กวนเพลงให้น้ำใส - ความเคลื่อนไหววงการแจ๊สไทย (3) | คมชัดลึก

ชุมชนคนฟังแจ๊ส : รอสลัดภาพมายา 

 ก่อนที่ค่ายเพลงใหญ่สนใจกระโดดมาร่วมวงศ์ไพบูลย์กับแจ๊สนั้น การตลาดในส่วนของ “มิวสิก มาร์เก็ตติ้ง” มีส่วนในการตอกย้ำมายาภาพของแจ๊สให้ผิดเพี้ยนไปจากเดิมมากขึ้นเรื่อยๆ ไม่ว่าจะเป็นวาทกรรมว่าแจ๊สเป็นดนตรีของผู้ประสบความสำเร็จในชีวิต แจ๊สเกี่ยวข้องกับความศิวิไลซ์ หรือรสนิยมอันเลิศหรู เป็นต้น

 มายาคติเหล่านี้ ทำให้คนชั้นกลางบางส่วนอาศัยแจ๊สดีดตัวเองขึ้นมาเพื่อสถานภาพทางสังคม บ่อยครั้งในการสนทนาตามงานเลี้ยงสังสรรค์ คุณอาจจะพบว่า คนชอบแจ๊สที่คุยอยู่ด้วยนานสองนานนั้น เอาเข้าจริงๆ ยังแยกไม่ออกระหว่างความแตกต่างของศิลปินอย่าง เคนนีจี และ คิทาโร กับ จอห์น โคลเทรน เลย

 ในเวลาเดียวกัน ค่ายเพลงสากลในบ้านเราก็พร้อมรับมายาคติที่ว่านี้ ด้วยการลดราคาซีดีของเพลงแนวป๊อปและร็อกลงต่ำเตี้ยติดดิน แต่สำหรับเพลงแจ๊ส ยังยืนราคาเดิม ด้วยเล็งเห็นว่าเป็นแนวเพลงของคนที่มีกำลังซื้อ ทั้งที่ต้นทุนซีดีของศิลปินแจ๊สก็ไม่ต่าง หรืออาจจะถูกกว่าศิลปินร็อกเบอร์ใหญ่ๆ ด้วยซ้ำ

 นี่ยังไม่นับรวม เทศกาลดนตรีที่มีแจ๊สเข้าไปเกี่ยวข้อง ทำไปทำมากลับเป็นเทศกาลที่มีคนตั้งใจไปฟังเพลงน้อยมาก และในอนาคต หากคนจัดงานยังไม่เหนื่อยแรงจัดงานต่อไป เราอาจจะมีเทศกาลเพลงที่มีคนคุยกันเสียงดังที่สุดในโลกก็เป็นได้

 ดังนั้น หากไม่ใช่คนฟัง “รักแรกพบ” กับแจ๊ส ยามเมื่อได้ยินในหนแรกๆ และมองเห็นถึงคุณค่าของความแตกต่างและเป็นตัวของตัวเอง คุณคงพอจะจินตนาการออกกระมังว่า คนฟังแจ๊สกลุ่มถัดๆ มาในสังคมไทย คงจะต้องพาตัวเองฝ่าข้ามมายาคติเหล่านี้มาพอสมควร กว่าจะหยั่งรากลึกลงพอกับดนตรีแขนงนี้

 ที่ผ่านมา เรามีชุมชนคนรักดนตรีแนวนี้อยู่ตามเว็บบอร์ดต่างๆ จำนวนหนึ่ง แต่ลักษณะของพัฒนาการยังไม่เด่นชัด แม้จะมีการรวมตัวกันเป็นกลุ่มก้อนในบางวาระเพื่อทำกิจกรรมดีๆ ที่น่าสนใจ แต่ก็ยังขาดความต่อเนื่อง ด้วยปัจจัยหลายประการ

 ไม่ว่าจะเป็นภาระหน้าที่การงาน ทุนสนับสนุนกิจกรรม อีกทั้งดนตรี โดยเฉพาะดนตรีแจ๊ส ั้อาจจะเป็นเรื่องท้ายๆ ที่หน่วยงานที่มีเงินงบประมาณอย่าง สสส. จะหันมาสนับสนุน ทั้งที่การฟังดนตรีแจ๊สก็เป็นการสร้างเสริมสุขภาวะได้ทางหนึ่งเช่นกัน
 0 0 0 0 0

 จากภาพด้านตัดของมุมต่างๆ ตามที่กล่าวมา แจ๊สในสังคมไทยกำลังเติบโตอย่างค่อยเป็นค่อยไป และมีการเชื่อมสัมพันธ์ระหว่างคนสร้างและคนเสพ รวมถึงกลไกในการขับเคลื่อนอยู่พอสมควร กลายเป็น “วงจร” ลางๆ เพียงแต่ในเวลานี้ยังไม่มีทีท่าว่าจะเดินหน้าได้ชัดเจนเพียงใด

 ในส่วนของผู้ทำงานสร้างสรรค์นั้น แนวคิดในการสร้างงานอาจไปไกลถึง “นิวยอร์ก ซีน” หรือการสร้างงานในระดับก้าวหน้ากันแล้ว แต่ผู้ฟังกลุ่มใหญ่ยังคลานเตาะแตะราวเด็กแบเบาะ ดังนั้น จึงมีช่องว่างทั้งในด้านรสนิยมและการสื่อสารไม่น้อย

 เช่นเดียวกันกับกลุ่มธุรกิจ หรือกลุ่มด้านการบริหารจัดการวัฒนธรรมที่เกี่ยวข้อง ซึ่งได้แต่ประเมินโอกาสและศักยภาพเชิงพาณิชย์ของงานที่เกี่ยวข้องกับดนตรีแจ๊สอย่างหลากหลาย และแตกต่างกันไปตามพื้นเพประสบการณ์และภูมิหลัง

 เช่น ออแกไนเซอร์บางรายเลือกนำเสนอฟิวชั่นแจ๊สด้วยคิดว่าน่าจะต้องตรงรสนิยมคนฟังวงกว้าง แต่ออแกไนเซอร์บางรายอาจเห็นว่า “ฟิวชั่นแจ๊ส” เป็นฟิลดนตรีที่น่าเบื่อและไร้อนาคตสำหรับวงการแจ๊สไทย เพราะสุกงอมและไม่มีอะไรแปลกใหม่อีกแล้ว

 ผมคิดว่า ในงาน Thailand Jazz Conference ครั้งที่ 2 ที่ทางวิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล จะจัดอีกครั้งในต้นปี 2553 หากจะมีเวทีเสวนาอันเป็นการระดมสมองผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับแจ๊สไทย ทั้งครูบาอาจารย์ ศิลปิน ค่ายเพลง ออแกไนเซอร์ ร้านค้าปลีก สปอนเซอร์ สื่อ คนฟัง และชุมชมคนรักแจ๊สกลุ่มต่างๆ เพื่อหาแนวทางในการผลักดันให้แจ๊สเติบโตอย่างยั่งยืนต่อไปในภายภาคหน้า

 ย่อมถือเป็นคุโณปการต่อวงการแจ๊สไทยเป็นอย่างยิ่ง

"อนันต์ ลือประดิษฐ์"