เป็นคุ้งเป็นแคว อาทิตย์ที่ 16 กรกฎาคม 2560
ลูกทุ่งโกอินเตอร์
โดย เคน สองแคว
ช่วงหน้าวงหมอลำปิดวง นักร้องลูกทุ่งงานน้อยหดหาย นอกจากการเข้าห้องอัดเสียงตุนเพลงและเดินสายโปรโมทเพลงแล้ว หลายคนใช้เวลาช่วงนี้ เดินสายเก็บเงินในต่างประเทศ โดยเฉพาะยุโรป เป็นจุดหมายที่นักร้องหมอลำ ดาราทุกคนใฝ่ฝันไปตักทอง
ผมได้คุยกับเพื่อนที่ทำร้านอาหารกลางคืนอยู่ในยุโรปล่าสุด มีข้อมูลใหม่ๆ เกี่ยวกับการเดินสายไปร้องเพลงต่างประเทศในยุคนี้ว่า เปลี่ยนไปจากยุคขุดทองได้เงินกันเป็นกอบเป็นกำอย่างไร
ช่วงนี้ถือว่าเป็นช่วงที่คนไทยในยุโรปโชคดีที่จะมีนักร้องดาราเดินสายไปให้ความบันเทิงกันทุกเดือน เดือนละหลายคน ดูกันไม่หวาดไม่ไหวและได้ดูกันอย่างใกล้ชิดถึงตัวมากกว่าดูคอนเสิร์ตในเมืองไทย
นักร้องที่เดินทางไปแบ่งออกได้สองกลุ่มหลักๆ คือ คนที่มีชื่อเสียง มีเพลงเป็นที่รู้จักกันในยุคนี้ ที่มียอดวิวในยูทูบระดับหลายล้านวิว ซึ่งคนไทยทางต่างประเทศก็ติดตามดูจากสื่อนี้เช่นกัน ไม่ต่างจากบ้านเรา นักร้องที่โด่งดังอยู่ค่ายเพลงใหญ่หรือค่ายเพลงอินดี้ แต่มียอดวิวสูงๆ จะมีเจ้าภาพติดต่อมาไปแสดง ซึ่งได้รับค่าตัวตามที่ตกลงกัน และหลายคนที่มีระบบการจัดการที่ดี มีแผนกที่ติดต่อกับเจ้าภาพต่างประเทศโดยตรง จะสามารถต่อรองให้โอนค่าจ้างแสดงจำนวนครบถ้วนก่อนการเดินทาง ไม่รวมค่าตั๋วเครื่องบิน อาหารที่เจ้าภาพต้องดูแล ตามสเปกที่กำหนด
นักร้องดังที่เดินทางไปมักจะลงแสดงในหอประชุม หรือสถานที่เช่า เช่นโกดังขนาดใหญ่ รองรับ มีเครื่องเสียงเวที แสงสี วงแบ็กอัพพร้อมสรรพ คนไทยที่นั่นมีบริการให้เช่าใช้กันครบถ้วน
แต่มีข้อมูลลึกๆ ว่า ส่วนใหญ่เจ้าภาพที่จัดจ้างนักร้องดาราหรือวงดนตรีดังๆ ไปแสดง หลายงานจะประสบปัญหาขาดทุน เพราะต้นทุนค่าตัวและค่าดำเนินการสูง คนที่มาเที่ยวตีตั๋วดู ไม่มากนักที่จะถึงจุดคุ้มทุน สถานที่จัดงานมักจะบรรจุได้เพียงหลักพันคนต้นๆ แต่ส่วนใหญ่จะได้ในหลักร้อยเท่านั้น
นักร้องกลุ่มต่อมา คือ นักร้องเก่า นักร้องที่ยังไม่มีชื่อเสียงมากนัก หรือนักร้องที่มีชื่อเสียงระดับรองๆ ลงไปนั้น ค่อนข้างลำบากสักหน่อย โดยจะมีเจ้าภาพที่รับจัดงานอาจจะคิดราคาเหมาไป ได้เงินก้อนเดียวเป็นค่าตัว ส่วนค่าตั๋วเดินทางแล้วแต่จะตกลงกัน ซึ่งนักร้องกลุ่มนี้หวังมีรายได้เพิ่มจากค่าทิป พวงมาลัยที่ไปโชว์ตามร้านอาหารต่างๆ บางงานอาจจะต้องแบ่งค่าพวงมาลัยกับเจ้าภาพ ซึ่งเดี๋ยวนี้พวงมาลัยไม่ค่อยเป็นที่นิยมแล้ว นักร้องต้องนั่งโต๊ะกับแขกอย่างใกล้ชิด และนักร้องที่ดื่มเก่งๆ จะได้เปรียบกว่าคนที่ดื่มไม่เป็น
ร้านอาหารในต่างประเทศทุกวันนี้ ร้านต่างๆ จะถือไพ่เหนือกว่า นักร้องหรือเจ้าภาพ เพราะถ้านักร้องไม่ดัง จะไม่มีการจ่ายค่าจ้างร้องเพลง ให้เพียงค่ารถเดินทางมากับค่าอาหาร หรือบางทีต่อรองเรื่องที่พักฟรีได้บ้าง แต่ส่วนใหญ่จะไม่ได้นอน เพราะเสร็จจากเมืองหนึ่งก็ตะลอนไปอีกเมืองอีกประเทศ นอนกันในรถไฟหรือรถยนต์ ใช้งานจนคุ้มค่า แทบจะบอกว่า มีงานลงร้านทุกคืน แทบไม่ได้หยุดพักสักวัน เจ้าภาพและนักร้องต้องไปเก็บตั๋วเข้าร้านเอง ราคาไม่เกิน 10 ยูโร ถ้าดังหน่อยก็อาจได้ถึง 15 ยูโร
สิ่งหนึ่งที่เปลี่ยนไป คือ การนำแผ่นซีดี คาราโอเกะไปขาย และได้ราคาเป็นสิบเท่าของบ้านเรา วันนี้กลายเป็นอดีตแล้ว เพราะแผ่นซีดีก็ล้มหายตายจากกันไปหมด การทำเสื้อยืดไปขายก็ไม่ค่อยได้รับความนิยม หลายคนปรับตัวโดยการนำของที่ระลึก เครื่องประดับต่างๆ ไปขายพ่วงโชว์
การถ่ายรูปด้วยกล้องโพลารอยด์ที่เคยเป็นอีกช่องทางทำรายได้เป็นกอบเป็นกำ ปัจจุบันน้อยลงแล้ว เพราะทุกคนต่างมีมือถือมาถ่ายรูปเอง รายได้จากการเดินสายของนักร้องที่ยังไม่มีชื่อเสียงในต่างประเทศลำบากกว่าเดิม ไม่สบายเหมือนรุ่นก่อนๆ รายได้กลับมาไม่ได้มากมาย แต่หลายคนอาจจะคิดว่าดีกว่านอนตีพุงอยู่บ้าน แถมถ้าโชคดีเจอแม่ยกดีๆ ก็อาจต่อยอดทำธุรกิจร่วมกันต่อไปได้อีก
สิ่งหนึ่งที่ต้องพึงระวังและสำนึกไว้ คือ การไปร้องเพลงเดินสายแบบนี้ส่วนใหญ่จะเป็นการเข้าเมืองแบบผิดประเภทของวีซ่า แต่ส่วนใหญ่ก็รู้ๆ กัน แต่ก็เคยมีจำนวนไม่น้อยที่ถูกส่งกลับ ผ่านเข้าด่านไม่ได้ และการปฏิบัติตัวในระหว่างการทำงาน หากว่ามีเรื่องราวที่เสื่อมเสีย หรือไปผิดลูกผิดเมียชาวบ้าน ประเภทเมาเละเทะ ติดการพนัน ยาเสพติด พฤติกรรมเหล่านี้จะถูกบันทึกไว้จากรุ่นสู่รุ่นเป็นตำนานที่เล่าขานกันปากต่อปากในต่างประเทศ ทำให้การเดินทางในครั้งต่อๆ ไป จะมีปัญหาและอุปสรรคและเป็นเรื่องเล่าฮากันอย่างไม่จบสิ้น อยากรู้ต้องไปสัมผัสกับเจ้าของร้านอาหารในต่างประเทศที่มีข้อมูลของนักร้องดาราบางคนที่ไปสร้างวีรกรรมเป็นที่ฮือฮามาแล้ว
