา ราวีกับภรรยาของเขาทำพิธีกรรมตามวัฒนธรรมความเชื่อทางศาสนาของเขาด้วย ตัดภาพมาที่บ้านรูปภาพในอดีตติดตามฝาผนัง สะท้อนร่องรอยการรำลึกความทรงจำที่มีคุณค่า ลูกสาว “อนุชก้า” ทำความเคารพถ่ายภาพหมู่ร่วมกัน ตัดภาพมาที่การแสดงบนเวที เขาเล่น Sitar สลับกับภาพที่อินเดีย ชายหนุ่มกรรเชียงเรือในแม่น้ำ แล้วราวีก็เริ่มวาดภาพชีวิตย้อนอดีตของเขา โดยมีภาพวิถีชีวิตฝั่งแม่น้ำ เขาเล่าถึงแม่ พ่อของเขา ความเชื่อทางศาสนา พระกฤษณะ เสียง Sitar ดังแว่วมา ว่าวสีแดงลอยล่องบนท้องฟ้า การสัญจรไปมาบนท้องถนน

 ราวีเล่าย้อนชีวิตวัยเด็กให้ลูกเมียของเขาฟังในห้องนั่งเล่นในบ้าน โดยผ่านภาพในวิดีโอที่ถูกบันทึกไว้ในชีวิตนักดนตรีวัยเด็ก เขาย้อนความหลังครั้งที่ไปเล่นที่เวนิสร่วมกับน้องชาย ร้องเพลงฝรั่งที่เขาเคยชอบในช่วงวัยหนุ่มน้อย สะท้อนความรู้สึกลึกๆ ว่าเขาสูญเสียชีวิตวัยเด็กไป เพลงแจ๊สดังแทรกเข้ามา ภาพการแสดงของเขาที่โรงละครบรอดเวย์ เขาเล่าติดตลกว่าเคยหลงรัก ยีน ฮาร์โลว์ นางเอกหนัง ภาพเหมือนในวัยหนุ่มของเขายืนถือ Sitar ตอนนั้นดูหล่อเหลาและเท่มาก เขาบอกว่านอกจากดนตรีแล้ว เขายังชอบการแสดงนาฏศิลป์อีกด้วย

 “Raga” หนังที่เขาแสดงนำในปี 1969 กำกับโดย Howard Worth หนังขาวดำ ในหนังมีอาจารย์ของเขาด้วย จะเห็นภาพบรรยากาศที่ศิษย์มาเรียนดนตรีกับครูที่บ้าน การเล่าของเขายังพูดถึงอุดมคติทางดนตรีระหว่างการเป็นผู้ให้ความบันเทิงพื้นๆ กับการเล่นดนตรีเพื่อสะท้อนจิตวิญญาณ เพลงที่เขาร้องดังขึ้นที่แม่น้ำ

 หนัง “Pather Panchali” 1955 (สัตยาจิต เรย์) เขาเล่าถึงการทำดนตรีประกอบในหนังเรื่องนี้ มีภาพแมลงบนผิวน้ำสวยงามมาก แม้จะเป็นภาพขาวดำก็ตาม

 ในฐานะทูตทางวัฒนธรรม เขาเคยเดินทางไปแสดงดนตรีที่วังเครมลิน ประเทศโซเวียตรัสเซีย ภาพการเล่นดนตรีร่วมกับ เยฮูดิ เมนูฮิน นักไวโอลินชื่อก้อง พวกเขาเล่น Raga ร่วมกัน ราวีเล่าถึงจอห์น โคลเทรน ศิลปินดนตรีแจ๊ส เคยนำดนตรีของเขาไปเล่น ภายหลังตั้งชื่อให้ลูกชายของเขาว่า ราวี

 หนัง “Alice in Wonderland” โดย โจนาธาน มิลเลอร์ ดนตรีประกอบโดย ราวี ชังการ์ ฟิลลิป กล้าส คีตกวีผู้เคยร่วมงานกับเขา กล่าวถึงเพลงประกอบของหนังเรื่องนี้

 “Monterey Pop” 1968 โดย D.A. Pennebaker ภาพในอดีตกับศิษย์ของเขา อาทิ จอร์จ แฮริสัน ภาพที่ราวีสอน Sitar ให้จอร์จแบบตัวต่อตัว ภาพของ จิมมี่ เฮนดริกซ์ นั่งดูเขาเล่นดนตรีหน้าเวทีคอนเสิร์ต ราวีเล่าว่าหลังเหตุการณ์ที่วู้ดสต็อก เขาทนสภาพการทำตัวของคนหนุ่มสาวติดยาไม่ได้ ต้องหยุดการแสดงไปช่วงระยะหนึ่งทีเดียว ภาพที่น่าประทับใจที่สุดคือ การเล่นและสอนดนตรีให้นักดนตรีรุ่นลูกหลานในบ้าน สอนกันตัวต่อตัว โน้ตต่อโน้ต สำหรับผู้สนใจดนตรีของเขาในทางวิชาการใน Disc 1 ราวีได้บรรยายถึง Raga ไว้อย่างน่าสนใจ

"วีระศักดิ์ สุนทรศรี"