ไข้ข้อสงสัย ความนัยแฝงคำว่า ‘พิษสวาท’
เฟซบุ๊กแฟนเพจ “สาขาวิชาภาษาเอเชียใต้ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย” ไขข้อสงสัย “พิษสวาท” กับ “พิศวาส” ควรใช้คำไหน
ความเข้มข้นของละครเรื่อง “พิษสวาท" ออกอากาศทาง ช่อง “วัน” กำลังร้อนแรงอยู่ในขณะนี้ โดยบทประพันธ์เรื่อง พิษสวาท มาจากปรายปากกาของนักเขียนนวนิยายชั้นครู อย่าง “ทมยันตี” ความแข็งแรงของบทประพันธ์ ยังคงความขลัง ผสมความลึกลับของหลายเรื่องเล่าจากประวัติศาสตร์ผ่านตัวละคร “คุณอุบล” หรือ “สโรชินี” นำแสดงโดย “นุ่น” วรนุช ภิรมย์ภักดี ที่เก็บงำความรักและความแค้น ข้ามภพข้ามชาติมาเพื่อทวงความยุติธรรมจาก “พระอรรค” สามีในอดีตชาติ และ “อัคนี” นำแสดงโดย “ป้อง” ณวัฒน์ กุลรัตนรักษ์ ที่ฟันคอภรรยา เพื่อให้วิญญาณเฝ้าทรัพย์สมบัติของประเทศชาติ
นอกจากเนื้อเรื่องในละครแล้ว ยังมีอีกหนึ่งเรื่องที่น่าสนใจคือ “ชื่อ” ของ นวนิยายเรื่องดัง ที่มีอาจารย์จากเฟซบุ๊กแฟนเพจ “สาขาวิชาภาษาเอเชียใต้ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย” ออกมาไขข้อสงสัยว่า คำว่า “พิษสวาท” กับ “พิศวาส” ต้องใช้คำใดถึงจากถูกต้อง หรือมีความหมายโดยนัยว่าอะไร โดยมีเนื้อหาที่อธิบายไว้อย่างละเอียดจากแฟนเพจว่า
นวนิยายเรื่อง "พิษสวาท"
“พิษสวาท” หรือ “พิศวาส” กันแน่?
ช่วงนี้ ละครที่เป็นผู้คนในโซเชียลกล่าวถึงอย่างมากคงหนีไม่พ้นละครเรื่อง “พิษสวาท” ซึ่งบทประพันธ์ของคุณทมยันตี หลายคนอาจจะไม่สังเกตว่าผู้เขียนจงใจเล่นเสียงเล่นคำ ซ่อนความนัยของเรื่องไว้ในชื่อนวนิยายอย่างมีชั้นเชิง เนื่องจากนวนิยายมีเนื้อหาเรื่องความรัก ความไว้เนื้อเชื่อใจ และแรงแค้น ความอาฆาต ความรักที่เป็นพิษร้าย
ชื่อเรื่อง “พิษสวาท” นี้ ผู้แต่งจงใจเล่นเสียงให้พ้องกับคำว่า “พิศวาส” รวมถึงเล่นความด้วย ท่านที่อินกับละครต้องระวังให้ดี เพราะคำว่า“พิษสวาท” นั้น ไม่มี คำที่มีในพจนานุกรม ที่ถูกต้องคือ “พิศวาส” เท่านั้น
“พิษสวาท” คุณทมยันตีตั้งชื่อ โดยการนำคำว่า “พิษ” (สันสกฤต วิษ, บาลี วิส) มาบวกกับคำว่า “สวาท” ที่แปลว่า ความรัก ความพอใจทางกามารมณ์ (สันสกฤต สฺวาท รสอร่อย รสหวาน เกี่ยวข้องกับคำว่า สฺวาทุ “ความหวาน น้ำตาล รสหวาน ...” ซึ่งร่วมรากกับคำว่า sweet, süß, sauve, suavis, soave ด้วย) “พิษสวาท” แปลตรงตัว ก็คงเป็น “พิษรัก” หรือ “ความรักที่เป็นพิษ” กระมัง
ส่วนคำที่แปลว่า “ความรักใคร่” “ความเสน่หา” นั้น ที่ถูกต้อง เขียนว่า “พิศวาส” มาจากภาษาสันสกฤต “วิศฺวาส” ประกอบศัพท์จากอุปสรรค วิ- “ยิ่ง แจ้ง ต่าง พิเศษ” + กริยาธาตุ ศฺวาส “หายใจ” ... “วิศฺวสฺ” จึงแปลว่า “หายใจคล่อง หายใจโล่ง เชื่อใจ ไว้วางใจ” เมื่อลงปัจจัยสร้างเป็นคำนามจึงแปลตาม “ความไว้เนื้อเชื่อใจ” “ความไว้วางใจ” (จะเห็นว่าไม่มีความหมายที่แปลว่า ความรัก ความใคร่ทางกามารมณ์แต่อย่างใด ในภาษาเดิม) คำที่เป็นคู่กันนี้ ในภาษาบาลี ไทยเราก็รับมาใช้เช่นกัน รูปบาลี คือ “วิสฺสาส” ความหมายก็เช่นเดียวกับความหมายในภาษาสันสกฤต เมื่อรับคำบาลี “วิสฺสาส” มาเราเขียนโดยตัด -ส- ออกหนึ่งตัว และประวิสรรชนีย์ให้ออกเสียงเป็น “วิสาสะ” และใช้ในความหมายว่า “ความคุ้นเคย ความสนิทสนม การถือว่าเป็นกันเอง” ใกล้กับภาษาเดิมที่รับมา
ดูละคร “พิษสวาท” ต้องรู้ว่านี่เป็นชื่อนวนิยาย เป็นชื่อเฉพาะ ถ้าจะใช้แปลว่า “รักใคร่ หรือเอ็นดูใคร” ต้องเขียน “พิศวาส”
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. ชานป์วิชช์ ทัดแก้ว
อาจารย์ประจำสาขาวิชาภาษาเอเชียใต้ ภาควิชาภาษาตะวันออก
คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ขอบคุณข้อความจากเฟซบุ๊กแฟนเพจ “สาขาวิชาภาษาเอเชียใต้ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย”