ศิลป์แห่งแผ่นดิน - วัดพระเจ้าตาก | คมชัดลึก

 ครูอาสา จำนวน 100 คน มีสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เป็นศูนย์รวมใจรวมพลัง ทรงเป็นทุกสิ่ง ทุกอย่าง ในความรู้สึกสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ กระทั่งเป็นดั่งลมหายใจเลยทีเดียว

 ครูอาสา กศน. รุ่นที่ 3 นี้ ล้วนแต่เป็น “ชนเผ่า” มีทั้ง ปกากะญอ และม้ง การศึกษาต่ำกว่าปริญญาตรี ทำงานอยู่บนพื้นที่สูงห่างไกล โรงเรียนของพวกเขา มีเด็กๆ ด้อยโอกาส บ้างอยู่ในศูนย์อพยพ ศูนย์พักพิง เช่น ศูนย์พักพิงที่แม่หละ เป็นต้น

 ผมได้รับเชิญให้ไปเป็นวิทยากรสมทบ กับท่าน ผศ.ศิวกานท์ ปทุมสูติ ซึ่งนำหลักสูตร “ยาดี” ก ไก่น้อมไหว้ ไปให้คุณครู เป็นยาหม้อใหญ่ที่ต้องใช้เวลาศึกษาเรียนรู้ และทดลองกันถึง 5 วัน 4 คืน (17-21 ก.ย.) สำหรับหน้าที่ของผมในครั้งนี้ คือ นำเพลง ดนตรี และนิทานพร้อมการวาดรูป ไปบูรณาการแก้ปัญหาเด็กอ่านไม่ออก เขียนไม่ได้ เป็นการอบรมที่อัดแน่นด้วยเนื้อหาวิชาการ ก็จริง แต่บรรดาครูดอยของเราได้แสดงธาตุแท้ของความทรหดอดทน ร่วมกิจกรรมที่มีตารางปฏิบัติเต็มเหยียด ตั้งแต่  ตี 5 ยัน 3 ทุ่มครึ่ง ของทุกวัน จนวันสุดท้าย ทุกคนได้แสดงความรู้สึก รอยยิ้ม แววตา และคำพูด บอกว่าสนุก ได้ประโยชน์ มีความสุข และมีความหวัง

 ผมหาเวลาช่วงที่เหมาะสม ขับรถสำรวจ ตรวจเยี่ยม เมืองตาก ซอกแซก ทุกซอกซอย หาก๋วยเตี๋ยวอร่อยๆ กิน

 แวะร้านหนังสือ 2-3 ร้าน แวะวัดหลายวัด
 “วัดกลางดงข่อยเขาแก้ว” หรือที่ชาวบ้านเรียกกันว่า วัดพระเจ้าตาก เป็นวัดเล็กๆ ที่มีความสำคัญ ตั้งแต่ครั้งพระยาตาก ได้ยกทัพไปตีเชียงใหม่ ครั้งที่ 2 เมื่อปี พ.ศ. 2317 ระหว่างที่ตั้งค่าย ณ สวนมะม่วง บ้านระแหง ได้เสด็จมายังวัดแห่งนี้ พระราชทานแก้วมณี และพระปฏิมา บนเนินเขาสูง 20 เมตร มีพระอุโบสถเก่าแก่ ศิลปะแบบอยุธยาตอนกลาง-ตอนปลาย ลักษณะพิเศษ คือ มีช่องที่ผนัง บริเวณหน้าอุโบสถ ยังมีร่องรอยที่ตั้งพลับพลา ที่ประทับเป็นหลักฐาน พระเจ้าตากยังได้พระราชทาน ปืนคาบศิลา 120 กระบอก ให้ชาวบ้านไว้ต่อสู้กับข้าศึก  ก่อนจะกรีฑาทัพสู่เมืองเหนือ

 วัดกลางดงข่อยเขาแก้ว ยังมีศาลา เสด็จแม่นกเอี้ยง “สมเด็จพระเทวามาตย์ราชชนนี  พันปีหลวง ทรงทิวงคตเมื่อ เดือน 4 ขึ้น 6 ค่ำ จุลศักราช 1136 ตรงกับ พ.ศ. 2317 ปีที่ พระเจ้าตากยกทัพขึ้นไปตีเชียงใหม่นั่นเอง

 เมืองตากนี้ มีความสำคัญด้านประวัติศาสตร์ หลายเหตุการณ์ ตั้งแต่ครั้งพ่อขุนรามชนช้างกับขุนสามชนเจ้าเมืองฉอด อีกครั้งคือ พระนารายณ์ ทรงยกทัพไปตีหัวเมืองฝ่ายเหนือ มีหลักฐานปรากฏ คือ “วัดพระนารายณ์” ซึ่งตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำปิง ถัดจากวัดพระเจ้าตากไปทางด้าน “สะพานกิติขจร” (ปัจจุบัน)

 ผมเดินชมและอ้อยอิ่งอยู่ที่วัดพระเจ้าตากครู่ใหญ่ ก็ได้เวลาต้องกลับเข้าศูนย์ กศน. ตาก เพื่อปฏิบัติการ “กอบกู้” การอ่านไม่ออกเขียนไม่ได้ ซึ่งถือเป็นสงครามใหญ่ระดับชาติ นักเขียนคนหนึ่งได้เข้ามามีส่วนในกองกำลัง กองทัพ “ออกรบ” กับเขาด้วย

 ผมเองตระหนักดีถึงปัญหานี้ แต่ “การอ่าน” มีความหมายยิ่งไปกว่านั้น แม้คนจะอ่านหนังสือออก แต่ยังมีสิ่งที่ต้องอ่านให้เข้าใจอีก สำหรับผม การอ่านหนังสือเป็นเพียงการอ่านอย่างหนึ่งของมนุษย์เท่านั้น ในฐานะ เครื่องมือส่งเสริมคุณภาพ แห่ง “วิจารณญาณ”

 การอบรมครั้งนี้ ผมมีความประทับใจในบรรดา “ครูดอย” นับร้อยชีวิต พวกเขาและเธอ ครูอาสา วัยหนุ่มสาว มีแววตาที่มุ่งมั่น ตั้งอกตั้งใจ ร่วมกิจกรรมอย่างกระตือรือร้น สมกับเป็น “ครูของพระเทพฯ” ที่พระองค์ทรงเป็นองค์อุปถัมภ์ มาแต่เริ่มต้นโครงการครูอาสา กศน. บนพื้นที่สูง ทั้งยังเสด็จฯ ไปเยี่ยม เป็นขวัญกำลังใจอยู่บ่อยครั้ง

 ในระหว่างกิจกรรมการอบรม มีการท่องอาขยาน ฝึกอ่านออกเสียง “ก.ไก่ น้อมไหว้” วาดรูป แต่งนิทาน แต่งเพลง ร้องเพลง

 “โขดเขาอันยาวไกล กลางพฤกษ์ไพร ไกลสุดแสน สุดขอบของเขตแดน แผ่นดินไทยทุรกันดาร เพื่อผองที่น้องข้า ครูอาสาอุดมการณ์ ก้าวไปไม่สะท้าน สร้างสรรค์งานของ กศน. ฟากฟ้า และภูผาสูงชันฝั่งฝันที่ใครเฝ้ารอ ศรัทธาเราร่วมถักทอ ก ถึง ฮ เชื่อมต่อสายใย เมฆฝนปนสายหมอก หยอกยั่วยิ้มพริ้มพราวใจ ครูดอยยังก้าวไป มวลดอกไม้ยังผลิแย้มบาน” เสียงเพลงครูดอย (แต่งโดยครูกานท์) ยังก้องใจไม่จางหาย

 ผมลงจากเนินเขา “วัดกลางดงข่อยเขาแก้ว” แวะ “วัดพระนารายณ์” แล้วกลับเข้าสถานที่อบรม ขับเคลื่อนกิจกรรมทำสงคราม เอาชนะการอ่านไม่ออก เขียนไม่ได้ของเด็กไทย

 จนวันสุดท้ายถึงเวลาต้องจากกัน
 ผมขับรถกลับนครสวรรค์อย่างมีความสุข ดวงหน้าแววตาของ “ครูดอย” ยังล่องลอยติดตรึงใจ ตลอดจนน้ำใจไมตรีของ “เจ้าภาพ” กศน. ตาก ทุกคนที่เอาใจใส่ดูแลอย่างดีเยี่ยม ไม่มีขาดตกบกพร่องด้วยอัธยาศัยอันดี ขอบคุณครับ

"ศักดิ์สิริ มีสมสืบ"