คมเคียวคมปากกา * ลูกทุ่งแปลว่าอะไร | คมชัดลึก

 ประเด็นนี้ คิดไปคิดมาแล้วผมได้ข้อสรุปว่า ไม่มีใครรู้หรอกว่า ลูกทุ่งคืออะไร หรือจะนิยามว่าอย่างไร เรื่องนี้มีปัญหามาตั้งแต่ต้น คือปี พ.ศ.2507 จนทุกวันนี้ก็ยังสรุปไม่ได้ เมื่อมีการสร้างศัพท์ใหม่ๆ ขึ้นมา เช่น ลูกทุ่งเพื่อชีวิต

 ถ้านักเพลงส่วนหนึ่งเขายินดีเรียกตัวเองว่า ลูกทุ่งเพื่อชีวิต ใครก็คงไปห้าม ไปขัดขวางเขาไม่ได้หรอกครับ เป็นสิทธิตามรัฐธรรมนูญ ที่สำคัญอยู่ที่ว่า แล้วคนฟังเพลงเขายอมรับไหม

 ไม่นานมานี้ ผมมีโอกาสพบนักเพลงรุ่นใหม่อย่าง ยีนส์ ศิลาแลงส์ คนที่ทำดนตรีให้ ตั๊กแตน ชลดา และ เอิร์น เดอะสตาร์ เขาบอกเล่าความในใจว่า หากเรา(เขา)ทำดนตรีแบบขนบธรรมเนียมเดิมของเพลงลูกทุ่ง ผลก็จะมีแต่เสมอตัวหรือติดลบ เพราะจะต้องถูกนำไปเปรียบเทียบกับของเก่า ดังนั้น นักเพลงรุ่นใหม่ย่อมต้องหาทางของตัวเอง 

 เรื่องนี้พี่วัฒน์เห็นด้วยร้อยเปอร์เซ็นต์ เพลงลูกทุ่งที่ไม่ตายก็เพราะไม่หยุดนิ่งอยู่กับที่ มีลายดนตรีใหม่ๆ เข้ามา รวมทั้งสปิริตของศิลปินนั้น จะต้องมีการสร้างสิ่งใหม่ ใช้ภาษาให้หรูก็ว่า “สร้างสรรค์” หรือ “รังสรรค์” ความหมายเดียวกันคือ creative ไม่ใช่ remake

 เพียงแต่ว่าการสร้างใหม่นั้นก็ควรจะมีหลัก ถ้าอยากเรียกตัวเองว่าเป็นเพลงลูกทุ่ง ก็จะต้องมีวิญญาณลูกทุ่งหลงเหลืออยู่ ดนตรีจะมาแบบซิมโฟนี่ออเคสตรา แต่พอ ไพรวัลย์ ลูกเพชร ร้อง “หอมเอยหอมดอกกระถิน” ร้องเอื้อนเอ่ยแบบสำเนียงลิเกเมืองเพชร ก็ไม่มีใครข้องใจว่าเพลงนี้จะไม่เป็นเพลงลูกทุ่ง หรือเพลงยมบาลเจ้าขา ขบวน มุกดา จะเล่นกีตาร์ไฟฟ้าแบบวงชาโดว์สุดขั้ว แต่พอ บุปผา สายชล ร้อง ยมบาลเจ้าขา วิญญาณนักเพลงลูกทุ่งกระจ่างชัด

 ต่างจากเวลาเปิดคลื่นลูกทุ่งบางคลื่น จัดอันดับเพลงยอดนิยมลูกทุ่ง มีเพลงของวง เอเซียร์ เข้าอันดับท็อปไฟว์  แบบนั้นก็มั่วเกินไป “การตลาด” ทำให้ปั่นป่วน ลูกทุ่งไม่ได้แปลว่า อะไรก็ได้

 ไล่ตะครุบนิยามลูกทุ่งจากหลายสิบปีที่ผ่านมา บ้างก็ว่า เพลงลูกทุ่งต้องร้องง่ายๆ เข้าใจง่ายๆ ใช้ภาษาง่ายๆตรงไปตรงมา อันนี้ก็ใช่ในส่วนหนึ่งไม่น้อย แต่ลองฟังเพลงแบบ บัวตูมบัวบาน, น้ำตาลาไทร, คืนนั้นสวรรค์ล่ม, ริมไกรลาศ, ชมดง เพลงเหล่านี้เป็นเพลงฟังยาก และใช้ภาษายาก

 “เป็นที่อาศัยรากษส และจตุบททวิบาท ปักษาชาติมฤคมาศ สีหราชกาสร” เพลงริมไกรลาศ ผมพิมพ์ต้นฉบับไปก็ยังไม่แน่ใจว่าพิมพ์ถูกหรือเปล่า ฝ่ายพิสูจน์อักษรช่วยตรวจทานด้วย

 หรือเพลงบัวตูมบัวบาน เพลงฮิตแห่งปี พ.ศ.2503-2504 นั้น ฟังแล้วก็ยังงงๆ ว่าเป็นเรื่องของคนที่จ้องจะเด็ดดอกบัวเท่านั้นหรือ หรือว่าจ้องจะเด็ดทั้งพี่สาวน้องสาว บ้างพิลึกกว่านั้น บอกว่าเพลงนี้ไอ้หนุ่มจ้องจะเด็ดทั้งลูกสาวและแม่ยาย...โอ๊ย แสนซับซ้อน

 เป็นตัวอย่างเล็กๆ น้อยๆ ว่า ลูกทุ่งนั้นยากจำกัดความ ลูกทุ่งจึงมีความหมายที่กว้าง ไม่จำกัด แต่ขณะเดียวกัน ลูกทุ่งก็มีหลักอยู่ที่เรื่องของ จิตวิญญาณลูกทุ่ง ไม่ใช่มั่วไปหมดว่าอะไรๆ ก็ลูกทุ่ง

"วัฒน์ วรรลยางกูร"