คมเคียว คมปากกา - ปัญหาภาษาพาไป | คมชัดลึก

 หลังมาฆบูชาและวาเลนไทน์  หลายวันมานี้อากาศร้อนอบอ้าวเหลือเกิน  อยู่ในห้องปรับอากาศยังเหงื่อแตก  ลมหนาวน่าจะหมดไปแล้วกระมัง  หน้าร้อนปีนี้อาจหนักหนาสาหัสเอาการ
 ...โลกร้อนๆ  ใจร้อนๆ  การเมืองร้อนๆ...มาแล้วจ้า...

   ทิ้งท้ายศุกร์ที่แล้ว  เรื่อง “ไก่ลาวต้ม” และ “ปลาขาวแดง”  อะไรเอ่ย?  ใครทายถูกบ้าง?
 ถือเป็นเกร็ดภาษาไทย  เพราะจะพาไปร่วมงาน “สถานการณ์การใช้ภาษาไทย”

 สำหรับ “ไก่ลาวต้ม”  ผมได้จากร้านระเบียบไก่ย่าง จ.ขอนแก่น (มิได้โฆษณาแฝงเด้อ)  ไก่ย่างที่นี่เขาถูกปากผมทีเดียว  ไปทีไรมักจะสั่งสามอย่าง  คือ  ไก่ย่าง  ส้มตำลาว  และต้มยำพวงไข่  และเข้าใจว่าคนอื่นก็น่าจะชอบสูตรนี้  จึงมักได้ยินเสียงคนขายตะโกนสั่งกัน “ไก่ลาวต้ม”

 ครับ ทีแรกผมนึกว่ามีรายการอาหารใหม่  เกือบจะสั่ง “ไก่ลาวต้ม” มาลองสักหม้อ
 สำหรับ “ปลาขาวแดง” ผมได้จากร้านลาบเป็ดแม่สมจิตร  อ.บ้านไผ่  จ.ขอนแก่น (นี่ก็มิได้โฆษณาแฝง)  ลาบเป็ดที่นี่เขาใช้ได้  แต่ผมไม่ค่อยได้ไปนั่งในร้าน  สะดวกซื้อมากินบ้าน  วันหนึ่งขณะรอสั่ง  ก็มีคนโทรศัพท์มาสั่งคนขายในร้าน  คนขายตะโกนบอกคนปรุง  “ปลาขาวแดง”

 ครับ ใคร่ลิ้มลองครามครัน  อะไรหนอ “ปลาขาวแดง”  ถามคนขายจึงได้ความรู้ใหม่  ไม่มีดอกไอ้ปลาขาวๆ แดงๆ อะไรนั่น  (ปลาคนแบบเหลืองๆ แดงๆ อาจมี) ที่พูดย่อเป็นรายการอาหารนั้น  ขยายความแล้วก็คือ  ปลาช่อนลุยสวน  ลาบเป็ดขาว (ไม่ใส่เลือด) ลาบเป็ดแดง (ใส่เลือด) 

 เป็นภาษาเฉพาะของเขาครับ  พวกคนขายอาหารมักมีวิธีย่อคำให้จำง่าย  เช่น  “เล็กแห้งชิ้นเอ็น”  “ชิ้นเอ็นใหญ่น้ำไม่งอก”  บางทีไม่เป็นประโยคตามหลักไวยากรณ์  แต่เขาเข้าใจกัน

     ครับ  วันก่อนได้ไปร่วมงาน “สถานการณ์การใช้ภาษาพูดและภาษาเขียนในสังคมไทย”
 คำออกกว้างขวางกว้างใหญ่  อันที่จริงเป็นกิจกรรมสัมมนาระดับกะทัดรัดของฝ่ายหลักสูตรสาขาวิชาภาษาไทย  คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์  มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม 
 อาจารย์ได้ให้นักศึกษาแบ่งกลุ่มศึกษาปัญหาการใช้ภาษาไทยที่พบในการพูด ในงานสารคดี  และในงานบันเทิงคดี  ซึ่งนักศึกษาเขาสุ่มสำรวจมา  การพูดก็จากรายการโทรทัศน์บ้าง  สารคดีก็จากหนังสือพิมพ์บ้าง  บันเทิงคดีก็จากวรรณกรรมและบทเพลงบ้าง  โดยพยายาม “หาเรื่อง” หรือ “หาปัญหา” ตามความเข้าใจ  ทั้งในด้านคำสแลง  คำหยาบ  คำทับศัพท์  คำแผลง  คำย่อ  คำตัด  คำเฉพาะ  คำตลาด  คำผวน ฯลฯ
 ได้ผลสรุประดับหนึ่งแล้ว  นำรายงานต่อที่ประชุม  ให้นักเขียนวิจารณ์แนะนำ  แม้ไม่มีรูปธรรมชัดเจนนัก  แต่เห็นความตั้งใจดีของอาจารย์และนักศึกษาในสถานการณ์ปัจจุบัน

 รับเชิญไปพร้อม ครูชัชวาลย์  โคตรสงคราม  และ ครูประยูร  ลาแสง  ทั้งสองเป็นครูภาษาไทยอาชีพ  ทั้งเป็นนักเขียนด้วย  ครูชัชวาลย์ใช้ชื่อจริง  ส่วนครูประยูรนามปากกา “พระไม้” 

 คุยกันไปคุยกันมา  เห็นปัญหาภาษาไทยแบบภาษาพาไปไม่น้อย  ครูชัชวาลย์แนะนำให้ศึกษาการใช้ภาษาไทยจาก “ตัวบท” ครูประยูรแนะนำให้ใช้ “ต้นทุนเก่า” และ “การอ่านใหม่”

 ครับ  ที่สุดแล้วการอ่านยังเป็นปัญหาสำหรับคนไทยวันนี้  รวมทั้งครูภาษาไทยและนักเรียนนักศึกษาวิชาภาษาไทย  เมื่ออ่านหนังสือน้อย (หรือแม้แต่อ่านโลกอ่านชีวิตน้อย)  ปัญหาการใช้ภาษาไทยจึงเห็นได้ไม่ยาก  เป็นปัญหาหนักอก ให้ครูภาษาไทยต้องสัมมนาเนืองๆ นั่นแล้ว

 ศุกร์หน้า  จะขอเล่าต่อเรื่องครูประยูร  เขาเป็นครูภาษาไทยดีเด่น  มีวิธีการเรียนการสอนน่าสนใจ  เป็นคนแต่งเพลง “ชาวนาอาลัย” (วงคนด่านเกวียน) และ “ดอกลา” (หนังเรื่อง “มนต์รักทรานซิสเตอร์”) และเขายังนำบทร้อยกรองชิ้นเด่นๆ ของกวีหลายท่านใส่ทำนองสอนเด็ก

 ...ผมฟังครูประยูรขับร้อง “เสียเจ้าราวร้าวมณีรุ้ง”  (อังคาร กัลยาณพงศ์) แล้วขนลุก...

 

"ไพวรินทร์ ขาวงาม"